artikel

Maak van je bedrijf weer een onderneming

bouwbreed Premium

Hoeveel bedrijven zijn er zonder kleerscheuren door de afgelopen vijf jaar gewandeld? De tijd dat er ‘slimme’ plannen voor een periode van vijf tot tien jaar geschreven konden worden, is voorbij. De bouw-, vastgoed- en installatiesector is in de afgelopen jaren fragiel gebleken en dat moet veranderen vinden Mark Moerman en Menno Lammers. Ze vinden dat het tijd is voor een antifragiele ‘sector’!

Duizend dagen lang is de kalkoen de beste vriend van de slager. Een relatie die niet mis kan gaan. Een analist zal dit ‘met groeiende statistische zekerheid’ bevestigen, want al duizend dagen lang houdt de slager van zijn kalkoen. Tot een paar dagen voor kerst. Dan komt de dag dat het niet aan te raden is om kalkoen te zijn. De wereld van de kalkoen stort in elkaar, op het moment dat alles zo goed leek te gaan: de slager hield van hem, het leven was ‘heerlijk rustig en voorspelbaar’. De kalkoen werd verrast door een Zwarte-Zwaangebeurtenis: een grootschalige, onvoorspelbare gebeurtenis met ingrijpende gevolgen. De stabiliteit in het leven van de kalkoen was slechts perceptie.

De meeste bedrijven in de bouw-, vastgoed- en installatiesector leefden ook in de perceptie dat zij zich in een stabiele omgeving bevonden. Uiteraard zijn er uitzonderingen die wel hebben geanticipeerd op de toekomst. Maar ongemerkt hebben de meeste bedrijven zich de afgelopen decennia meer en meer laten handboeien en vastbinden in een fragiel systeem. Wet- en regelgeving, ketensystemen, procedures en ‘analytische’ toekomstvoorspellingen van alsmaar groeiende bouwvolumes leverden hier een bijdrage aan. Het kernprobleem is dat het overgrote deel van de ‘bedrijven’ geen ‘ondernemingen’ meer zijn. De bedrijven zijn fragiel geworden, bezwijken onder druk en haten verstoringen (bijvoorbeeld de daling van het productievolume, veranderende klantvraag, digitalisering) en zoeken de zekerheid door pogingen te doen om de omgeving te stabiliseren. Dit is niets meer dan een illusie van controle. Bedrijven die het ‘vertrouwen proberen te herstellen’ en een top-downbeleid voeren, gedijen vaak niet onder stress en/of wanorde en zijn dus fragiel. Antifragiel – zoals Nassim N. Taleb beschrijft in het boek ‘Antifragiel – dingen die baat hebben bij wanorde’ is meer dan veerkracht of bestand zijn tegen Zwarte Zwanen.

Chaos

Wie antifragiel is, is dol op chaos en wordt er beter van. De eerder genoemde ‘ondernemingen’ hebben een ontdekkingsproces (innovatie, technologische vooruitgang, visie) dat afhankelijk is van ‘ trial and error ’ – het nemen van risico’s in plaats van ze proberen te beteugelen. De wereld (waaronder de bouw-, vastgoed- en installatiesector) is te complex geworden om te geloven in langdurige stabiliteit. Door de komst van nieuwe technologieën wordt de wereld iedere dag kleiner. Technologie versnelt exponentieel en brengt hiermee vooruitgang, maar de paradox is dat de dingen daardoor wel veel onvoorspelbaarder worden. Door deze toenemende onvoorspelbaarheid is de kans op een Zwarte-Zwaangebeurtenis ook steeds groter.

Hoe kunnen we succesvol zijn in een wereld die fundamenteel onvoorspelbaar is en waarin onverwachte, willekeurige gebeurtenissen elkaar steeds sneller zullen opvolgen?

1. Maak van je bedrijf weer een onderneming. Ga opnieuw op zoek naar de waarde toevoegende rol in een (nieuw) bedrijfsnetwerk of bedrijfsnetwerken, zoals Moeder Natuur – een continu sterker wordend evoluerend systeem – opereert, en zoek naar gedeelde waardecreatie.

2. Geef voorrang aan medewerkers en bedrijven die leren van hun eigen fouten, in plaats van de gevolgen af te schuiven op hun omgeving, want vallen en opstaan is beter dan academische kennis.

3. Wordt klein én efficiënt. Neem af en toe wat gif (in een kleine dosis word je hier sterker van) in plaats van een hele beker (denk hierbij aan de financiële crisis) en durf als beslisser met skin-in-the-gamete acteren.

De komende vijf tot tien jaar lineair plannen is geen optie. Verandering is een constante en we moeten anders gaan kijken naar verandermanagement. Om in de toekomst bestaansrecht te hebben is strategische wendbaarheid, het ontketenen van potentieel en continu leren en nieuwsgierig zijn van essentieel belang. De vraag blijft: is uw onderneming liever slim of antifragiel?

Menno Lammers en Mark Moerman

Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel

Reageer op dit artikel