artikel

Bouwautoriteit moet relaties verbeteren

bouwbreed

De huidige praktijken in de markt belonen samenwerking niet, met als gevolg suboptimale resultaten. Pepijn van Wijmen en Jon Bellis pleiten voor een Bouwautoriteit. Die moet verbetering brengen in de relatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer.

Als gevolg van de terugtredende overheid hebben publieke opdrachtgevers steeds minder kennis van het primaire proces van bouwen en onderhouden. Ze zijn steeds minder een volwaardige gesprekspartner van de markt en leunen sterk op marktpartijen als ingenieursbureaus, adviesbureaus en aannemers. Dit leidt tot nieuwe vraagstukken. Ter illustratie: de opdrachtgever laat een basisontwerp uitwerken door een gerenommeerd adviesbureau dat staat voor zijn ontwerp. Het ontwerp is functioneel veilig. Een aannemer werkt dit basisontwerp verder uit. De aannemer schakelt op zijn beurt een ander ingenieursbureau in, dat beweert dat het basisontwerp onvoldoende veilig is. Wie heeft nu gelijk? Vroeger was dit geen probleem, omdat bij de opdrachtgever voldoende kennis aanwezig was om met gezag te zeggen dat het ontwerp inderdaad functioneel veilig was. Daarmee was de kous af. Tegenwoordig ontstaat in dergelijke situaties een impasse. Vaak komt het geheel in een vicieuze cirkel en wordt het van kwaad tot erger.

De huidige inkoop- en aanbestedingsmarkt beloont niet samenwerking, maar eenmalige resultaatsmaximalisatie. Manieren als emvi en best value procurement om dit te ondervangen veranderen hier niets structureel aan. Partijen komen met een schitterend plan tegen een (te) lage prijs. Zo krijgt de markt een vraag die ze eigenlijk niet kan waarmaken maar onder druk van concurrentie zeggen de marktpartijen dat ze de vraag wél gaan waarmaken. Zodra de inkt van het contract droog is, komt de aap uit de mouw. De gedane toezeggingen blijken niet waar te maken. De aannemer geeft een andere, reële planning af en de poppen zijn aan het dansen. Conflict en meerkosten zijn het gevolg. In dit stadium is immers nauwelijks nog een echte ‘penalty’ in de richting van de aannemer te creëren. De aannemer kan volharden in zijn strategie, in de wetenschap dat hij de volgende keer gewoon weer volwaardig kan meedingen naar een nieuwe opdracht.

De bouwsector wordt nog te veel gedomineerd door technisch georiënteerde hanen. Hanen die vooral kraaien en nauwelijks luisteren. Dit geldt zowel voor opdrachtgevers- als opdrachtnemerszijde. De vaardigheid om echt samen te werken is nauwelijks ontwikkeld. Zo is het geen gewoonte om conflicten in een vroeg stadium op tafel te leggen en op te lossen. Een onderstroom van onderling wantrouwen voedt de onvolwassen samenwerking. Dit alles leidt tot suboptimale resultaten, die veel meer geld kosten. Het resulteert bovendien in frustratie bij alle betrokkenen. Alle energie en tijd gaan zitten in het reduceren van bedreigingen, in plaats van het samen zoeken naar kansen. Wij pleiten voor een Bouwautoriteit om een structurele verbetering aan te brengen in de relatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Deze Bouwautoriteit is de onafhankelijke toezichthouder voor de bouw. Een sterke onafhankelijke instantie die naast de partijen. Daarnaast pleiten wij ervoor om serieus werk te maken van past performance. Opdrachtnemers, maar ook opdrachtgevers die zich misdragen moeten daarvan een stevige pijnprikkel ondervinden.

De Bouwautoriteit zou ons inziens de partij moeten zijn die de meting en waardering van past performancevorm gaat geven. Wij pleiten ervoor om onder auspiciën van de Bouwautoriteit en in samenwerking met de bouwsector nieuwe inkoop- en aanbestedingsregels te ontwikkelen waarin past performance stevig wordt verankerd. Ook hierbij is onafhankelijk toezicht voor opdrachtgever en opdrachtnemer essentieel.

Rotte appels

Daarnaast zien wij de Bouwautoriteit als hét instituut dat het gezag en bevoegdheid zou moeten krijgen om te sturen in het verbeteren van de samenwerking in de gehele sector. We denken daarbij niet aan sturing of geschilbeslechting op projectniveau, maar op programma- of organisatieniveau. Bedrijven of overheidsorganisaties die het als rotte appels in de mand verpesten voor de goedwillenden zouden door de Bouwautoriteit op de vingers moeten kunnen worden getikt.

Laten we als sector onze ambities waarmaken: met geïntegreerde contracten mooie projecten opleveren. Waarbij we de focus kunnen gaan verschuiven van damage controlnaar verbetering en het pakken van kansen.

Pepijn van Wijmen, Jon Bellis, APPM Management Consultants en deelnemer BouwregieNetwerk.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels