artikel

Zware staalconstructie hangt geen millimeter door

bouwbreed

Zware staalconstructie hangt geen millimeter door

Een bouwmethode met ver uitkragend staal en drielaags glas stelde de bouwers van het Rotterdamse Timmerhuis voor een uitdaging: hoe voorkom je doorbuiging van de constructie? Nederlands duurzaamste multifunctionele gebouw gaf geen krimp.

In het deze week officieel geopende Timmerhuis leggen twee enorme atria het technische hart bloot. Stalen hoofdkolommen rijzen vijf verdiepingen hoog op in de longen van het gebouw, liggers en diagonalen steken dwars door de open ruimtes. Het zijn de blootliggende delen van de ‘wolk van staal’ die architectenbureau OMA bedacht als skelet voor het bouwwerk achter het Rotterdamse stadhuis: een staalconstructie die vanaf de kernen breed uitwaaiert, met uitkragingen tot zeventien meter. “Het staal hebben we uitgezet op stijfheid”, zegt projectdirecteur Arjan Geelen van Heijmans Vastgoed. “We hebben ontzettend veel gerekend en voortdurend gemonitord om doorhangen te voorkomen. Want dat is een reëel risico als je na het monteren van de staalconstructie staalplaatbetonvloeren stort en zoveel glas plaatst. Maar er is geen millimeter afwijking.”

In de vrije ruimte van de zestig meter hoge atria werd de hoge stijfheid gehaald met extra, grotendeels geboute diagonalen. Maar in de kantoren voor de gemeente en de 84 appartementen zouden die een ‘sta in de weg’ zijn. Daarom zijn hier vierendeelliggers gebruikt. Deze 35 ton zware, stijve stalen liggers kunnen trek- en drukkrachten en momenten opnemen zonder dat er diagonalen nodig zijn. Ze zijn nog pontificaal in het zicht in de met staalplaat, bamboe en aluminium afgewerkte kantoorruimtes.

Heijmans kreeg de naar boven uitdijende wolk stabiel door eerst de kernen te koppelen en vervolgens de montage symmetrisch uit te voeren. In totaal gebruikte de aannemer 3850 ton staal, dat werd aangeleverd in 155 transporten uit België. “Ter indicatie: dat is een halve Eiffeltoren”, zegt Geelen.

Pixels

OMA ontwierp het Timmerhuis als een gebouw opgebouwd uit ‘pixels’. Door gebruik van modules van 7,2 bij 7,2 meter en 3,6 meter hoogte, is eenvoudig in te spelen op verschillende behoeftes en programma’s. Het Breeam Excellent-certificaat Duurzaamheid – het eerste in Nederland voor een multifunctioneel gebouw – is mede aan die flexibele indeelbaarheid te danken.

Feitelijk hebben we de binnen- en de buitenspouw uit elkaar getrokken en hier een ‘tussenklimaat’ gecreëerd

De twee grote atria spelen ook een rol in de klimaatbeheersing. “Feitelijk hebben we de binnen- en de buitenspouw uit elkaar getrokken en hier een ‘tussenklimaat’ gecreëerd”, vertelt ontwerper Reinier de Graaf van OMA in één van de atria. “Maar het is ook een wintertuin, waarin het mooiste deel van het gebouw zichtbaar blijft: het hele staalspektakel.” Vroege plannen voor een ijskelder voor de klimaatbeheersing sneuvelden, in de plaats daarvan viel de keuze op een wko-installatie, klimaatplafonds en een vrijwel volledig glazen gevel. Samen zorgen die voor een epc van 0,60. De enorme glaspuien, die in de woningen vrijwel volledig zijn te openen, maken het Timmerhuis tot een wonder van transparantie. De 14.000 vierkante meter glas is uitgevoerd in drie lagen, met twee luchtkamers voor isolatie en is deels voorzien van een zonwerend raster van kleine stipjes.

Het Timmerhuis is een combinatie van oud en nieuw. Het bestaande L-vormige gebouw uit de jaren vijftig is volledig gerenoveerd. De ‘gepixelde’ nieuwbouw die erachter ligt, krijgt winkels, horeca en Museum Rotterdam op de begane grond. Erboven werken 1800 gemeenteambtenaren. Tussen de vijfde en de veertiende etage zijn 84 appartementen gebouwd, door Heijmans voor eigen risico ontwikkeld. Die zijn allemaal verkocht.

Projectgegevens

Opdrachtgever: Gemeente Rotterdam
Opdrachtnemer: Heijmans
Ontwerp: architectenbureau OMA, Rotterdam
Hoofdconstructeur: Pieters Bouwtechniek, Delft
Staal: CSM Steel Structures, Hamont-Achel
Programma: 44.000 vierkante meter, waarvan 10.000 renovatie
Aanneemsom: 100 miljoen euro

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels