artikel

Nul-op-de-meter is meer dan nul op de meter

bouwbreed Premium

Het programma de Energiesprong heeft de afgelopen jaren sterk ingezet op de creatie van marktcondities voor de energietransitie in de bouw. De deals Stroomversnelling en Stroomversnelling Koopwoningen zijn in het leven geroepen om nul-op-de-meterrenovatie te realiseren.

Anders dan de naam doet denken is een nul-op-de-meterwoning veel meer dan een woning die over het jaar heen genomen netto de energiemeter op nul weet te houden. De uitdaging aan de aanbodzijde is namelijk om te zorgen dat de renovatie naar nul-op-de-meter binnen enkele dagen uitgevoerd wordt in plaats van maanden en, wellicht nog belangrijker, dat de woning geleverd wordt met functionele productprestatiegaranties waarbij het energiegebruik maar een van de prestatiecriteria is. En dit alles ook nog eens voor een prijs die woonlastenneutraal uitpakt, iets wat de eerdere experimenten binnen bereik hebben gebracht.

Met de resultaten van de monitoring van de eerste energiezuinige projecten uit de Energiesprong en de eerste prototypefase van de nul-op-de-meterontwikkeling achter de rug, is het tijd om te zien welke technische keuzes hiervoor gemaakt worden. De aanbieders voor de huursector starten zonder uitzondering met een hoogwaardige isolatie van de schil (beter dan standaard nieuwbouw). Daarin verwerken zij meestal tegelijk ook het ventilatiesysteem. Bovendien wordt meestal gekozen voor een all-electric oplossing, waarbij alle installatietechniek in een separate installatie-unit wordt samengebracht, waardoor onderhoud gepleegd kan worden zonder dat de bewoner thuis is. Hierbij wordt bijna altijd gekozen voor een balansventilatie systeem met warmteterugwinning om ook de garanties op het gebied van klimatisering (zoals de maximale CO2-concentraties in de verblijfsruimtes) in te vullen. De concepten voor de particuliere sector zijn minder eenduidig. Zowel als het gaat om de vraagreductie (door een enkele wordt de eerste stap van de Trias Energetica helemaal overgeslagen…), de keuze voor all-electric en het type ventilatiesysteem.

Roosters

Wel is duidelijk dat wanneer hybride ventilatie wordt toegepast, de natuurlijke toevoer vraaggestuurd wordt uitgevoerd; met ‘slimme’ actieve roosters dus in plaats van ‘domme’ passieve roosters. Gelet op de uitkomsten van het Monicair-project een belangrijk aandachtspunt indien niet alleen energieprestaties maar ook binnenmilieuprestaties gegeven moeten worden.

Een systeem waarbij vraaggestuurde hybride ventilatie verrijkt is met een systeem voor warmteterugwinning heb ik nog niet toegepast gezien in deze concepten. Wellicht is de technologie daarvoor nog onvoldoende uitontwikkeld.

Samen met de bouwpartijen en de verzekerende instanties van de bouw worden nu ook grote stappen gezet op het gebied van prestatiecontracten. Daar zie je nu duidelijk de stelling onderbouwd dat een nul-op-de-meterwoning meer moet kunnen dan nul op de meter zijn en niet alleen in theorie maar ook meetbaar in de praktijk. De slag is nu ook echt gemaakt om de eisen te formuleren als functionele prestaties in plaats van technische specificaties. Het gaat dus over temperatuuroverschijdingsuren, liters warm tapwater, geluidsniveaus van de installaties en CO2-concentraties, in plaats van capaciteit van de verwarmingsinstallatie, (geluids)isolatiediktes en ventilatiedebieten. Zo stimuleer je niet alleen productinnovatie maar ook ketenverantwoordelijkheid en daarmee ketenontwikkeling 2.0: co-creatie pur sang. Of het nu gaat om een warmtepomp die volledig werkt op gelijkstroom of nieuwe ventilatieoplossingen, de gedeelde verantwoordelijkheid voor de integrale prestaties in de praktijk leidt de dans.

Soms komen we er achter dat er ook nog rollen ontbreken, zoals nul-op-de-meterassemblagespecialisten of nul-op-de-metermarketeers en retailers. Ook dat is goed nieuws, want dat leidt nu al aantoonbaar tot nieuwe werkgelegenheid in de bouw. Lang leve de energietransitie in de bouw!

Ivo Opstelten, lector Nieuwe Energie in de Stad bij Hogeschool Utrecht

Reageer op dit artikel