artikel

Blog: De nacht van Moerkamp

bouwbreed

Blog: De nacht van Moerkamp

Nederland is in rep en roer vanwege een Word-documentje dat ruim twintig jaar geleden midden in de nacht gemaakt is in de lobby van een hotel.

Arnold Moerkamp, die indertijd het ministerie van VROM vertegenwoordigde, zette in Chateau Marquette in Heemskerk de puntjes op de i van de bruteringsafspraken. Na het maken van die afspraken moesten de volkshuisvesters zonder hulp van de overheid huizen gaan bouwen. Na de strak geleide bouw van de wederopbouwperiode werd het tijd dat volkshuisvesting buiten de overheid terecht kwam. Het was de tijd van privatisering. KPN ging ook zelfstandig verder.

In de lobby van het chique hotel stond de enige computer van het hotel. Het was de nacht van 22 op 23 oktober 1993. Nachtenlang had Moerkamp, die al sinds 1 januari 1982 bij het ministerie werkte en daarna opklom tot directeur strategie en financiën, met de corporatievertegenwoordigers en gemeenten onderhandeld. Staatssecretaris Enneüs Heerma stuurde namens het ministerie de onderhandelingen, dus Moerkamp aan. Toen, die vrijdagnacht, in een informele setting, hadden de partijen opeens een deal. Het is niet ondenkbaar dat een borrel op tafel wonderen deed.

Twijfel

Heerma moest nog wel even akkoord gaan. Die schrok toen hij van Moerkamp hoorde dat er plotseling een deal lag. De staatssecretaris twijfelde even. Was de conceptovereenkomst wel zo goed voor het Rijk? Hij vond het opeens erg snel gaan.

Toen putte Heerma volgens Moerkamp in zijn geheugen. Heerma’s vader was boer en liet een deal lopen om de verkoop van een koe op een verschil van 4 gulden. Voor altijd spijt. Dat wilde Enneüs niet. “Nu laat je ook een deal met een koe lopen”, drukte Moerkamp Heerma op het hart. Heerma keek Moerkamp aan. “Nou, je hebt gelijk ook.”

De geboorte van het huidige corporatiestelsel was een feit.

Als Moerkamp nu terugdenkt welke overwegingen aan de deal vooraf gingen – want dat wordt hem deze woensdag gevraagd door de parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties – dan doemen geen angstbeelden op. Dit stelsel was goed, de corporaties zouden netjes huizen bouwen van een goede kwaliteit. Hoewel? De vrees was dat de corporatiedirecteuren het ervan zouden nemen en in dikke Volvo’s zouden gaan rijden. Tja, denkt hij nu. Het zou erger worden. Maar hoe kon hij weten dat het een Maserati zou worden? Dat kun je niet bedenken, verontschuldigt hij zich bij de commissie.

Tweet

Moerkamp is deze woensdag de derde persoon die door de commissie gehoord wordt. De zaal zit vol met een kluitje journalisten, die al flink uitgepakt hebben in hun kranten. Terugkerende beelden in de kranten: Erik Staal, en het stoomschip De Rotterdam. Moerkamp heeft alleen zijn iPad mee verpakt in een versleten grijs hoesje. Hij is al sinds 2000 weg bij VROM. Maar de volkshuisvesting verliet hem nooit.

Dat het zo mis zou gaan de laatste jaren in de sector, had hij niet gedacht. Toen Eigen Haard uit Enschede in 1994 haar hand overspeelde met derivaten en failliet ging, dacht Moerkamp nog dat de corporaties hun lesje wel geleerd hadden. Niet dus. Hij stuurde later nog een tweetje toen Vestia later bungelde, refererend aan de uitglijder van in de Achterhoek: “Mooie waarschuwing. Vestia heeft niet geleerd.”

De commissie wil met hem praten over het documentje met de bruteringsafspraken uit het hotel. Werden de risico´s van de bruteringsoperatie wel goed overdacht? De risico’s hadden we wel onderkend, zegt Moerkamp, maar we hadden niet gerekend op deze omvang. Sommige corporatiebestuurders konden volgens hem niet met hun nieuw geboden vrijheid omgaan. Ze gingen met de grote jongens werken, de projectontwikkelaars. Ze kwamen in aanraking met het grote geld. Je hoopt dan op een moreel kompas,zegt Moerkamp. Je moet constateren dat dit er niet bij iedereen was.

Cobouw over de enquête woningcorporaties

Cobouw-redacteur Marc Doodeman doet de komende weken zoveel mogelijk verslag over de parlementaire enquête woningcorporaties, voor de papieren en digitale krant, en op deze weblog. Op Twitter (@marcdoodeman) kun je Marc Doodeman ook volgen.

Meer lezen? Vorige week verschenen in Cobouw over de enquête: Commissie is er klaar voor

Nooit meer uit de bocht

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels