artikel

Regeren is vooral goed vooruitzien

bouwbreed

Regeren is vooral goed vooruitzien

‘Balans van de leefomgeving’ en ‘De risicomijdende samenleving’ zijn de titels van respectievelijk een rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving en een boek van EIB-directeur Taco van Hoek. Volgens Nico Rietdijk laten de twee uitgaven vooral zien dat verkeerde beleidsbeslissingen grote gevolgen kunnen hebben.

Nu we langzaam uit de crisis groeien, vindt het Planbureau voor de Leefomgeving het tijd om vast een waarschuwing te laten horen. De aantrekkende economie zou volgens het Planbureau zomaar kunnen leiden tot een explosieve vraag naar nieuwbouwwoningen. En daarmee moeten we oppassen. ‘Bouw niet voor leegstand’ waarschuwt het adviesorgaan. Omdat we als sector nooit voor leegstand zullen bouwen is de waarschuwing niet alleen misplaatst maar komt het ook op een volstrekt verkeerd moment.

We zijn met de bouwproductie ongelofelijk ver weggezakt. Honderd jaar geleden, in 1914, bouwden we voor het laatst 24.000 woningen. Afgelopen jaar zijn vergunningen afgegeven voor de bouw van slechts iets meer dan 26.000 woningen. Sinds het uitbreken van de crisis bouwen we structureel (veel) te weinig. Anders gezegd, er is de komende jaren een flinke inhaalslag nodig om onze kinderen fatsoenlijk te kunnen huisvesten. Maar overigens niet alleen onze kinderen. Met het sluiten van de verzorgingshuizen zal ook de vraag naar geschikte ouderenwoningen fors toenemen. En dan heb ik het nog niet eens over de vernieuwing van de bestaande voorraad. Veel woningen uit de jaren vijftig, zestig en zeventig voldoen simpelweg niet meer aan de wensen en eisen van deze tijd. Vaak zijn ze klein, hokkerig, slecht geïsoleerd en niet zelden dringend toe aan funderingsherstel. Sloop en vervangend (nieuw) terugbouwen is dan een serieuze optie. Als we jaarlijks slechts 3 op de duizend woningen in Nederland (3 promille) zo vernieuwen hebben we het al over een jaarproductie van 22.000 woningen. Samen met de noodzakelijke inhaalslag, de bevolkingstoename én vergrijzing, rechtvaardigt dat voor de komende decennia een bouwproductie van tenminste 70.000 woningen.

Overigens constateert het Planbureau wel dat er door ‘Den Haag’ onvoldoende over de toekomst ná 2020 wordt nagedacht. Dat vindt Taco van Hoek ook. En als de Haagse beleidsmakers dat al doen, nemen ze volgens de EIB-directeur ook nog eens de verkeerde beslissingen. In zijn boek ‘De risicomijdende samenleving’ geeft hij een messcherpe analyse over het door het kabinet gevoerde crisisbeleid. We zouden er economisch een stuk beter voorstaan als het kabinet niet al die groeiremmende maatregelen had genomen. Van Hoek hekelt de wijze waarop bij de woonconsument de financiële bankschroeven zijn aangedraaid en de leencapaciteit stelselmatig is verminderd. Hierdoor is het vertrouwen in de woningmarkt onnodig en bovenal langdurig onder druk gezet.

Er is geen speld tussen te krijgen. Alleen roept het wel de vraag op, Taco, waarom pas nu? Honderden bedrijven hebben de afgelopen jaren hun deuren moeten sluiten. Duizenden bouwvakkers hebben daarmee hun baan verloren. Al die tijd bleef het van de kant van het EIB stil. Sterker, de prognoses van het EIB over de bouwproductie waren meestal zeer optimistisch. Amper twee jaar terug nog bijvoorbeeld voorspelde het EIB 76.000 bouwvergunningen in 2013. Het zijn er uiteindelijk slechts 26.184 geworden. Hoe ver kun je er als wetenschappelijk instituut naast zitten. Taco, waarom heb je toen niet een messcherpe prognose afgegeven en vervolgens op basis daarvan gewaarschuwd voor het in jouw ogen funeste overheidsbeleid? Ook toen was dat beleid toch al bekend? Het is zo gemakkelijk om – achteraf – door de achteruitkijkspiegel naar de ontwikkelingen te kijken. NVB Bouw heeft vanaf het begin altijd wel rekening met dat overheidsbeleid gehouden. Vandaar dat onze prognoses steevast lager uitvielen dan die van het EIB. Zonder twijfel is het boekje van Taco een leuke aanvulling voor de economische boekenkast, maar daar hebben al die gefailleerde bouwbedrijven en werkloze bouwvakkers natuurlijk niets meer aan. Regeren is vooral goed vooruitzien. En beslissingen die worden gemaakt op basis van verkeerde prognoses of signalen kunnen ernstige gevolgen hebben. Dat baart mij met beide publicaties misschien nog wel het meeste zorgen.

Nico Rietdijk, directeur NVB, vereniging voor ontwikkelaars & bouwondernemers

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels