artikel

Agenda Stad: weinig daden, veel woorden

bouwbreed Premium

Agenda Stad: weinig daden, veel woorden

In de memories van toelichting bij de begrotingen 2015 van de ministeries van BZK, I&M en EZ wordt melding gemaakt van een nieuw rijksinitiatief: de Agenda Stad. Doel is ‘de concurrentiekracht en de leefbaarheid van de Nederlandse Steden te versterken.’ Wie kan daar tegen zijn? Een poging om wat meer vat op dit initiatief te krijgen.

Opvallend is dat minister Stef Blok niet genoemd wordt bij de ondertekenaars. Traditioneel waren de rijksdisciplines Wonen, Volkshuisvesting en Woningmarkt zeer prominent aanwezig in de aanpak voor de stedelijke gebieden. Jarenlang waren de zeer aanzienlijke geldstromen uit het Investeringsfonds Stedelijke Vernieuwing (ISV) leidend voor de rijksbemoeienis met de stedelijke ontwikkeling.

De al eerder aangekondigde beëindiging van deze geldstroom (2013) is aanleiding geweest voor veel gemeenten en gremia als de G32 om te pleiten voor een nieuwe subsidiestroom. Tevergeefs. De rijkssturing met rijksmiddelen beperkt zich, begrijpelijk, steeds meer tot zaken die specifiek van nationaal belang zijn.

Concretiseren

Blijkbaar is het nodig dat de teleurgestelden nog een doekje voor het bloeden krijgen. Want zo is de Agenda Stad wel te karakteriseren: weinig daden, veel woorden en vooral geen geld. Minister Plasterk meldt dat het gaat om de concurrentiekracht en leefbaarheid van de steden, waarbij het de uitdaging voor zijn departement is om interdepartementaal deze Agenda te concretiseren. Precies lezen van deze zinsnede leert ons: dat blijkbaar BZK aan het stuur wil zitten, met EZ en I&M op de achterbank. Maar ook dat het allemaal nog vaag is: de Agenda moet immers geconcretiseerd.

In de reactie van het kabinet op de Adviezen van de Raad voor de Leefomgeving Toekomst Stad en Kwaliteit zonder groei (Tweede Kamer, 19 september 2014) gaat het om “versterking van de stedelijke regio’s als motoren voor economie en innovatie en – in een breder perspectief- duurzame ontwikkeling.” Heel veel goede bedoelingen waar niets op af te dingen valt, maar nergens nog een begin van concretisering. Platform31 is blijkbaar ingehuurd om de Agenda mee vorm te geven.

Die formuleert de motivering voor de Agenda Stad als volgt: “Niet alleen vinden op het sociale domein grote transities plaats, hetzelfde geldt voor de structuur van onze economie. In de wijken van onze steden is dat zichtbaar, zie de opkomst van de kleinschalige economie, in relatie tot de ruileconomie en sociale economie.” Als dit de toon wordt, moet het ergste worden gevreesd. Hoe interessant als fenomeen wijkeconomie ook moge zijn, het gaat hier niet om een dominante stroming die de werkelijkheid van alle dag bepaalt.

Pupillenvoetbal

Is er van dit initiatief voor deze Agenda Stad echt iets te verwachten? Of is het zoveelste tandeloze initiatief dat bergen interdepartementale energie gaat opvreten? Of moeten we Agenda Stad scharen onder het bekende pupillenvoetbal waarbij iedereen probeert dicht bij de bal te komen en niemand het hele veld meer overziet? Het lijkt er wel op kijkend naar al opborrelende initiatieven: Smart City’s, Pop-up City, Bottum-up City, de Circulaire Stad et cetera. Misschien is het allemaal wel onschuldig.

Maar tegelijkertijd gaat een enorme hoeveelheid ambtelijke aandacht en energie verloren aan wat waarschijnlijk toch niet veel meer zal worden dan hoogdravende, wollige geestesbezweringen. Met als consequentie dat bestuurders meegetrokken worden in een stapeling van goede bedoelingen en ronkende nietszeggendheid. Er zou misschien nog wel een rijksgeldstroompje van de kar kunnen vallen. Of zien sommige gemeentebestuurders er een kans in om de figuur van de leidende centrumstad opnieuw te promoten?

Hoe dan ook: voor de komende jaren mogen we een kluwen aan conferenties, kennisuitwisselingen, wollige ambtelijke teksten, interdepartementaal overleg en symposia verwachten. Zou de reden dat de als nuchter bekend staande Stef Blok niet mee heeft ondertekend bij de Agenda Stad, kunnen zijn dat hij ook verantwoordelijk is voor de afslanking van de ambtelijke organisatie?

Ik laat me graag overtuigen als er over een jaar echt iets tastbaars uit de Agenda Stad is te presenteren, niet zijnde de zoveelste rapportage met goede bedoelingen.

Jos Feijtel, lid expertteam Ontslakken bij lid expertteam Ontslakken. Reageer op Twitter via @CobouwNL

Reageer op dit artikel