artikel

Nutsbedrijven verstoord

bouwbreed Premium

Nutsbedrijven verstoord

Hernieuwbare energiebronnen zijn sterk in opkomst in Europa. In 2012 betroffen hernieuwbare bronnen al zo’n 69 procent van de toegevoegde capaciteit en het afgelopen jaar nog meer.

Een toekomstig koolstofarm elektriciteitssysteem lijkt daarmee in zicht. Dat dit de verouderde business-modellen en fossiele brandstoffen opwekking bedreig, is niet verrassend. Toch leidde dit in het najaar van 2013 tot een klaagzang van de Europese elektriciteitbedrijven in de Economist. Gesteld werd dat de top 20 energiebedrijven van Europa al meer dan de helft van hun waarde in 2008 verloren hadden, neerkomend op een half miljard euro. Veel nutsbedrijven willen daarom dat duurzame concurrentie vertraagd of zelfs gestopt wordt en handelen daarnaar.

Zorgvuldig gestookte angst voor netinstabiliteit en onbetrouwbaarheid als gevolg van duurzame energie zijn wijdverbreid, al is bewijs ervoor moeilijk vindbaar. Natuurlijk heeft dit vaak met het nog geringe aandeel hernieuwbare bronnen te maken. Maar dat geldt lang niet overal meer. In het Centraal-Europese net helpt actieve handel in elektriciteit operators de steeds veranderende mix van hernieuwbare en niet-hernieuwbare toevoer te choreograferen. Zo zijn het Duitse elektriciteitsnet en het Deense de meest betrouwbare netten in Europa, en ongeveer tien keer beter dan in de Verenigde Staten.

In plaats van de klaagzang van op het traditionele nutsbedrijfsgestoelde modellen met conventionele energie opwekking en individuele aansluitingen, moeten we progressieve nutsbedrijven gericht op hernieuwbare energie-opwekking, bottom-up initiatieven gebaseerd op zelf-organisatie, en vernieuwende startups omarmen, en daarmee de weg inslaan naar een nieuw elektriciteitssysteem. ‘Ontwrichtende’ technologieën, bedoeld om de status quo in de war te brengen en verandering te forceren, moeten we veel meer een plek durven geven.

Hadden we dan mobiele telefoons moeten afwijzen omdat ze dreigden vaste telefoons te verdringen? In landen als Brazilië en Chili winnen ongesubsidieerde wind- en zonne-energie inmiddels routinematig en met overmacht de veilingen van conventionele opwekking. Het vraagt maar een beetje visie om te zien dat het energiesysteem ook in Nederland moet veranderen. En visie zonder toepassing is een droom, maar toepassen zonder visie is een nachtmerrie.

Prof.dr.ir. Arjan van Timmeren, TU Delft, Environmental Technology & Design

Reageer op dit artikel