artikel

Goed dat de bedrijfstak de stofzuiger ontdekt

bouwbreed

Goed dat de bedrijfstak de stofzuiger ontdekt

Op de bouwplaats komt nog steeds te veel stof voor, blijkt uit controles van de Inspectie SZW. Stof is ongezond. Bewustwording is een belangrijke eerste stap om gezondheidsrisico’s te verkleinen.

Op de Bouwbeurs vorige week in Utrecht was ik bepaald niet de enige bezoeker. Wat een dynamiek straalt de bedrijfstak uit bij deze gelegenheid. Veel staat in het teken van duurzaam bouwen met de meest moderne technieken. Dat de bouwnijverheid het wat stoffige imago van zich afwerpt, blijkt ook uit het aantal leveranciers dat stofzuigers aanprijst.

De stofzuiger wordt steeds meer gemeengoed in het bouwproces. Dat is een goede ontwikkeling, want er is nog altijd te veel stof op bouwplaatsen. Bijna 60 procent van het bouwplaatspersoneel ondervindt hier tijdens het werk hinder van. Stof op de bouwplaats levert problemen op bij het uitvoeren van het werk, bijvoorbeeld bij schilders of wanneer het in machines komt. Maar stof is ook ongezond.

In veel stof op de bouwplaats zit silica, ook wel kwartsstof genoemd. Silica komt voor in veel bouwmaterialen als zandsteen, kalkzandsteen, cellenbeton en betonsteen. Bij het bewerken van kwartshoudend materiaal zoals zagen van beton, frezen in bouwblokken en het doorslijpen van stenen en tegels komt kwartsstof vrij. Vooral in slecht geventileerde binnenruimten kan de concentratie hoog oplopen.

Onder de microscoop valt te zien dat de kleine silicadeeltjes gemeen scherp zijn. Als ze worden ingeademd veroorzaken ze diep in de longen bindweefselvorming. Het longweefsel kan minder zuurstof opnemen en wordt minder elastisch. Kortademigheid en hoesten zijn daarbij veel voorkomende klachten. De diagnose luidt stoflongen, ook wel longfibrose of silicose genoemd. Daarnaast kan blootstelling aan kwarts longkanker veroorzaken.

De schadelijke effecten van kwartsstof zijn onder deskundigen al lange tijd bekend. Inmiddels is ook het bouwpersoneel zich van de gevaren bewust. Vorig jaar maakte Arbouw de resultaten bekend van een onderzoek afgezet tegen eerdere gegevens uit 2003. Bijna alle werkgevers (96 procent) zeggen bekend te zijn met de gevaren. Dit is significant meer dan in 2003, toen 69 procent aangaf de gevaren te kennen. Ook werknemers zijn vaker bekend met de risico’s. Terwijl in 2003 nog de meeste werknemers zeiden dat het kwartsstof alleen maar vervelend was omdat het in de haren en in de ogen ging zitten, nu vinden zij het voorkomen van stof belangrijk omdat dat beter is voor hun gezondheid.

Op maat

Bewustwording is een belangrijke eerste stap om gezondheidsrisico’s te verkleinen. Maar dit moet wel leiden tot ander gedrag. Er zijn verschillende mogelijkheden om de hoeveelheid stof te reduceren. Het meest effectief is de onderdelen zodanig op maat aan te leveren dat zagen, frezen of slijpen niet nodig is. Als dat niet mogelijk is, kan verneveling of afzuiging worden toegepast. Toch blijkt in deze gevallen vaak dat er ook nog met persoonlijke beschermingsmiddelen dient te worden gewerkt.

Voor meer inzicht in de mogelijkheden heeft Arbouw de ‘Keuzewijzer stofvrij werken’ ontwikkeld (zie www.stofvrijwerken.nl). Daarnaast heeft TNO een website met veel informatie over het gebruik van afzuigsystemen (www.stofvrijwerken.tno.nl).

Het feit dat er op de bouw nog steeds te veel stof voorkomt, blijkt ook uit controles van de Inspectie SZW, de vroegere Arbeidsinspectie. In het najaar van 2013 en begin 2014 zijn 441 bouwlocaties bezocht en in meer dan de helft van de gevallen (57 procent) moest de inspecteur handhavend optreden. De effecten van dit inspectieproject waren te merken; uit contacten met leveranciers bleek dat gedurende deze periode de professionele stofzuigers niet aan te slepen waren.

In november 2014 is Inspectie SZW opnieuw begonnen met controles rondom het kwartsstof. Mogelijk dacht men in Den Haag: wegens succes geprolongeerd. Bedrijven die tijdens de eerste ronde in overtreding waren, werden opnieuw bezocht, maar ook andere bedrijven werden geïnspecteerd. De resultaten van deze tweede ronde worden eind maart bekendgemaakt.

Het mag duidelijk zijn dat het aantal overtredingen nog steeds te hoog is. Maar omdat sociale partners en de Inspectie SZW er bovenop zitten, is er nu uitzicht dat het kwartsstof op het werk daadwerkelijk vermindert. De handel in stofzuigers vaart er wel bij.

Jan Warning, directeur Arbouw

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels