artikel

Aanbesteden doe je zo

bouwbreed Premium

Aanbesteden doe je zo

Bij aanbesteden gaat veel mis. Nog steeds zijn er geen oplossingen die alle partijen tevreden kunnen stellen. Gertjan Schaap pleit voor een aanbesteding op kostprijsniveau inclusief algemene kosten.

Met een hartgrondige vloek verliet de man het zaaltje. Opnieuw had het bedrijf mis gegrepen bij een aanbesteding. De volgende aanbesteding is vrijdag en dus is het zaak de cijfers nogmaals goed na te lopen. Opnieuw verliezen kan het bedrijf zich eigenlijk niet permitteren.

Een situatie die maar al te vaak voorkomt en veelal vervelende financiële gevolgen heeft voor opdrachtgever, bouwkundig aannemer, diverse onderaannemers en de eindgebruiker. Al decennialang wordt er naar dé oplossing gezocht en worden er allerlei nieuwe vormen voor opdrachtverstrekking en opdrachtverwerving bedacht en uitgeprobeerd. Tot op de dag van vandaag zijn er nog geen echte oplossingen die alle partijen tevreden kunnen en zullen stellen. Essentieel voor het realiseren van een project waar alle partijen tevreden over en trots op kunnen zijn is de samenwerking tussen alle partijen.

Is het bouwteam, lean, BIM of design & construct een mogelijke oplossing? Allemaal zogeheten nieuwe manieren van ketensamenwerkingsvormen.

Ik denk het nog steeds niet. Daar waar partijen een financiële topdownconstructie vormen om iets te realiseren waar veel verschillende partijen bij betrokken zijn, zal zich ergens in de ketting één of meerdere zwakke schakels bevinden.

Komt dat omdat een schakel technisch of uitvoerend kwalitatief minder is? Nee, vaak niet, het is omdat de schakel niet tevreden is over de waardering op zijn inbreng of over de opbrengst van zijn activiteiten. Logisch natuurlijk want naast de waardering voor je werk streef je als onderneming ook naar een financiële waardering voor je activiteiten. De huidige wijze van projectrealisatie voorkomt echter dat alle partijen een financiële waardering voor hun bijdrage aan het project kunnen realiseren. Het winstbejag van de één zal een of meerdere ontevreden partijen op een project het rendement op het totaal project negatief laten beïnvloeden.

Onlangs gaf iemand aan dat de term ketensamenwerking al verwijst naar het ‘ketenen’ van partijen. Net niet de bedoeling van ketensamenwerking dus.

Loffelijk streven

Verschillende bouwondernemingen proberen door het aan zich binden van partijen een homogeen soort consortium te vormen. Een loffelijk streven maar juist door de contractovereenkomst vaak een tijdelijke en vaak eenzijdige samenwerking. Ook hier is de financiële topdownconstructie meestal weer de zwakste schakel.

Ik wil niet de zwartepiet alleen naar de bouwer spelen want ook de opdrachtgever, de architect en de bestekschrijver hebben een belangrijke taak in het proces. De opdrachtgever dient duidelijk te zijn wat zijn budget is en wat hij daarvoor verwacht. De architect, al dan niet met kostendeskundigen, zal niet een voorspiegeling moeten maken van iets dat met het geboden budget niet haalbaar is. Een goede communicatie in de startfase is juist de basis voor een succesvol project.

In de schetsfase en de fase van het voorlopig ontwerp zullen opdrachtgever en architect zich ervan moeten vergewissen welke innovatieve en/of duurzame producten toegepast kunnen worden die toegevoegde waarde aan het object geven.

De bestekschrijver moet aan de hand van het budget een al dan niet voorschrijvend bestek of technisch prestatiebestek produceren en niet een bestek schrijven dat budgetoverschrijdend is.

Een aanbesteding kan nog steeds uitgevoerd worden maar om de vertekende machtsverhouding in de financiële topdownconstructie te vermijden zou ik pleiten voor een aanbesteding op kostprijsniveau inclusief algemene kosten. In de aanbestedingsstukken wordt het winst- en risicopercentage voor alle deelnemende partijen aangegeven.

Daarnaast pleit ik voor het formeren van een projectbureau waarin naast de aanbieding van de aannemer, ook de inschrijvingen van zijn onderaannemers en rechtstreeks toeleverende partijen worden vastgelegd. De winnende aannemer wordt met zijn toeleveranciers en onderaannemers schriftelijk op de hoogte gesteld waarin wordt aangegeven dat de ingeschreven bedragen zijn opgenomen in de opdracht. In deze bevestiging wordt gevraagd wat iedereen kan bijdragen om het project tot een succes te kunnen laten verworden. Partijen krijgen een vooraf afgesproken periode om hun sterkste voorstellen binnen hun inschrijving te onderbouwen. Ook kunnen partijen aangeven wat zij van de andere disciplines verwachten om zelf succesvol te zijn. Het is daarna aan het projectbureau en de hoofdaannemer om de wensen van de partijen op elkaar af te stemmen. Doel is een kwalitatief hoogwaardig project met een verantwoorde budgetprijs.

Niet het recht van de sterkste, maar juist: hoe kunnen wij elkaar versterken?

Gertjan Schaap, was commercieel en algemeen directeur van Eland Brandt en commercieel directeur van Widam Aluminiumbouw

Reageer op dit artikel