artikel

Specialisten nodig voor verduurzaming

bouwbreed

Specialisten nodig voor verduurzaming

Om de verduurzaming van Nederland daadwerkelijk een impuls te geven, zijn vakspecialisten nodig. Generalisten zijn er genoeg. In de bouwkolom is behoefte aan specialisten van (v)mbo- tot en met wo-niveau om het land te verduurzamen. Niet volgend jaar, maar vandaag.

De afgelopen jaren zijn allerlei visies geformuleerd om Nederland te verduurzamen. Ik mis daarin echter de focus op een belangrijke sleutel voor het realiseren van de ambities: permanente bijscholing van al die mensen die nu al werkzaam zijn in de bouwkolom. Ontwikkelingen gaan zo snel dat de specialist van vandaag over een paar jaar niet meer is dan een middenmoter. Opleidingen worden wel genoemd in de plannen, maar dan als oplossing om voldoende mensen naar binnen te halen om het werk uit te voeren en niet als een absolute voorwaarde om überhaupt de ambities te kunnen realiseren. Gelukkig is er een lichtpuntje: het Europese BuildUpSkills-project is een van de weinige initiatieven om vakmensen voor te bereiden op een duurzame toekomst.

We zijn in Nederland met z’n allen al jarenlang bezig met de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Technisch kan (bijna) alles. Helaas zijn de afgelopen jaren nogal eens technieken in een kwaad daglicht komen te staan, puur en alleen omdat in de bouwkolom onvoldoende kennis beschikbaar was. Ik hoef maar de combinaties balansventilatie en de wijk Vathorst in Amersfoort en warmtepompen en de wijk De Teugen in Zutphen te noemen. Daarnaast durf ik te stellen dat we in Nederland in de gebouwde omgeving eenvoudig 15 tot 25 procent energie kunnen besparen als we alle systemen die de afgelopen jaren toegepast zijn, laten functioneren zoals ze bedoeld zijn. Duizenden gebouwen wachten erop om voor het eerst of opnieuw ingeregeld te worden. Omdat dit niet gebeurt, worden miljoenen vierkante meters vloeroppervlakken onnodig elke nacht en elk weekend gedeeltelijk of zelfs volledig geklimatiseerd. Wat te denken van de vele bouwfouten die leiden tot een veel te hoog energiegebruik door slecht geïsoleerde delen en kieren tussen bouwdelen. En wat nog kwalijker is: elke dag worden weer nieuwe of gerenoveerde panden toegevoegd aan de voorraad niet optimaal functionerende gebouwen.

Inhoudelijke kennis

Wat moet er gebeuren? We hebben mensen nodig die inhoudelijk kennis hebben van duurzame technieken en de integratie van bouwkundige en installatietechnische technieken tot goed functionerende gebouwen en processen. Dat vraagt specialistische kennis zowel in de ontwerp- als de realisatie- en onderhoudsfase. Er zijn al genoeg generalisten in de bouwkolom (die we overigens ook nodig hebben), maar de mensen die echt weten hoe het zit en zaken op verschillende abstractieniveaus kunnen doorgronden raken we kwijt.

Ondernemers laten kansen aan zich voorbij laten gaan om duurzame business te ontwikkelen, omdat medewerkers niet of onvoldoende opgeleid en bijgeschoold worden om een bijdrage te leveren in de nieuwe werkelijkheid. Als het huidige businessmodel uitgeput is, houdt de onderneming op te bestaan. Vervolgens staan de medewerkers met verouderde kennis en vaardigheden op straat en hebben ze dan vaak ook geen cao-rechten meer op scholing. Het UWV zou dan de logische scholingspartner zijn.

We hebben een serieus probleem, dat is het slechte nieuws. Het goede nieuws is dat we nog steeds de mogelijkheden hebben om een omslag te realiseren. We hebben goed ondernemerschap nodig; ondernemers die de kansen willen benutten en investeren in hun medewerkers om de juiste specialistische kennis in huis te hebben om de kansen te verzilveren. Dat vraagt om een breed instrumentarium van (v)mbo- tot wo-niveau: vakmensen voor de klas, bijscholing door specialisten die geleerd hebben hun kennis over te dragen, informeel leren in bedrijven en nieuwe vormen van kennisoverdracht door middel van bijvoorbeeld serious gaming, instructiefilms en andere mengvormen van kennisdelen en leren.

Opdrachtgevers, overheden, brancheorganisaties, belangenbehartigers, individuele bedrijven en werknemers kunnen hier allemaal een eigen rol spelen door specialismen te erkennen, te waarderen en te ontwikkelen. Dat is een absolute voorwaarde om te groeien naar een duurzame samenleving.

Gert Harm ten Bolscher, werkzaam bij adviesbureau DWA

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels