artikel

Stadsbouwmeester(s) gezocht voor nieuw uitbreidingsplan Amsterdam

bouwbreed Premium

Stadsbouwmeester(s) gezocht voor nieuw uitbreidingsplan Amsterdam

Het duurt gewoon te lang, met binnenstedelijke bouw de huidige behoefte aan woningen opvangen, vindt Richard Buijtendijk, research analist bij Syntrus Achmea. Hij benadrukt het belang van nieuwe uitbreidingsplannen voor Amsterdam.

In 2025 viert Amsterdam haar 750-jarig jubileum, maar recent heeft de stad last van groeipijnen. De woningvraag overstijgt het aanbod. Binnenstedelijk bouwen heeft prioriteit, maar zonder nieuwe uitbreidingen wordt wonen in Amsterdam onbetaalbaar en voor velen onbereikbaar.

Wereldwijd beleven steden een nieuwe groeiperiode en Nederland vormt hierin geen uitzondering. Het aantal inwoners van Amsterdam neemt snel toe met 12.000 het afgelopen jaar (totaal 821.702), maar die groei wordt beperkt door het toenemende tekort aan woningen. In de nasleep van de crisis zijn in 2012 slechts 2.560 huizen opgeleverd. De laatste jaren is het in aanbouw genomen woningen weliswaar toegenomen, maar schiet met 5.000 op jaarbasis desondanks tekort.

Strijd om verdeling

De gevolgen van de woningschaarste zijn zichtbaar. Ondanks strengere hypotheekvoorwaarden stijgen huur- en koopprijzen sterk. Internationaal valt het prijsniveau nog mee, maar ook in Amsterdam wonen dertigers met volwaardige banen noodgedwongen samen met huisgenoten om de woonlasten te delen. Hierdoor stijgt de bezettingsgraad na decennia van aanhoudende dalingen. In de sociale woningvoorraad stagneert de doorstroming en lopen de wachttijden op. Er woedt een strijd om de verdeling van de schaarse woningen (sociaal, vrije huur, koop), maar dit lost het onderliggende tekort niet op. 

Een flinke uitbreiding van de woningvoorraad is noodzakelijk om deze betaalbaar en bereikbaar te houden. Daarbij snijdt het mes aan twee kanten. In de eerste plaats is de stad een maatschappelijke roltrap doordat zij jongeren aantrekt op zoek naar studie of werk, sociaal-culturele vernieuwingen faciliteert en als ‘emancipatiemachine’ functioneert. Een onbetaalbare woningvoorraad ontzegt mensen de toegang hiertoe.

Ruimte nodig voor groei

In de tweede plaats hebben we belang bij een sterke stedelijke economie. De stad faciliteert de ontwikkeling en verspreiding van nieuwe kennis en ideeën, doordat bedrijven, instellingen en individuen profiteren van elkaars nabijheid. Het economische succes van steden hangt af van haar massa, dichtheid en diversiteit aan functies. Binnenstedelijke inbreiding voor een compacte stad en uitbreiding voor schaalgrootte zijn dus beide van belang. Om de diversiteit te waarborgen, dient de stad bovendien betaalbaar te blijven. 

Amsterdam heeft ruimte nodig voor groei. Daarbij staat ruimtelijke kwaliteit uiteraard voorop. Herstel van stedenbouwkundige missers zoals de Bijlmer vergt immers decennia. Om de stad te versterken en het Nederlandse polderlandschap te sparen, is het ruimtelijk beleid sinds VINEX gericht op binnenstedelijk bouwen. Prognoses over de plancapaciteit en woningvraag voorspellen echter toenemende tekorten, waarin de latente woningvraag nog ontbreekt. Daarnaast is het onzeker hoeveel woningen er daadwerkelijk gerealiseerd zullen worden en op welke termijn. De financiering van die extra nieuwe woningen is niet het probleem: binnen- en buitenlandse beleggers staan in de rij om miljarden te investeren in Nederlandse en bij voorkeur Amsterdamse woningen. Maar van sloop, saneren en bouwrijp maken tot start bouw en oplevering duurt jaren. Voor het vrijgekomen marine-terrein wordt volgens planning vanaf 2018 gewerkt aan planologische kaders, realisatie van woningen wordt voorzien vanaf 2028(!).

Mooi cadeau Amsterdam

Binnenstedelijk bouwen heeft prioriteit, maar vormt dus slechts een deel van de oplossing. Ingeklemd tussen Schiphol, haven, ´t IJ en natuurgebieden ligt de uitdaging in het vinden van ruimte en draagvlak voor verdere groei. De angst om stedenbouwkundige fouten te maken mag zich niet vertalen in een krampachtige reflex, daarvoor is de urgentie te groot. Vooroorlogse uitbreidingswijken behoren nu tot de meest gewilde woonwijken. IJburg ontwikkelt zich al tot succesvolle woonomgeving. 

De laatste jaren is de politiek-bestuurlijke erkenning voor de belangrijke rol van steden aanzienlijk toegenomen. Dit is voor provincie en Rijksoverheid het moment voor de uitrol van een metropolitane agenda. Welk mooier cadeau kan Amsterdam, haar huidige en nieuwe inwoners zich voor het 750-jarige jubileum wensen dan een nieuw stedenbouwkundig uitbreidingsplan dat recht doet aan verleden en toekomst van de stad?

Richard Buijtendijk is research analist bij Syntrus Achmea International Real Estate. Hij reageert op het opinie-artikel van Jos Feijtel in Cobouw van 11 augustus De stad zuigt aan, maar zonder bouwen in het weiland komen we er niet.

Ook reageren? Dat kan via redactie@cobouw.nl of op Twitter via @RBuytendijk 

Reageer op dit artikel