artikel

Blog: Is aanbesteden eigenlijk altijd nodig?

bouwbreed Premium

Blog: Is aanbesteden eigenlijk altijd nodig?

De soap in de Tweede Kamer gisteren over ProRail met staatsecretaris Wilma Mansveld die volgens de Telegraaf uit de rails is gelopen in een negatieve hoofdrol, leidt de aandacht af van het werkelijke probleem. En dat is gebrek aan kennis bij aanbestedende diensten en het fenomeen aanbesteden. Is het altijd wel nodig om waar voor je geld te krijgen zeker als het gaat om een markt met slechts enkele spelers?

 

Wat was Mansveld blij met Pier Eringa als nieuwe topman van ProRail in januari van dit jaar. Vooral de brede publieke en private ervaring was in haar ogen precies wat ze nodig had. Zo was Eringa regio- en programmadirecteur bij de NS, korpschef van de politie in Flevoland, algemeen directeur en gemeentesecretaris van de gemeente Nijmegen en voorzitter van de raad van bestuur van het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht. Daarvoor had ze best extra salaris over.

Gisteren bleek ze echter aanzienlijk minder blij met hem. Toen Eringa na afloop van het debat even langs kwam bij haar, keurde zij hem geen blik waardig, sterker nog: met een handgebaar wuifde ze hem weg. Dat komt nooit meer goed tussen die twee. Aanleiding was een interview van Eringa waarin hij een doekje opendeed over het reilen en zeilen binnen ProRail, de nog komende overschrijdingen op projecten en de verhouding met zijn enige aandeelhouder, het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Allemaal reuze spannend en smullen voor de sensatiepers die ongetwijfeld zal roepen dat het politiek relevant is. Tuurlijk is dat zo, als er over geschreven wordt, dan kan het Mansveld de politieke kop kosten. Hoewel in dit kabinet velpon een grotere rol speelt om aan het regeringspluche te blijven hangen dan goed beleid, maar dit terzijde.

Erger is echter dat de kern van de zaak verloren gaat. Een van de zaken die Eringa aansneed was het verlies aan kennis bij ProRail. Klopt als een bus. In een perfecte wereld is die kennis ook niet belangrijk, die heeft de markt wel. Alleen de wereld is niet perfect. En dat heeft naar mijn als immer bescheiden mening alles te maken met de verplichting alles maar aan te besteden.

Nog afgezien van de tijd en het geld dat aanbesteden kost, is het in een markt waar maar enkele spelers op opereren maar de vraag of aanbesteden het beste resultaat oplevert. Immers alle spelers in de markt voelen zich genoodzaakt om op alles in te schrijven, de markt is immers niet zo groot. Dat kost geld dat terugverdient moet worden. Als het netjes gebeurt, dan is het zichtbaar in de Algemene Kosten, maar als je een paar keer tevergeefs hebt meegedongen, dan ga je niet rekenen met de feitelijk noodzakelijke 10 procent AK, maar houd je die netjes op 4 of 5 procent. De resterende AK wordt dan wel ergens anders terugverdiend, is de gedachte.

In de markt waarin ProRail opereert, zijn slechts vier bedrijven actief. Waarom zou je daar dan niet als opdrachtgever domweg het werk verdelen. De spooraannemers weten dan precies wat ze de komende jaren krijgen, er worden volstrekt overbodige kosten vermeden, en er kan voor een redelijke prijs gewerkt worden. Het lijkt een goed idee, maar daarvoor moet worden voldaan aan één belangrijke randvoorwaarde, de opdrachtgever moet kennis in huis hebben. En dat nu is juist een van de problemen die Eringa signaleert. Het nare is echter, dat ook als alle werken worden aanbesteed, diezelfde kennis ook onontbeerlijk is. Daar zouden ProRail, Mansveld en de Tweede Kamer eens oog voor moeten hebben. Dan kunnen er wellicht ook weer handen geschud worden.

Ferry Heijbrock, journalist Cobouw 
Follow me on twitter @ferryheijbrock

Reageer op dit artikel