artikel

‘Denk niet in objecten, het gaat om het systeem’

bouwbreed

‘Denk niet in objecten, het gaat om het systeem’

Beheer en onderhoud kunnen een kwart goedkoper. Gemiddeld bekeken mag Nederland dan op het gebied van assetmanagement tot de top van de wereld behoren, financieel valt nog een grote slag te slaan.

“Hoe zet je een euro in om de meeste waarde te creëren? Vraag dat niet aan de techneut alleen, want het gevaar is groot dat hij zijn eigen waarheid maakt”, zegt Marc Hartsema, in Europa bij Arcadis de eerste man op het gebied van assetmanagement. Ervaring heeft Hartsema (1972) opgedaan bij energiebedrijf Nuon en diverse adviesbureaus. Al 21 jaar zit hij – afgestudeerd in werktuigbouwkunde en technische informatica – in het vak van assetmanagement. De Groninger zwierf uit naar landen als Canada, Engeland en Zuid-Afrika en woonde 1,5 jaar in Zwitserland. Sinds eind vorig jaar is Hartsema verbonden aan Arcadis.

De acceptatie van risico’s is bij de ingenieurs vrij laag. Ze maken het liever iets dikker, iets sterker dan nodig is

“Techneuten zijn vrij eigenwijs. Mag ik zeggen. Ik ben er zelf ook een. Ze zeggen: zo doen we het, zo deden we het altijd al en zo blijven we het doen. De acceptatie van risico’s is bij de ingenieurs vrij laag. Ze maken het liever iets dikker, iets sterker dan nodig is.”

Hartsema noemt het voorbeeld van een weg die honderd jaar mee moet gaan. Geen gezeur, wees maar extra solide. Maar wat als te voorzien is dat eens in de zestig jaar een reconstructie van de weg plaatsvindt? En de weg bijvoorbeeld open moet voor het vervangen van de riolering? Dan heb je de weg extra goed gemaakt voor veertig jaar die toch niet gebruikt worden.

De toepassing van ISO 55000, gericht op de verbinding tussen de organisatiestrategie en het uitvoeren van projecten in het veld, vindt steeds meer weerklank. Vooral in Groot-Brittannië en zijn voormalige koloniën. In Nederland hebben Zuid- en Noord-Holland en de provincie Overijssel de handschoen al opgepakt, evenals de Rotterdam. Organisaties als RWS en ProRail kijken al wel naar de nieuwe standaard, maar zijn nog niet zo ver om deze te omarmen.

Effectief en efficiënt vervangen, onderhoud en beheer is natuurlijk gewoon business

De belangstelling voor assetmanagement neemt volgens Hartsema gestaag toe. Het bedrijfsleven – kijk naar energie – heeft duidelijk een voorsprong op de publieke sector. “Effectief en efficiënt vervangen, onderhoud en beheer is natuurlijk gewoon business. De betekenis van een goed imago speelt in toenemende mate een rol. De publieke sector kent een groeiend besef dat het geld niet oneindig is. Wees doelmatig. Daar wordt door de Rekenkamer ook steeds meer op gestuurd. Hoe voeg je de meeste waarde toe? Mijn prikkelende stelling is: we kunnen een kwart goedkoper uit met gelijkblijvend prestatieniveau.”

Scheiding van rollen

Om doelmatig te zijn is volgens Hartsema een scheiding van rollen noodzakelijk. De eigenaar van beheer en onderhoud moet zichzelf de goede vragen stellen en die vertalen in doelstellingen. Vervolgens komt de assetmanager in beeld die op basis van de risico’s en kansen op de prestatiedoelstellingen de benodigde maatregelen bedenkt. Waar loop je de meeste risico’s? Welk niveau van gevaar is acceptabel?

Om efficiënt tot de beste resultaten te komen moet, het besluitvormingsproces worden omgekeerd

“Een ander probleem dat ik met name in de publieke sector zie is het scheiden van potjes voor onderhoud, beheer en investeringen. Zo’n structuur is niet geschikt om de meest effectieve keuze te maken tussen onderhoud en vervanging. Ervaring leert dat om efficiënt tot de beste resultaten te komen, het besluitvormingsproces moet worden omgekeerd. “Je gaat naar een top-downbenadering. De scheiding van rollen tussen de assetmanager en serviceprovider is ook zeer belangrijk. Traditioneel wil je de mensen met hun vaardigheden allemaal zo efficiënt mogelijk inzetten. Dat is eigenlijk resource management in plaats van assetmanagement.”

Hartsema constateert dat bedrijven die hun risicomanagement op orde hebben ook goed presteren op het gebied van beschikbaarheid. Dat kan geen toeval zijn.

“Partijen als Rijkswaterstaat en gemeenten zijn gewend te denken in objecten. Het gaat echter om de functie, om het systeem. Maak van het object geen doel op zich. Als een brug uitvalt, is dat falen elders op te vangen? Wat je wil is vervoer van a naar b. Dat moet je in het denken meenemen. Wellicht kun je uitstekend accepteren dat de mensen een tijdje een paar kilometer om moeten rijden.”

Assetmanagement

Marc Hartsema denkt dat de kosten voor het instandhouden van de functie gemiddeld met een kwart omlaag kunnen bij gelijkblijvende prestatie. Van belang zijn een goed informatiemanagement. Veel bedrijven en instellingen weten niet eens wat ze eigenlijk in huis hebben. En als op het oog voldoende gegevens beschikbaar zijn, wat is dan de kwaliteit van de data? Wie de weg op gaat van modern assetmanagement ontmoet al snel de noodzaak tot cultuurverandering en de wijziging van rollen en verantwoordelijkheden. Belangrijk dus om vanuit het management de veranderingsprocessen zo goed mogelijk te begeleiden.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels