artikel

1984 en de verhuftering

bouwbreed Premium

1984 en de verhuftering

In 1948 voorspelde George Orwell hoe de maatschappij er in 1984 uit zou zien. Zijn boek met de titel 1984 is een visie op de westerse wereld anno 1984, waarin de enkeling ten onder gaat in een volkomen kansloze strijd tegen een totalitair bewind. Het is een waarschuwing tegen totalitaire regimes, zoals nazi-Duitsland dat net verslagen was en Stalins Sovjet-Unie.

Het verhaal is een bittere satire op een politiek systeem dat een perfecte greep heeft op het doen en laten van de onderdanen. Dat diezelfde onderdanen hersenspoelt en ze laat geloven wat de partij wil. Een beroemde uitspraak van Orwell is dat vrijheid de vrijheid is om te zeggen dat twee plus twee vier is. Als dat is toegestaan, volgt al het andere.

Ik moest hieraan denken toen de Telegraaf deze week Dijsselbloem weer eens op de huid zat over de Europese naheffing. Deze werd eind vorig jaar zo merkwaardig snel betaald nadat Rutte en Dijsselbloem even tevoren om het hardst hadden geroepen stomverbaasd te zijn en de onderste steen boven te willen krijgen. Het blijkt een fraai stukje toneelspel geweest te zijn. Het is de manier waarop Orwell’s ministerie van Waarheid het misdenken, de in de ogen van het regime onjuiste meningen, aanpakte met de eigen waarheid van het regime. Door een leugen maar vaak genoeg te herhalen, wordt het vanzelf de waarheid.

De wereld van Orwell met zijn Big Brother is er niet gekomen in 1984, maar inmiddels zijn we een heel eind op weg met ons verlies aan privacy en de overheid die bijna alles weet van zijn onderdanen. Sommigen vinden dat verlies aan privacy niet erg onder het motto dat ze niets te verbergen hebben. Dat is hetzelfde als mensen die niets geven om de vrijheid van meningsuiting omdat ze niets te zeggen hebben.

Desondanks zie je de maatschappij verhufteren. Heeft dat te maken met de politiek? Ik denk gedeeltelijk zeker. Het heeft te maken met de neo-liberale slogan “ieder voor zich, de politici voor zichzelf”, of zoiets. Het gebrek aan de aloude solidariteit zorgt voor intolerantie en daarmee voor ruimte voor hufters met als reactie daarop een algehele verhuftering van de maatschappij.

En als er dan geen overheid is die dat ziet en daar wat aan doet door op z’n minst zelf het goede voorbeeld te geven, dan krijg je een maatschappij als de onze. Met een kabinet dat solidariteit ziet als de burgers kosten in rekening te brengen middels belastingen en premies en er hoe langer hoe minder voor terug te geven en dan te hopen op familie en buren die ouderen moeten helpen. En als Griekenland dan bijna failliet gaat, roept de premier dat uit solidariteit de Griekse burgers geholpen moeten worden. Dat had zelfs Orwell niet kunnen bedenken.

Ferry Heijbrock

Journalist Cobouw

 

Reageer op dit artikel