artikel

Deregulering schiet soms te ver door

bouwbreed

Deregulering schiet soms te ver door

In deregulering ontbreekt soms de logica, zoals bij de kwaliteitsborging in de bouw. Minder regels is prima, vindt Jos Schouten, maar minder marktwerking?

Sinds de jaren negentig van de vorige eeuw worden we bekogeld met begrippen als deregulering en marktwerking. Dit zijn principes en mechanismen die ervoor moeten zorgen dat de overheid haar handen vrij krijgt om te doen wat ze moet doen: door taken af te stoten het land efficiënt besturen en te zorgen voor haar burgers. Het is aan de markt om ervoor te zorgen dat dienstverlening, zorg en energie goedkoper en efficiënter worden.

Nu is er wel het een en ander veranderd in de loop der tijd. Sinds de jaren zestig hebben we op onze gasvoorraden geteerd en die raken langzaam maar zeker op. Deze inkomsten zullen in de loop der tijd dus wegvallen. De aardbevingen in Groningen, als gevolg van de jarenlange gaswinning, vergen forse herstelbetalingen. Daarnaast is nooit voorzien dat we als mens steeds ouder worden hetgeen tot problemen leidt bij het huidige stelsel van oudedagsvoorzieningen en het ouderdomspensioen. Als er meer mensen pensioen krijgen en langer leven, wordt de poet die verdeeld moet worden per persoon minder, dat is logisch. Zeker gezien de rendementen van de pensioenfondsen in deze crisistijd. Tegelijkertijd met het langer leven zien we de kosten van de zorg toenemen. We zien schaalvergroting in de zorg, zorgverzekeraars die polisvarianten bedenken waarbij er voor keuzevrijheid meer betaald moet worden. Maar wordt de zorg ook beter? Worden er minder fouten gemaakt? Ofwel, levert het wat op?

In de loop der jaren zijn vervoer, energie, zorg gedereguleerd. De overheid wil nog wel een vinger in de pap hebben en lost dit op met het instellen van toezichthouders die autoriteiten heten en die vrij autonoom kunnen werken. Controle vindt achteraf plaats door de Tweede Kamer of als er weer door de media een of ander schandaal is ontdekt.

Kortom, we zijn nog niet waar we wezen willen. De crisis ligt gelukkig bijna achter ons, de economische indicatoren staan weer wat gunstiger en de export neemt toe, ons financieringstekort een beetje af. Maar hoe gaan we nu écht zorgen voor minder regels? Er komen er steeds meer bij en onze volksvertegenwoordigers lijken niet af te remmen. En het rare is dat ze zich met zoveel details bezighouden, niet met die grote lijnen, zo lijkt het.

De minister van wonen en rijksdienst, Stef Blok, heeft het plan opgevat om de bouw verantwoordelijk te maken voor de controle op de kwaliteit , dereguleren dus. Dit wordt niet enthousiast ontvangen. De sector wil het misschien nog wel maar er zijn ook andere geluiden te horen, zoals het Instituut voor Bouwrecht (IBR) dat vorige week stelde dat het onverstandig is als de bouw zijn eigen vlees wil keuren. “Private kwaliteitsborging is allemaal prachtig mooi”, zo verklaarde zijn directeur, “op papier ziet het er goed uit, maar als je aan het eind van de dag zelf moet verklaren dat je je werk goed hebt gedaan. Tja.”

Belastingdienst

Zo zijn er nog wel wat voorbeelden te verzinnen waarvan de logica schijnbaar ontbreekt en waarbij je je afvraagt wat de zin ervan is. Een mooi voorbeeld vind ik de Belastingdienst. Het was in de tijd van de papieren aangifte altijd wel even aanpakken geblazen met invullen, optellen en aftrekken en een hele boel kopieën maken. Dat hoeft nu niet meer, het aangifteprogramma werkt super en is eenvoudig en door het grotendeels schrappen van alle aftrekposten ben je er zo doorheen. Redelijk efficiënt dus, maar wie heeft er dan verzonnen dat de Belastingdienst zich moet gaan bezighouden met het uitkeren van toeslagen. Dat zou toch juist gedereguleerd moeten worden, naar de gemeenten ermee! Want voor een spoedige betaling aan de burgers, zo stelde de Tweede Kamer, zou de controle achteraf plaatsvinden en niet vooraf. We hebben het geweten, busladingen vol kwamen de toeslagen ophalen. De oranje flappentappasjes werden vrolijk op tv vrolijk getoond. Zou die bank dat ook niet gemerkt hebben? Dat er wel veel personen met een rekening op hetzelfde adres woonden? Dat er alleen maar toeslagen werden gestort en geen andere transacties werden gedaan?

Hopelijk leren we er van door echt passende maatregelen en controles. Laat de Belastingdienst zich met belastingen bezighouden en onze politiek met de grote vraagstukken van deze tijd.

Wat het private toezicht betreft het volgende. Het biedt ook kansen als de branche deze verantwoordelijkheid kan dragen en transparant wordt over de kwaliteit en de bijbehorende kosten. Zo is een klantgerichte houding onder andere een vereiste; als er klachten zijn, reageren door ze serieus te nemen en op te lossen en niet in de reflex schieten dat de klacht niet onder de garantie valt of dat de garantietermijn al verstreken is. Je verantwoordelijkheid nemen om aan te tonen dat je rijp bent voor privaat toezicht.

Minder regels lijkt me een goede stap in de richting. En die marktwerking? Voorlopig maar even op een laag pitje zetten?

Jos Schouten, veiligheidskundige bij Aboma in Ede

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels