artikel

Nieuw maatschappelijk middenveld in zicht

bouwbreed Premium

De Tweede Kamer buigt zich deze en volgende week over de uitkomsten van de parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties. Het lijkt om een ingrijpende herziening van het corporatiestelsel te gaan, denkt Arie de Klerk.

Een dezer dagen, volgens de planning van de Tweede Kamer in de week van 8 tot 11 december, worden de uitkomsten van de door haar ingestelde enquêtecommissie woningcorporaties besproken. Aanleiding, u weet het vast, was iets met een grote boot, een iets kleinere auto en iemand in Krimpen aan de Lek. Een aantal mensen hebben gezamenlijk de sociale woningsector voor een paar miljard getild, dan wel die sector voor minstens dat bedrag in diskrediet gebracht. In het licht van de eeuwigheid zullen het details blijken, maar tegelijk gaat het over de toekomst van de sociale huursector en daarmee over de huisvesting van miljoenen Nederlanders.

Majeure zaken

Eerder heb ik u in deze krant (Cobouw 10 juli 2014) deelgenoot gemaakt van mijn opvattingen daarover. Kijkend naar wat tot nu toe naar buiten is gekomen, lijken de Tweede Kamerfracties de kaarten tegen de borst te houden. Niet onverstandig, want het gaat om majeure zaken. Maar de indruk is, kijkend naar de begeleidende berichten, dat het om een ingrijpende herziening zal gaan: het instellen van een woonautoriteit, aanscherping van het financieel toezicht, het bericht dat de doorstroming niet (meer) wordt gediend met de bouw van kleine woningen en de oorverdovende stilte vanuit de hoek van de woningcorporaties.

De vraag is hoe ver de Tweede Kamer durft te gaan. Misschien niet tot het gaatje, maar aan de andere kant is het nu of nooit. Zo bezien is de ingrijpende herziening als ik in mijn aangehaald artikel bepleit, nog steeds mogelijk. De berichten die tot nu toe naar buiten zijn gekomen, passen bovendien in een trend: een woonautoriteit, scherper financieel toezicht, schaalverkleining en tegelijk een meer lokale inbedding. Mijn bewering dat een raad van commissarissen van een woningcorporatie zich met het benoemen van een lid uit de lokale bevolking meer zou gaan wortelen in de lokale samenleving, kwam mij op de kritiek te staan dat juist het loskomen daarvan bewijst dat de sector is geprofessionaliseerd. We weten inmiddels wat dat gebracht heeft. Het raakt wel aan een fundamenteel punt: wie houdt toezicht op wie en wie bepaalt de kwalificaties voor de toezichthouder? Toezichthouders zijn er van alle niveaus. Multinational Shell put voor leden van die raad niet uit een lokale bak. Een toezichthouder op het niveau van Shell behoeft een internationaal netwerk en is internationaal georiënteerd. Ook een bedrijf op nationaal niveau gaat voor een kandidaat niet naar het UWV, maar kiest voor iemand die op z’n minst weet wat nationaal speelt.

Tegelijk zien we dat het overheidsbeleid zich meer beweegt in de richting van lokaal bestuur. Dat begon met de privatisering van de gemeentelijke apotheek en daarna met het verzelfstandigen van het gemeentelijk woningbedrijf. Dat is allemaal achter de rug en zowel de apotheek als het woningbedrijf hebben een plekje gevonden in een groter geheel. De apotheek staat voor de gezondheidszorg, het woningbedrijf voor de sector woningcorporaties. Sinds de kerk en vervolgens de vakbeweging uit het middenveld zijn verdwenen wordt de sportvereniging een nieuwe tak van het maatschappelijk middenveld genoemd. Wat als we gezondheidszorg, de sportvereniging en de woningcorporatie samennemen?

Lokaal niveau

In de gezondheidszorg was een vroege ontwikkeling het streven om ouderen langer zelfstandig te kunnen laten wonen. Recentelijk is het beleid in gang gezet om de gemeentelijke overheid verantwoordelijk te maken voor de aansturing van dat beleid op lokaal niveau. Eenzaamheid bij ouderen is een groeiend knelpunt.

In de ogen van beleidsmakers staat de sportvereniging voor bewegen, gezondheid, sportiviteit, vrijwilligerswerk en samenwerken.

De woningcorporatie hoef je niet te vertellen wat moet gebeuren, maar er komen nieuwe taken aan: budgetbeheer, zelfwerkzaamheid, woningaanpassing en collectief opdrachtgeverschap.

Zorgverlener, sportvereniging en woningcorporatie gaan samen inhoud geven aan een nieuw, regionaal georiënteerd maatschappelijk middenveld.

Arie de Klerk, schrijver

Reageer op dit artikel