artikel

De opbrengst van aanpassingsvermogen

bouwbreed

De opbrengst van aanpassingsvermogen

Niemand kan voorspellen hoe een gebouw over bijvoorbeeld vijftig jaar gebruikt wordt en welke eisen er dan aan gesteld worden. Zoals Stewart Brand treffend stelt: “All buildings are predictions, all predictions are wrong”.

De crux is om een gebouw functioneel te houden, waarbij het inbouwen van aanpassingsmogelijkheden een adequaat middel is om ervoor te zorgen dat het gebouwontwerp geen technische, financiële of ecologische belemmering vormt voor noodzakelijke wijzigingen op termijn. Het blijkt echter erg moeilijk om vooraf in te schatten waar aanpasbaarheid in de toekomst zijn waarde heeft en vooral waar niet. Gebouwen zijn technisch complex en ontwerpbeslissingen en productkeuzes hebben grote invloed op de veranderingsmogelijkheden. Het is daarom extreem ingewikkeld om tijdens het ontwerpproces te blijven overzien welke gevolgen bepaalde keuzes hebben.

Om een ontwerpteam hierbij te assisteren is de CSA ontwikkeld (Comparatieve Selectiemethode voor Aanpasbaarheidsmaatregelen). De methode is bedoeld om stapsgewijs te bepalen welke maatregelen het meest effectief én efficiënt zijn. Er wordt op inzichtelijke wijze een oplossing geselecteerd die in ieder geval het beoogde doel bereikt, én waarbij impact van een aanpassing/verbouwing wordt gekwantificeerd.

De methode start met het in kaart brengen van de toekomstige vraag. Met behulp van één of meerdere veranderingsscenario’s wordt bepaald welke gebruikerseisen op termijn prioriteit hebben. Hieruit worden op methodische wijze concrete ontwerpeisen gedestilleerd.

De volgende stap is om de vertaalslag naar de bouwtechniek te maken. Dit is een unieke eigenschap van de CSA. Op gestructureerde wijze wordt bepaald welke gebouwonderdelen aangepast zouden moeten worden en in welke mate de omringende onderdelen de gewenste aanpassingen kunnen belemmeren. De laatste stap is het meetbaar maken van de inspanning, overlast, kosten en milieueffecten die iedere verandering met zich meebrengt. Deze informatie is essentieel om een gefundeerde ontwerpkeuze te kunnen maken.

Tijdens validatie van de CSA-methode bleek op overtuigende wijze de meerwaarde. Enerzijds is het waardevol om te weten dat de geselecteerde oplossingen naadloos aansluiten bij de verwachte veranderingen. Anderzijds is opnieuw aangetoond dat aanpassingsvermogen zichzelf in meerdere opzichten terugbetaalt wanneer op termijn de onvermijdelijke eisenveranderingen moeten worden vervuld.

Dr.ir. Roel Gijsbers, onderzoeker faculteit Bouwkunde, TU Eindhoven

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels