artikel

Blog: Nutteloze bouwwerken. Weet u er nog één?

bouwbreed Premium

Blog: Nutteloze bouwwerken. Weet u er nog één?

Laatst belandde ik per ongeluk op de Wikipedia-pagina over ‘Grote nutteloze werken’. Ik trof daar een bonte collectie van nooit afgebouwde panden, zelden gebruikte kunstwerken en stille stations aan. Weinig van deze objecten bevinden zich in Nederland. Vandaar mijn vraag: Weet u er nog één?

De term ‘grote nutteloze werken’, grand travaux inutiles (GTI’s), is bedacht door de Belgische journalist Jean-Claude Defossé. Hij introduceerde het in de jaren tachtig en maakte er verschillende reportages en een boek over. Sindsdien duiken overzichten van bouwblunders regelmatig op in de Belgische media.

Wat is een nutteloos werk? Een ongebruikt of onafgewerkt grootschalig bouwproject. Een bouwwerk dat wel in gebruik genomen is, maar waarvan het nut niet of nauwelijks bewezen is, zou je ook kunnen zeggen. Bij onze zuiderburen ging het vroeger vaak mis, omdat gelijke behandeling van regio’s voorging op het nut van de investering, de zogenoemde wafelijzerpolitiek. Zo kreeg Wallonië een aanvankelijk nutteloos omleidingskanaal inclusief scheepslift, omdat de Vlaamse haven van Zeebrugge werd uitgebreid.

Andere nutteloze werken ontstaan doordat men in de plannen rekening houdt met toekomstige ontwikkelingen. Bruggen voor nog aan te leggen wegen bijvoorbeeld of een wegennet voor een wijk die er ooit kwam. Een derde oorzaak is geld. Als het budget is uitgeput, blijft een object soms onaf en ongebruikt.

De lijst met nutteloze Belgische projecten is lang. Ongebruikte mijnen, bruggen, kanalen en havens hebben ze daar te over, zo lijkt. Is het bij ons echt zo veel beter of kijken we gewoon niet goed?

Oké, ik weet er wel een paar. Kasteel Almere bijvoorbeeld. In 2000 is gestart met de bouw van deze replica van het Belgische Kasteel Jemeppe. Wegens geldgebrek is het echter nooit voltooid. Tegenwoordig wonen er anti-krakers. Oh ja, en er wordt geprobeerd er een pretpark van te maken. 

Nog een voorbeeld? Tja, in station Lelystad Zuid is sinds de ruwbouw in 1988 nog geen trein gestopt, in Amsterdam praat men over de ‘spooktunnel’ en – cliché cliché – de A4 tussen Delft en Schiedam was járenlang een grasveld. En dan was er nog een lekke theaterput in Middelburg.

Genoemde bouwwerken zijn echter al weer van een paar jaar geleden. Sommigen, de A4 Midden-Delfland bijvoorbeeld, zijn strikt genomen niet nutteloos meer. Anderen bleken uiteindelijk toch nuttig of kregen een andere bestemming. Toch denk ik dat er, mede dankzij de crisis, best wat nieuwe nutteloze bouwwerken te vinden zijn. Zoekt u mee?

 

Bedenk wel: Er zijn regels. Het kan natuurlijk dat u de windmolen die uw uitzicht verziekt graag wilt nomineren, maar – wees eerlijk – die is niet nutteloos. Ook nieuwe wegen, energiecentrales of vuilstortplaatsen tellen niet mee. Voor dergelijke ergernissen verwijs ik u door naar NIMBY.

Martjan Kuit, redacteur Economie bij Cobouw 

Reageer onder deze blog of via Twitter op @MartjanKuit of @CobouwNL.

Reageer op dit artikel