artikel

Blog: Rommelig België versus fantasieloos Nederland

bouwbreed Premium

Blog: Rommelig België versus fantasieloos Nederland

In België is de bewoner de baas, in Nederland het bouwbesluit, het beeldkwaliteitsplan en de Welstandscommissie. Fotograaf Hans van der Meer houdt in zijn Document Nederland de bouwmores in de beide koninkrijken tegen het licht. Over Hollandse rijtjeshuizen en Belgische ‘paleizen’, ‘starterswoningen’ en ‘koterijen’.

“Het heeft iets ontwapenends, die Nederlandse fantasieloosheid. Een huis dat niets anders pretendeert te zijn dan een huis.” De  Nederlandse woning is geen bal aan, als je de foto’s en teksten van Van der Meer bekijkt. Alles staat netjes recht, op gelijke afstand van elkaar. Beeldkwaliteit noemen we dat. Of samenhang.

Nee, dan onze zuiderburen. De Belg bouwt zijn woning zelf. Moet het huis groter? Dan plakken we er toch een bouwwerkje (‘koterij‘) tegenaan. Vergunning aanvragen? Hoeft niet. En we bouwen gewoon óp de rooilijn. Het is toch onze grond?

Zo was het tenminste. De behoefte aan samenhang is de grens overgestoken. Al pakt het wat anders uit dan bij ons. Veel kavels zijn gespitst. Wie als eerste bouwt moet maar hopen dat de nieuwe buren een beetje dezelfde smaak hebben. Volgens de bouwregels moet de tweede zelfbouwer de vorm van de woning laten aansluiten, zodat de scheidingsmuur wordt beschermd. Het uiterlijk van de woning mag je zelf bepalen. Dat resulteert in woningen zoals hier. De bewoners links wilden geen inkijk, vandaar die gesloten gevel met twee kleine bandramen. Mooi. 

In België bouwen ze kastelen, ger-achtige paleizen en andere ‘zone-vreemde bebouwing’. Wordt er afgeweken van het ingediende bouwplan? Geen probleem. Er valt altijd wel een mouw aan te passen. Zo worden zelfs de meest in het oog springende woongebouwen ‘geregulariseerd’.

Bij ons regeert het Bouwbesluit. Deze verzameling bouwtechnische voorschriften heeft vooral invloed op sociale huurwoningen. De breedte van deze huizen is tussen 1950 en 2000 flink afgenomen: van ruim 6 meter naar gemiddeld 5 meter. Op de foto hieronder staat een rijtje huizen in Eijsden. Achter het stukje blinde muur links naast de voordeur is het toilet, 95 centimeter breed. Dat is 5 centimeter meer dan wat het bouwbesluit voorschrijft.

Wie de 40 panorama-foto’s van Van der Meer bekijkt ziet dat de grensgebieden van de twee landen steeds meer op elkaar gaan lijken. In België wordt meer planmatig gebouwd en worden de regels strikter terwijl in Nederland het bouwen van een eigen droomhuis in opkomst is. Jammer eigenlijk. Moeten we straks doorrijden naar Frankrijk als we authentiek rommelige woonwijken willen zien.

De tentoonstelling ‘Nederland-België’ is nog tot 11 januari 2015 te zien in de Philipsvleugel van het Rijksmuseum. Meer weten over de bouwgewoonten in Nederland en België? Lees ‘Grootschalige of kleinschalige verstedelijking?’ van het Planbureau voor de Leefomgeving of het artikel over deze achtergrondstudie.

Martjan Kuit, redacteur Economie bij Cobouw 

Reageer onder deze blog of via Twitter op @MartjanKuit of @CobouwNL 

Reageer op dit artikel