artikel

Nieuwe contractvormen vragen nieuw gedrag

bouwbreed

Nieuwe contractvormen vragen nieuw gedrag

Nieuwe contractvormen worden nog vaak gedomineerd door het oude wij/zij-denken. De mentaliteitsverandering die nodig is om dat te doorbreken, laat zich niet afdwingen. Verander om te beginnen je gedrag, dan volgt uiteindelijk ook die mentaliteit, zegt Richard Mooiman. Hij geeft vier handvatten.

Nieuwe contractvormen – of beter gezegd: nieuwe manieren van samenwerken – kunnen zowel voor opdrachtgevers als voor bouwers grote voordelen hebben. Bouwers kúnnen meer opschuiven in de waardeketen en opdrachtgevers kúnnen zo meer waar voor hun geld krijgen. Het kan, maar toch gebeurt het vaak niet. Zo’n samenwerking vraagt namelijk om een andere mentaliteit. Een waarbij je de ander oprecht iets gunt in de volle overtuiging dat je samen verder komt dan ieder voor zich. Maar goed, dat is best lastig in een branche waar de mores decennialang totaal anders waren. Het is dus geen verrassing dat die mentaliteitsverandering niet een-twee-drie optreedt.

Opdrachtgevers hebben vaak nog moeite met de grotere vrijheid die ze expliciet aan de bouwer moeten geven. Soms ook is het de bouwer die in z’n oude, meer afwachtende rol schiet. Ondanks alle goede bedoelingen en mooie woorden is het dan toch alweer snel het oude liedje: wij tegen zij en zij tegen wij. Het doorbreken van dit soort patronen doe je niet door alleen te zéggen dat het roer om moet. Dat doe je vooral door heel concreet je gedrag te veranderen. Ofwel door zaken vandaag anders te doen dan gisteren. Dat is lastig. Hoe moeilijker en abstracter de verandering, hoe concreter die gedragsverandering moet zijn. Bij nieuwe contractvormen zijn vier aspecten zeer bepalend voor succes.

Ten eerste moet de opdrachtgever niet alleen een budgettaire bovengrens stellen, maar ook een ondergrens. Meer nog dan bij een traditioneel contract is de bouwer immers sterk bepalend voor de kwaliteit. En dus is het killing als die té laag inschrijft. De klant kan en moet weten dat onder een bepaald bedrag de geformuleerde eisen en kwaliteitsambitie gewoon niet meer haalbaar zijn. Goedkoop is duurkoop.

Ten tweede moeten de contracten van de ‘hoofdaannemer’ met ‘onderaannemers’ naadloos aansluiten op die tussen de hoofdaannemer en de opdrachtgever. Voor een goede samenwerking – en dus een succesvol project – is het essentieel dat alle partijen hun waarde kunnen toevoegen. Een dbm-contract waarbij onderaannemers het vel over de over wordt gehaald, is gedoemd te mislukken.

Ten derde moeten de beste mensen op de belangrijkste posities worden gezet. Juist op de liaison-positie tussen opdrachtgever en -nemer moeten mensen zitten die niet alleen een project kunnen managen als het goed gaat, maar ook bij de onvermijdelijke tegenvallers. Klantvriendelijk en stevig, inhoudelijk en commercieel. Geef ze voldoende mandaat om ook echt knopen door te hakken.

Ten vierde het allerbelangrijkste: maak een einde aan de afrekencultuur. De naam zegt het al: nieuwe contracten zijn nieuw. Dat betekent dat er sprake is van een leerproces. En tijdens dat proces zullen fouten worden gemaakt. Daarvan leren is cruciaal. Goede, gemotiveerde ‘ezels’ stoten zich ook in dit geval geen twee keer aan dezelfde steen. Vervang ze niet bij het minste of geringste. Geef ze de kans beter te worden. Koester ze.

Nieuwe contracten vragen om ander gedrag: stel in de aanbesteding ook een ondergrens, zorg dat álle contracten ‘nieuwe contracten’ zijn, zet de beste mensen op de belangrijkste posities en geef ze de kans om daar daadwerkelijk te leren. O ja, en onthoud altijd dat het betere de vijand is van het goede. Tijdens de rit voortdurend de lat nog hoger leggen, kan er ook toe leiden dat je uiteindelijk vooral lager uitkomt.

Wie zich anders gaat gedragen, zal ervaren dat de noodzakelijke mentaliteitsverandering ogenschijnlijk vanzelf op gang komt. Zeker, dat kost tijd. Maar wie zich realiseert hoe groot de beloning is, neemt dat maar wat graag voor lief.

Ing. Richard Mooiman, senior projectmanager bij To Interface, rmo@tointerface.nl

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels