artikel

In Memoriam Salomon Henri Goudstikker (1920 – 2014)

bouwbreed

In Memoriam Salomon Henri Goudstikker (1920 – 2014)

Dit voorjaar is Salomon Henri Goudstikker – 94 jaar oud – overleden in een verpleeghuis te Israël. Salomon Goudstikker was een innovator voor de bouwtechniek in het naoorlogse Nederland.

Nog maar bij weinigen zal bekend zijn dat hij de gepuntlaste wapeningsnetten in Nederland introduceerde en veel bijgedragen heeft aan de ontwikkeling daarvan. Goudstikker was een bescheiden en innemend mens, maar ook een moedig man.

Salomon Henri Goudstikker werd in 1920 geboren als zoon van een in Den Haag woonachtige joodse familie. In 1938 startte hij de studie voor civiel ingenieur aan de Technische Hogeschool in Delft. Nadat hij in de zomer van 1941 met succes het eerste gedeelte van het kandidaatsexamen afgelegd had, verbood de Duitse bezetter op 15 september van dat jaar de toegang van joden tot alle onderwijsinstellingen. Eind oktober 1941 besloot hij met drie vrienden een poging te wagen om via Spanje Engeland te bereiken, maar in Brussel bleven zij steken. Ze vonden echter een illegale route naar Zwitserland. Het duurde vervolgens echter nog bijna twee jaar voordat Goudstikker, als eerste van het viertal, de kans geboden werd door bezet Frankrijk en Spanje – via Gibraltar – in april 1944 Engeland te bereiken.

Als radio-operateur van de Nederlandse ‘Prinses Irenebrigade’ maakte hij onderdeel uit van de geallieerde troepen die in 1944 België en Brabant bevrijdden. Voor zijn eigen familieleden kwam die bevrijding echter jaren te laat. Tijdens het eerste transport uit Den Haag (18 augustus 1942) zijn Goudstikker’s drie jongere broers gedeporteerd; het noodlot dat ook zijn ouders trof. Allen werden bij aankomst in Auschwitz vermoord.

Pas 24 jaar oud stond Salomon Goudstikker helemaal alleen op de wereld en besloot hij naar Zwitersland terug te keren. Daar leerde hij zijn vrouw kennen. In de zomer van 1947 studeerde hij in Zürich af en ontwikkelde zich verder als civiel ingenieur bij een Zwitsers bureau. Inmiddels gezegend met de geboorte van twee dochters keerde hij terug naar Nederland en trad in de zomer van 1953 in dienst bij architect Chr. Frey in Den Haag. Zijn werkzaamheden bestonden uit het berekenen en tekenen van beton- en staalconstructies, wat hij in de avonduren ook voor derden mocht doen. In het najaar van 1954 nam Salomon Goudstikker afscheid als werknemer en startte zijn eigen bureau.

Innovatieve ondernemer

Goudstikker kenmerkte zich meteen vanaf het begin als een ondernemer die innovaties niet uit de weg ging. Na een aanvankelijk moeizame start, mede vanwege het ontbreken van relaties in de bouwwereld, ontmoette hij in de herst van 1955 Cor Elbers. Deze was vertegenwoordiger van de firma Ten Thije in Nijmegen en verkocht gepuntlaste wapeningsnetten voor krimpwapening en stuc-plafonds. In de wetenschap dat deze wapening – zij het niet op maat – in Duitsland in betonvloeren gebruikt werd, zag Goudstikker het op maat ontwerpen van gepuntlaste wapeningsnetten als dé kans om de concurrentie met de traditioneel gevlochten wapeningsconstructies aan te gaan. Het ontwikkelen van een modeltekening gepuntlaste wapeningsnetten vormde de zestiende opdracht binnen zijn bureau. In nauwe samenwerking met Cor Elbers – en de fabriek Coluflandres uit het Belgische Gentbrugge – werden de productiemogelijkheden onderzocht. Geholpen door het repetitie-element in de seriebouw ging het daarna snel met de ontwikkeling van het product gepuntlaste wapeningsnetten.

Het eerste project met deze netten was een woningbouwplan in Zaandam. Het werd de betrokken aannemer al snel duidelijk dat enorme besparingen mogelijk waren. Wel kwam er veel overleg aan te pas om van Bouwtoezicht toestemming te verkrijgen de gepuntlaste wapeningsnetten toe te mogen passen. Toen de eerste vloer met netten gereed was, kwamen veel aannemers en betrokken ambtenaren dit ‘wonder’ bekijken. Het duurde echter nog tot 1959 alvorens de diensten van Bouwtoezicht van de drie grote Nederlandse gemeenten de door Goudstikker opgestelde ‘Richtlijnen Gepuntlaste Wapeningsnetten’ goedkeurden. In 1962 werden ze voor het eerst officieel in de betonvoorschriften opgenomen. Vanwege de forse kostenbesparingen veroverde het idee van Goudstikker in ras tempo de bouwwereld.

Door de ervaringen in zijn jeugd, en om persoonlijke redenen, leefde bij Salomon Goudstikker een sterk verlangen om zijn leven in Israël voort te zetten. De zoektocht naar een opvolger leidde vervolgens tot een unieke, maar korte samenwerking met Koos de Vries. De Vries trad op 1 juli 1960 bij Salomon Goudstikker in dienst, waarbij hem de mogelijkheid geboden werd compagnon te worden.

Naar Israël

Op 12 oktober 1962 nam Goudstikker het besluit het bureau te verlaten om met zijn gezin naar Israël te verhuizen. In een brief dd. 27 december 1962 deelde hij zijn compagnon Koos de Vries mede: ‘Met nadruk wens ik vast te stellen dat de omstandigheden van zuiver persoonlijke aard mij het besluit hebben doen nemen naar Israël te vertrekken. Het verbreken van de maatschap met u is iets, dat mij meer spijt, dan ik hier tot uitdrukking vermag te brengen, daar ik mijnerzijds u zowel beroepsmatig als menselijk buitengewoon waardeer”.

Door zijn vertrek naar Israël in 1963 is Salomon Goudstikker voor de Nederlandse bouwsector buiten beeld geraakt. Hij verdient echter zeker een plaats in de geschiedenis van de naoorlogse bouwtechniek en een grote waardering voor zijn activiteiten.

Salomon Goudstikker was ca. 10 jaar geleden voor het laatst in Nederland en ik heb hem toen voor het eerst mogen ontmoeten. Hij heeft toen een grote indruk op mij gemaakt. Een betrokken, bescheiden, charismatisch en innemende persoonlijkheid is ons ontvallen. Hij zal een enorme leegte nalaten bij een ieder die hem dierbaar was.

Willem Dantuma, directeur Dantuma – Wegkamp B.V. en oud-directeur Goudstikker – de Vries B.V.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels