artikel

Corporatie 2.0 moet terug naar kerntaak

bouwbreed Premium

Corporatie 2.0 moet terug naar kerntaak

Woningcorporatie Madulammoho in Zuid-Afrika organiseert huisvesting voor de allerarmsten van het land. Verlaten panden werden voor een prikkie gekocht en getransformeerd. Nederlandse corporaties kunnen hiervan leren, vindt Marja van Leeuwen.

De parlementaire enquête is voorbij, de teugels van het toezicht zijn aangetrokken en we gaan weer over tot de orde van de dag. Een beetje bijschaven hier, wat minder uitgeven daar en dat was het weer. Of niet? Moeten we niet fundamenteler nadenken over het wonen voor arme mensen in Nederland? Arme mensen? Zijn die er dan in Nederland? Ja, kijk maar naar het toenemend aantal huishoudens dat afhankelijk is van de voedselbank. En daar nemen mensen genoegen met mindere kwaliteit, maar het is nog steeds eetbaar. Kunnen we die parallel doortrekken naar de woningmarkt? Minder kwaliteit maar nog steeds bewoonbaar?

Hoe het fundamenteel anders kan, zien we in Zuid-Afrika. Daar kent men geen maximaal redelijke huur, huurtoeslag of woonruimtebemiddelingsregels. Wel zijn er woningcorporaties in een heel pril stadium. Er zijn geen regels en weinig geld maar wel heel veel creativiteit. Neem Madulammoho in Johannesburg. Niet zomaar een woningcorporatie met rijtjes eengezinswoningen, zoals bij mijn eigen woonvereniging. Nee, Madulammoho doet haar werk in een van de beruchtste wijken van Johannesburg, Hillbrow. Tien jaar geleden was dit een no-go areawaar schietpartijen aan de orde van de dag waren. Er waren veel daklozen en verslaafden. Eigenlijk een uitzichtloze situatie. Tot de kerk zich ermee ging bemoeien. Verslaafden konden afkicken en een opleiding volgen waardoor de criminaliteit enorm daalde. Als dat allemaal op de rails stond, was er nog een probleem: huisvesting. En in dat gat sprong woningcorporatie Madulammoho. Opgericht door Rienier Erasmus, een bevlogen man, die ervaring heeft opgedaan in de marketing bij een groot telecombedrijf in Zuid-Afrika. Hij zag de nood in Hillbrow en heeft zijn baan daarvoor in 1999 opgezegd.

Wooncarrière

Maar hoe organiseer je huisvesting voor de allerarmsten? Daar kwam de creativiteit van Madulammoho om de hoek kijken. In Hillbrow zijn veel verlaten panden, soms waren dat vroeger chique hotels. De rijke blanken hebben de wijk verlaten en daardoor staan veel panden leeg. Madulammoho kocht deze lege panden voor een prikkie en knapte deze een beetje op. Net genoeg voor stromend water, elektra en een niet lekkend dak boven het hoofd. In zo’n gebouw kun je wooncarrière maken. Heb je maar heel weinig geld? Dan huur je een bed voor een nacht. Heb je al wat meer geld? Dan huur je een bed voor een maand. Je slaapt dan met anderen op een slaapzaal, maar wat maakt het uit? Altijd nog beter dan op straat. En heb je een baantje? Dan huur je een kamer voor een maand. De voorzieningen zijn basaal: gemeenschappelijk: keuken, badkamer en toiletten. Eigenlijk een veredeld studentenhuis, maar dan voor volwassenen. En top of the billis een appartementje met eigen voorzieningen. Alles super basic, maar wel schoon en veilig. Er komt geen bouwbesluit aan te pas. Helaas komt het nog weleens voor dat de kostwinner van het huishouden overlijdt. Een uitkering krijg je niet in Zuid-Afrika. Je kunt de huur niet meer betalen en komt op straat met een paar kinderen. Niet bij Madulammoho. Daar kun je ook wooncarrière maken in omgekeerde volgorde. Kun je je appartementje niet meer betalen? Dan kun je weer terug naar een kamer met gemeenschappelijke voorzieningen. Op straat kom je niet meer.

Wat kunnen we hiervan leren in Nederland? Bij ons is alles super gereguleerd en daardoor ook duur. We bouwen prachtige woningen met een energielabel A+++. Betaalbaarheid is echter steeds meer een item. Betaalbaarheid en kwaliteit hangen met elkaar samen. Natuurlijk wil iedereen wel voor een dubbeltje op de eerste rang. Maar erg realistisch is dit niet. Ik zie dat de corporatie 2.0 weer echt terug naar haar kerntaak moet. Een kerntaak waarbij we fatsoenlijke woonruimte bieden voor een kleine prijs. Er staan genoeg gebouwen leeg die met eenvoudige middelen omgebouwd kunnen worden tot betaalbare basic woonruimte. Want ook in Nederland zijn er mensen die geen superdeluxe woning zoeken, maar vooral een dak boven hun hoofd. Eigenlijk hebben woningcorporaties dat soort woningen niet meer in voorraad, terwijl er een groeiende behoefte is aan ‘echt goedkope woningen. Ook is door de decentralisatie van de zorg steeds meer behoefte aan gezamenlijkheid en gezelligheid.

De woningcorporatie 2.0 kan een voorbeeld nemen aan Madulammoho: basic kamers en woningen met gemeenschappelijke voorzieningen tegen een klein prijsje! Ik neem geïnteresseerden graag mee naar Johannesburg.

Marja van Leeuwen, directeur-bestuurder Patrimonium Barendrecht

Van 2008-2010 technical advisor voor woningcorporaties in Zuid-Afrika

Reageer op dit artikel