artikel

Revolutie of evolutie bij gebiedsontwikkeling?

bouwbreed Premium

Er wordt heel wat geschreven en gedebatteerd over het nut en de noodzaak van gebiedsontwikkeling. Ook op deze opiniepagina. Dat is alleen maar goed, tenminste wanneer daardoor een wat beter en breder gedeeld beeld ontstaat over gebiedsontwikkeling. Maatwerk en realisme zijn de echte raadgevers, niet de theorie of opportunisme.

De praktijk van gebiedsontwikkeling is ingrijpend veranderd. Marktomstandigheden verslechterden en er ontstond een andere dynamiek mede veroorzaakt door scherpere financieringsvoorwaarden en beperktere middelen bij overheid en marktpartijen en groeiende behoefte aan duurzame ontwikkelingen, vooral bij nieuwbouwprojecten. Nieuwe coalities, nieuwe verdienconstructies en handelingsperspectieven en planningen blijken bitter nodig om tot verduurzaming te komen. De overheid – en dan vooral de gemeente – realiseert zich veel sterker dan ooit dat ruimtelijke programmadoelen overboord kunnen worden gegooid. Het gaat nu om het functioneren van gebieden in het belang van de samenleving, iets dat ook voor vastgoedeigenaren een betrekkelijk nieuw uitgangspunt biedt. Het realiseren van bouwprogramma’s wordt steeds nadrukkelijker gekoppeld aan relevante transitieprocessen voor gebieden. Een functionele en projectgerichte samenwerking waar de initiatiefnemer zijn realisatieverantwoordelijkheid heeft en de overheid de rol van toetser en vergunningverlener. Of in de woorden van professor Wouter Vanstiphout (Technische Universiteit Delft) betekent de huidige trend van participatieve planning en organische gebiedsontwikkeling niet zozeer de teloorgang van de ruimtelijke ordening, maar eerder een nieuwe wijze van democratische planning. “De huidige decentralisatie van de ruimtelijke ordening levert dus juist een laboratorium voor deze nieuwe planningsbenadering, waarin democratie, coproductie en lokale context kernbegrippen zijn.”

Maar vele gemeenten ontberen nog de antenne en de noodzakelijke competenties voor deze nieuwe realiteit.

Empatisch

Anne Luijten, hoofdredacteur Gebiedsontwikkeling.nu, maakte een rondje langs directeuren van de stedelijke diensten van de drie grote steden en constateert dat er op dit gebied nog veel te doen valt. De tijd waarin vooral werd gedacht in grondexploitaties en er met een partij grote contracten werden gesloten is immers voorbij. “De gemeente moet kortom ondernemend en empathisch aan de slag en dat vraagt om nieuwe vaardigheden in alle lagen van de organisatie.” Zij komt tot een top-3 van nieuwe competenties: samenwerken, uitvoeringsgerichtheid en professionele opstelling. Op zich zijn dat niet verrassende kwalificaties; wel verrassend is het dat de ambtelijke diensten van Amsterdam, Rotterdam en Den Haag kennelijk nog wat in te halen hebben. Te vrezen valt dat dat voor andere, kleinere gemeenten nog in veel sterkere mate geldt.

Daarbij komt dat de belangstelling van gemeenten voor ruimtelijk-economische ontwikkeling tanende is. Die constatering is afkomstig van het Netwerk Directeuren Stedelijke Ontwikkeling dat een manifest – ‘Moderne coalities sluiten stedelijk akkoord’ – publiceerde. Het bevat een stevig pleidooi voor stadsontwikkeling om “op basis van gelijkwaardigheid en nieuwsgierigheid” met het bedrijfsleven, investeerders en burgers aan de slag te gaan. In plaats van college-akkoorden, dichtgetimmerde beleidsnota’s en blauwdrukken zou dan een kompas in de vorm van een strategische visie op hoofdlijnen kunnen ontstaan. Het is de vraag of daardoor niet opnieuw de deur wordt opengezet voor administratieve en procedurele rompslomp, maar heldere kaders voor gebiedsontwikkeling bieden natuurlijk wel een basis voor financiële perspectieven op grond waarvan bedrijven, beleggers, woningbezitters en huurders hun (investerings)beslissingen durven te nemen.

Drs. Robbert Coops, sociaal-geograaf en als geassocieerd partner verbonden aan Winkelman Van Hessen (rcoops@wvhcommunicatie.nl)

Drs. Bert Wolting, oprichter/eigenaar Wolting Gebiedsconsult (wolting@gebiedsconsult.nl)

 

Bron: Anne Luijten (2014): Nieuwe competenties en leiderschap in gebiedsontwikkeling, Gebiedsontwikkeling.nu

Reageer op dit artikel