artikel

Graag meer hartstocht, gevoel en emotie

bouwbreed

Graag meer hartstocht, gevoel en emotie

Wat is er mooier dan het realiseren van projecten die appelleren aan een maatschappelijke behoefte? Om samen met partners en opdrachtgevers maatschappelijke processen te accommoderen. Met gebruikmaking van bestaande technieken, maar ook via gedurfde innovaties. Gijs van den Boomen pleit voor gevoel en emotie in de bouwpraktijk, en hartstocht en vakmanschap bij ontwerpers.

Bouwtechniek, esthetiek, ondernemerschap, regelgeving en ga zo maar door. Het zijn belangrijke aandachtspunten in de bouwpraktijk. Maar waar het eigenlijk om draait, zijn andere zaken. Want ons vak is niet slechts een rationeel, technocratisch of mathematisch vak. Gevoel, emotie speelt een onderschatte rol. En dat is maar goed ook, want bouw, infrastructuur of inrichting van de omgeving, het gaat altijd om het maken van een omgeving waar mensen wonen, werken en recreëren. Een levende omgeving, met en voor mensen met gevoel, met een hart.

Alleen met draagvlak lukt het om maatschappelijke uitdagingen succesvol aan te gaan. Echt blij worden we natuurlijk vooral van positieve recensies; niet alleen of zozeer van vakgenoten en zelfs opdrachtgevers, maar veel meer nog van burgers, gebruikers van onze plannen. Zij vormen de echte lakmoesproef: de concepten worden hun wereld, hun stad, wijk, straat, speelplaats, huis. Voor hen willen we het verschil blijven maken. Treffend is dat ik eigenlijk geen enkel vakblad uit de bouw ken dat deze toch niet onbelangrijke groep op structurele wijze aan het woord laat. Dit is natuurlijk ook geen sinecure.

De kwaliteit van plannen wordt vaak pas echt zicht- en toetsbaar na jaren, soms decennia van planning en realisatie. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het waterproject Great Garuda, dat door ons samen met andere partners is ontwikkeld. Het is een iconisch en gedurfd ontwerp, gericht op een duurzame toekomst voor de bewoners van de Indonesische hoofdstad. Het is in beginsel een technische oplossing voor het probleem van wateroverlast, dat steeds bedreigender wordt voor steeds meer mensen. Door zijn complexiteit kostten het bedenken en uitwerken de nodige tijd. Nu ook op het hoogste bestuurlijke niveau enthousiast gereageerd is op deze plannen, wordt het perspectief van uitvoering steeds manifester. De Hollandse oerkennis van alles wat met water en watermanagement te maken heeft, is nu in een geheel andere context en maatvoering met behulp van nieuwe technieken en inzichten stap voor stap verder ontwikkeld. En zo ontstaat een nieuwe, positieve dimensie in de relatie tussen Nederland en Indonesië. Een spannend traject. Een uniek project. En een voorbeeld waar hartstocht en vakmanschap samenvallen, maar waar ook een lange adem voor nodig is.

Of, dichter bij huis, Rijswijk-Buiten en Wilderszijde in Volendam-Edam, waar met toewijding en passie langetermijnvisies vastberaden, met dapperheid, stap voor stap door een toegewijd team wordt uitgewerkt. Hierbij vinden lokale overheden, adviseurs en bouwers elkaar in samenwerkingsverbanden die passen bij hun uitdaging, maar die vooral ook passen bij deze tijd. In beide gevallen resulteert dit in populaire woongebieden die zich door de crisis heen bewijzen. Aandacht voor wat mensen beweegt, gevoel voor wat een gemeenschap past, wat thuis hoort op een plek, maar zeker ook vakmanschap, passie en vasthoudendheid bij de uitwerking van een concept zijn hier de sleutels tot succes.

Zulke voorbeelden zijn hard nodig. De financiële crisis heeft er immers toe bijgedragen dat ons vak hardhandig is opgeschud. Dat is een persoonlijk drama voor veel vakgenoten. Vaste structuren, verdienmodellen, partnerships en samenwerkingsconstructies zijn inmiddels grotendeels vervangen door een meer – vaak digitaal gestuurde – netwerkachtige en op prestatie gestoelde omgeving. De rol van de overheid als opdrachtgever is geringer, die van de participatiemaatschappij juist invloedrijker. Nieuwe arrangementen zijn kortom noodzakelijk; de maatschappelijke rol en positie van ontwerpers stond en staat onder kritische druk. Het leidde tot heroriëntatie en herijking van het vak. En het leidde in ieder geval bij mij tot het besef dat de vroeger vanzelfsprekende waarde van ons werk steeds opnieuw bewezen moet worden. De maatschappelijke toegevoegde waarde moet sterker dan ooit aan de orde zijn, verantwoording is een must, net zoals heldere communicatie: waarmaken wat je belooft. Ik zie dat als een noodzakelijke verbetering die juist voor nieuwe impulsen en inzichten zorgt.

Maar toch: het belang van de zo moeilijk meetbare, maar essentiële gevoelsfactor bij de creatie van omgevingen voor mensen weegt in de wereld van Europese aanbestedingen en bijbehorende puntenbeoordelingen onvoldoende mee. De ‘economisch meest voordelige aanbieding’ is te vaak niet meer dan dat. Gevoel en emotie zijn ook moeilijk in een spreadsheet te stoppen. Laten we in de bouwpraktijk daar weer een punt van maken.

Gijs van den Boomen, directielid KuiperCompagnons

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels