artikel

‘Iedereen heeft zijn rol als het gaat om veilig bouwen’

bouwbreed Premium

‘Iedereen heeft zijn rol als het gaat om veilig bouwen’

“Twee maanden na het ongeval in Alphen voelt Jaap Kruijt geen behoefte om naar anderen te wijzen. Of hij de oorzaak al weet? “Wist ik het maar. Dat de onderzoeksraad er zo lang over doet, zegt genoeg.” Dat het hijsdrama impact heeft op zijn bedrijf mag duidelijk zijn. “Natuurlijk. Dit is verschrikkelijk. Je krijgt een emmer ijs over je heen.”

Op de aanbestedingsprocedure hebben we eigenlijk geen kritiek”, begint Jaap Kruijt, directeur van Mourik Groot-Ammers mede namens de andere hoofdaannemer BSB Staalbouw te vertellen. “We zijn door de gemeente niet in een keurslijf geperst waardoor we ons niet happy voelden.” Iedereen heeft zijn rol als het gaat over veilig bouwen, is zijn verhaal. Toch roept de aanbesteding van de inmiddels veelbesproken operatie van de Julianabrug vragen op in het veld. Was de gemeente te veel op snelheid gefocust? En waarom negeerde zij het advies van ingenieursbureau Witteveen + Bos om veiligheid op te nemen als gunningscriterium? De gemeente wil niet reageren. Kruijt wel.

Mourik was met BSB de enige bouwcombinatie die inschreef op de opdracht. Anderen hadden geen tijd, vonden de afstand te ver, of hekelden “onredelijke” eisen, de “korte inschrijftijd”, terwijl er geen vergoeding tegenover stond. “Dat wij de enige waren? Dat komt vaker voor. Dit is ook een behoorlijk multidisciplinair werk. Ik kan me voorstellen dat bedrijven die deze disciplines niet in huis hebben, niet enthousiast werden van dit werk. Of de risico’s niet te groot waren? Dat zie ik niet zo.”

Overlast beperken

Geen moment heeft Kruijt overwogen zijn bieding in te trekken. En of zijn bouwplan sneller was dan de gemeente had beraamd, durft hij niet te zeggen. “Ik weet wel dat we de overlast tot een minimum hebben proberen te beperken. Dat vind ik ook een normale vraag van een opdrachtgever. Op snelheid inzoomen vind ik ook geen probleem. Wij horen dat alleen op een verantwoorde manier te doen. Dat doen we normaal ook. Bij ons komt veiligheid nooit in de knel”

Haalde de bouwcombinatie de maximale fictieve korting van 1,2 miljoen euro op de inschrijfprijs? “Dat doet niet meer ter zake als je de enige bent, vervolgt de bouwdirecteur.”

Boetes en bonussen die allemaal te maken hebben met een snelle uitvoering van het werk. Daardoor laat de aanbesteding van de Julianabrug zich kenmerken. Sommige aannemers menen dat een doorgeslagen focus op snelheid op gespannen voet kan staan met veilig werken. Dat moet je dus niet willen. Kruijt ziet die relatie niet. “Wij zeggen altijd in het hele bedrijf: we doen het veilig of we doen het niet. Dat moet je bovenaan zetten. Daar moet je niet op concurreren.”

Witteveen + Bos adviseerde de gemeente om veiligheid op te nemen als EMVI-criterium (Gunnen op basis van Economisch Meest Voordelige Inschrijving). Ook andere bouwers vinden dat opdrachtgevers daar verstandig aan doen. De gemeente deed het niet, zoals Rijkswaterstaat dat ook nooit doet. Kruijt begrijpt dat wel. “Veiligheid moet je niet in de aanbesteding opnemen. Want dan kan het ook zo zijn dat je iemand die minder veilig werkt toch de opdracht gunt, omdat het een onderdeel is van een totaalscore. Maar veiligheid is een minimumvoorwaarde. Dat moet buiten concurrentie staan.”

