artikel

Maak werk van regelbrij van overheid

bouwbreed

Maak werk van regelbrij van overheid

Geef de bouw de ruimte, geef vertrouwen aan ondernemingen en laat ze hun creatieve en innovatieve ideeën ook daadwerkelijk uitvoeren. Met minder regels graag, aldus Martin van Pernis.

In de jaren na de Tweede Wereldoorlog en de jaren vijftig gold er een streng regime voor het bakken van brood. Als zoon van een bakker kan ik mij de discussies thuis nog goed herinneren. Een brood moest 800 gram wegen; er waren strenge regels voor de verhouding vocht en vaste stof en zelfs de prijs werd door de regering bepaald. Er bestond zelfs een broodsoort met de naam regeringsbrood. Iedere bakker moest ook dat leveren, tegen een voorgeschreven ext reem lage prijs. De enige manier om je, binnen dit regelstelsel, nog te onderscheiden was dus te zorgen dat je een betere kostprijs had, om op die manier, een kleine winst te maken. Geen wonder dat hierdoor in korte tijd grote bakkerijen ontstonden die de productie van de kleine overnamen. In korte tijd verdween de middenstand. Dit werd zelfs door de overheid gestimuleerd door het verstrekken van saneringstoelagen. Dergelijke – volstrekt doorgeslagen – wet- en regelgeving staat iedere creativiteit en innovatievermogen in de weg.

De warme bakkers kregen een plaats in de musea en pas vele jaren later ontstond er een nieuw, maar veel kleiner bakkersgilde dat zich specialiseerde in bijzondere broodsoorten.

In de jaren die ik als voorzitter van Vernieuwing Bouw meeloop in de bouw, moet ik vaak aan de bakkerswereld van toen denken. Natuurlijk is de situatie niet vergelijkbaar, natuurlijk is er alles voor te zeggen dat de overheid destijds die maatregelen heeft genomen. Maar toch…

In de bouw geldt ook nog altijd een veelheid aan regels en voorschriften. Regels verdwijnen, andere komen er echter voor terug. Wat is toch de oorzaak dat, anders dan in andere sectoren, de verschillende overheden zich zo intensief bemoeien met de bouwsector? Soms kun je het begrijpen, zoals bij de aanleg van infrastructuur. Maar daar is die overheid zelf de beheerder. Echter in heel veel gevallen is het niet goed verklaarbaar en vormen dit soort bemoeienissen een belemmering voor het toepassen van innovatieve producten, constructies of werkwijzen. Het gevolg is een concurrentie op prijs en uiteindelijk kleine marges voor de industrie. Grotere volumes bieden de enige kans om de marges wat te vergroten.

Nieuwe contractvormen

Bij Vernieuwing Bouw hebben we ons in de afgelopen jaren intensief bezig gehouden met de samenwerking in de keten. Een belangrijk begrip daarbij is vertrouwen. Vertrouwen is immers de enige basis om elkaar voldoende ruimte te geven. Ruimte voor innovatie en voor creativiteit bij de realisatie van producten en werk. Met onze meer dan tachtig partners is veel bereikt, er is op veel plaatsen vertrouwen ontstaan. De relatie tussen onze partners uit alle delen van de keten is sterk verbeterd; er zijn nieuwe contractvormen ontwikkeld, er is ruimte voor innovatie ontstaan. Waar vernieuwd wordt ontstaan risico’s. Ook dat punt, de verdeling van risico’s, met als argument de mogelijkheid om die risico’s daar te beperken waar het mogelijk is, heeft verbeteringen opgeleverd. Bedrijven die zich op deze wijze hebben ingesteld en innovatie hoog in het vaandel hebben gezet, hebben ook duidelijk beter gescoord in de markten.

Misschien is het dan nu tijd om serieus werk te maken van de voorschriftenbrij. Nadrukkelijk spreek ik hier niet alleen de rijksoverheid aan. Het zijn juist de lagere overheden die ernstige moeite hebben hun intensieve bemoeienis in de bouwsector los te laten. Veelal liggen hier ook financiële thema’s onder. Lokale overheden zijn immers ook aangepakt in hun budgetten vanuit de rijksmiddelen. Vaak worden pogingen gedaan die kortingen te vervangen door verhoging van lokale heffingen. Heffingen die veelal samen gaan met lokale voorschriften en gedetailleerde eisen. Regelingen en voorschriften hebben ook de neiging om veel tijd te vragen. Tijd die voor potentiële bouwers van projecten erg kostbaar is en onder het hoofdstuk ‘improductieve uren’ moet worden geschoven.

Een mooi voorbeeld, of beter een slecht voorbeeld, beluisterde ik bij een bezoek aan Heijmans, waar Kristel van Haaren mij berichtte over haar Smart Highwayproject. Samen met Daan Roosegaarde ontwikkelde zij een lichtgevende markering die de witte strepen op onverlichte wegen kan vervangen. Het uitvoeren van een grootschalige proef strandde op het feit dat de voorschriften aangeven dat markeringen wit moeten zijn. Helaas zijn de lichtgevend strepen heel licht groen. Dan maar een proef op een fietspad. Dat kan ook.

Oproep

In de bouwsector is de afgelopen paar jaar veel gebeurd. Een extreme krimp van de markten voor woningbouw en utiliteitsbouw, een groot aantal faillissementen en dus ook veel banen gingen verloren. Pessimisten prediken dat de markt nooit meer de omvang zal aannemen die het voor de crisis had. Mijn mening is echter dat deze sector veel sterker uit de crisis zal kunnen komen dan hij voordien was. Een oproep wel aan de regelzieke overheden: geef de bouw de ruimte, geef vertrouwen aan ondernemingen en laat ze hun creatieve en innovatieve ideeën ook daadwerkelijk uitvoeren. Misschien is het zelfs een idee om ze ervoor te belonen. Het zal de moeite waard blijken te zijn en uiteindelijk zullen succesvolle ondernemingen via redelijke vennootschapsbelastingen wederom bijdragen aan de groei van de economie.

Koplopers

Vernieuwing Bouw heeft al veel opgeleverd. Het is een beweging van koplopers. Koplopers die vertrouwen hebben in elkaar, die de moed hebben om innovaties in te zetten, die weten daarbij ook risico’s te lopen. Koplopers ook die, ondanks de mindere markt mogelijkheden en ondanks krimpende winsten, hun uitgaven aan onderzoek en ontwikkelingen in stand hebben gehouden of zelfs verhoogd hebben. Zij komen duidelijk sterker uit de crisis. Vernieuwing Bouw gaat door. Ook als actieve partner op de Bouwcampus die ervoor moet zorgen dat alle partijen in de bouwketen elkaar vinden, van elkaar leren en in vertrouwen samenwerkingen aangaan.

Martin van Pernis, voorzitter Vernieuwing Bouw

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels