artikel

Hoe betrouwbaar is de overheid nog?

bouwbreed

Hoe betrouwbaar is de overheid nog?

Een nieuwe tijd vraagt om nieuwe wetten en een andere, flexibeler invulling van het werkgever- en werknemerschap. Maar kan de overheid de snelheid van de veranderingen nog wel bijbenen? Jos Schouten van Aboma doet een dringende oproep aan ‘Den Haag’ om de controle op haar voorbeeldrol te verscherpen en in te grijpen als ambtenaren de regels aan hun laars lappen.

Op diverse terreinen ontstaan nieuwe inzichten wat betreft duurzaamheid en de circulaire economie. Niet het bezit, maar het delen van de beschikbare goederen en diensten lijkt steeds belangrijker te worden. Daarmee komen aloude economische theorieën knarsend op zijsporen tot stilstand en de vraag die kan worden gesteld is: kan de overheid, kunnen onze democratisch gekozen volksvertegenwoordigers, statenleden en gemeenteraadsleden deze snelheid wel aan? Zijn ze wel competent genoeg en is het huidige bestel nog wel 2020-proof? Of hebben we als maatschappij ook behoefte aan een sterk meebewegende overheid, die snel kan inspelen op veranderingen en daarbij ook leidend is én zelf het goede voorbeeld geeft?

Ik doel hierbij onder meer op de commotie die eerder dit jaar is ontstaan bij de rijksdienst DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) en de Belastingdienst. Die maken veelvuldig en langdurig gebruik van zogenaamde payrollers. Dat zijn uitzendkrachten zonder uitzendbureau, maar die wél worden bemiddeld en geen werknemer zijn van de bemiddelaar en die na het beëindigen van een contract of dienst op straat komen te staan zonder de verplichting om tot nieuw werk te bemiddelen. Ze zijn dus de klos als ze op straat komen te staan. Volgens het kabinet moeten dergelijke flexwerkers, als ze langdurig voor een organisatie werken, in vaste dienst worden genomen omdat ze erbij horen. Het blijkt in de praktijk anders te gaan: hoewel er behoefte is aan de flexwerkers en de werkzaamheden nog niet zijn afgerond, worden ze op straat gezet en worden andere, nieuwe flexwerkers voor hetzelfde werk aangesteld. Inmiddels is er zoveel commotie ontstaan dat schoorvoetend op dit besluit is teruggekomen.

Rijkswaterstaat

Een ander voorbeeld van onbetrouwbaarheid heeft te maken met de wijze van opdrachtverstrekking en de voorwaarden waaronder door Rijkswaterstaat. Enerzijds pretendeert zij een moderne, vooruitstrevende opdrachtgever te zijn, met een groot besef van verantwoordelijkheid en een prioritering van veiligheid en veiligheidsbewustzijn tijdens de uitvoering van werkzaamheden en het participeren in de Governance Code Veiligheid in de Bouw. Anderzijds zie we dit niet zo terug in de daadwerkelijke beloning van aannemers die de veiligheid hoog in het vaandel hebben staan. En die althans proberen om meer dan gebruikelijk is op veiligheidsgebied te laten zien.

Ook de inhoudelijke rol als opdrachtgever onder het regime van de Arbowet kan nog sterk worden verbeterd. Ter overweging: Er wordt veel gebruik gemaakt van prestatieladders. Deze zijn als paddenstoelen uit de grond geschoten op bijna alle terreinen, van kwaliteit tot duurzaamheid, van veiligheid tot maatschappelijk verantwoord ondernemen. De prestatieladders zijn bedoeld om partijen te laten verbeteren en ze een voordeel te geven door een fictieve korting op de aanneemsom. In de praktijk leidt het tot een patstelling. Immers, als de grote partijen op hetzelfde niveau zijn, verdwijnt het fictieve voordeel. Het blijft dus gewoon concurreren op veiligheid. Ook bij de grote overheidsprojecten en bij aanbestedingen gaat het vaak mis. De infrastructurele projecten lopen altijd uit; de bouwprojecten lopen uit, de ICT-projecten zijn een drama en de kosten rijzen de pan uit. Hoezo marktwerking?! Dit toverwoord van onze overheid is sleets en aan herziening toe.

Ik wil daarom een oproep doen: Overheid, wees bewust van uw voorbeeldrol voor de maatschappij: wat ú voorleeft, wordt door uw burgers nageleefd! Verscherp de eigen controle op uw voorbeeldrol en grijp in als uw medewerkers, ambtenaren, de regels aan de laars lappen! Durf ook terug te komen op beleid als het toch niet blijkt te werken!

Jos Schouten, senior adviseur bij Aboma 

Reageer via Twitter op @abomabv of @CobouwNL 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels