artikel

Zomerblog: Gekke Henkie in energiezaken

bouwbreed Premium

Zomerblog: Gekke Henkie in energiezaken

De turbulente ontwikkelingen in de voormalige Sovjet-Unie maken duidelijk dat afhankelijkheid van energie uit instabiele regio’s onverstandig is. De eindigheid van fossiele energiebronnen en de milieueffecten zijn argumenten voor een energietransitie.

Maar het strategische argument dat daarnaast klinkt, is ook geenszins nieuw. Nederland ondervond bijvoorbeeld ruim 40 jaar geleden de gevolgen van een Arabische olieboycot. Het wordt nooit meer zoals het was, voorzag de toenmalige premier. Energiebesparing kwam op gang. Met financieel voordeel (snelle terugverdientijden) als maatstaf voor haalbaarheid. Volgens sommigen kortzichtig geredeneerd want je krijgt zoveel meer dan een lagere rekening. Een beter milieu, toekomst voor de kinderen en meer vrede op aarde.

Hieraan een steentje bijdragen, doet menigeen graag. Men wil daarvoor dan graag beloond worden door het collectief. Niet – financieel – gestraft. Energiezuinigere huizen zijn te slijten als er netto financieel voordeel aan vast zit. Dat is een – kleine – vergoeding voor de positieve externe effecten. Mensen blijken vooral geen gekke Henkie te willen zijn. Zo voelen ze zich als ze op een houtje moeten bijten terwijl de spreekwoordelijke buurman zich nergens iets van aantrekt.

Dit zogenoemde gekke-Henkiedilemma speelt ook tussen landen. Als een gedeelte niet wil meewerken aan oplossingen, zullen andere wel gek zijn om zich op te offeren. Ze zouden met kostbare investeringen in energietransitie hun vraag naar fossiele brandstoffen terugschroeven waardoor de druk op de prijzen vermindert, ten voordele van concurrenten die niet meedoen.

Het is dus meer dan een eenzijdige interesse in eigenbelang die mensen ervan weerhoudt zich in te zetten voor het collectief. Zoals bijvoorbeeld door de portemonnee te trekken voor een energiezuinig huis. Een duurzame energievoorziening mag gerust wat kosten als iedereen een redelijke bijdrage levert. Los hiervan begint in de bouw het directe financiële voordeel voor de gebruiker momenteel ook al meer en meer een overtuigend argument te worden voor zelfs de meest energie-efficiënte huizen.

Energietransitie kan vaart krijgen maar, als het tegenzit, zijn eigen succes ook teniet doen. Een afgenomen vraag maakt fossiele brandstoffen relatief minder duur. Dat is nadelig voor de concurrentiekracht van alternatieven. Het gekke-Henkiedilemma blijft op de loer liggen.

Bart Mullink, redacteur Economie bij Cobouw

Reageer op dit artikel