Resumerend heeft het ongeval in Alphen helemaal niets te maken met snel werken, stelt Kruijt. Van dreigende boetes op de dag van het ongeval was zijns inziens geen sprake. “Volgens mij zaten we nog binnen planning. Ons hing geen zwaard van Damocles boven het hoofd.”

Aansprakelijk

Veilig werken. Voor veel mensen is het een vanzelfsprekend iets. In bouwersland werkt dat niet zo eenvoudig. Wie waar aansprakelijk voor is, is niet zo makkelijk te zeggen. Kruijt wil zich nu ook niet in die discussie begeven. “Maar wat je in de hand hebt, moet je veilig uitvoeren. Ik denk dat iedereen binnen zijn eigen expertise een bijdrage moet leveren aan veiligheid. Nooit heb je een vrijbrief om onveilig te handelen.”

Valt de opdrachtgever Alphen aan den Rijn iets te verwijten? Of toch niet? Kruijt brandt zich niet aan dat soort uitspraken. “Wij hebben een veiligheidsplan gemaakt. En de gemeente heeft dat opgevraagd. Voor het ongeval. Er is geen discussie over geweest.”

En nog een belangrijke vraag. Wie bepaalde dat er vanaf het water gewerkt moest worden? Alphen? Of de bouwers? “Dat ging in samenspraak. We hebben alle mogelijkheden afgewogen en naast elkaar gezet. De situatie is erg nauw daar. Ik zeg niet dat vanaf het land werken onmogelijk was, maar het lag niet voor de hand. Bovenal zijn we door de gemeente niet in een keurslijf geperst waardoor we ons niet happy voelden. Als dat zo zou zijn geweest, dan hadden we ons teruggetrokken.”

Het onderzoek naar de oorzaak loopt nog. Dat maakt openhartig praten lastig. In zijn algemeenheid wil de infrabouwer wel kwijt dat opdrachtgevers er een handje van hebben om heel veel documenten over de schutting te gooien. In Alphen betrof het 114 aanbestedingsdocumenten. “In een digitaal tijdperk loopt het nog wel eens uit de hand met de hoeveelheid informatie die wij als bouwers krijgen. Ik denk dan: pak de hoofdzaken op. In zijn algemeenheid dan.”

Bouwplan

Maar de inschrijftijd van twee maanden. Was die niet wat aan de korte kant. Of beter gezegd: kun je in zo’n korte tijd wel een fatsoenlijk, snel en veilig bouwplan maken? “Daar heb je een punt”, antwoordt Kruijt. “Tegelijkertijd moeten de transactiekosten ook niet te hoog zijn, want soms zijn er wel tien bedrijven met hetzelfde bezig, terwijl slechts één van hen de opdracht krijgt. Eigenlijk zou je een opdrachtgever tijdens de aanbesteding genoegen moeten laten nemen met een aanbieding op hoofdlijnen. Daarna kun je altijd nog detailleren. En dan hoeft de inschrijftijd ook niet langer. In zijn algemeenheid zijn we ook tegen opdrachtgevers die ongelimiteerde boetes eisen. En dat er een stimulans uitgaat om de belangen van de opdrachtgever en de omgeving veilig te stellen is prima, maar het moet niet killingworden. Waren de boetes bij Alphen ook ongelimiteerd? Als jij dat zegt, geloof ik dat. Ja, dan zijn we hier tegen onze eigen principes ingegaan.”

Hij wijst niet met vingertjes. En veiligheid is altijd al een belangrijk speerpunt geweest binnen zijn organisatie, besluit hij. Vergeten zal hij het ongeval nooit. En hij wil er ook van leren. “We zijn toch weer nóg scherper gaan kijken naar de risico’s van projecten, al deden we dat al.’’ Of wij de contractmanager hebben ontslagen? ‘‘Dat ze ministers of topambtenaren de laan uitsturen na een fout… Ik vind zo’n afrekencultuur belachelijk. De verantwoordelijkheid voor een ongeval zoals in Alphen kun je nooit bij één iemand neerleggen.”

Reageer op dit artikel