artikel

Opdrachtgeverschap is tweerichtingverkeer

bouwbreed

Bouwen is te complex geworden, meent Stefan Schuwer, bestuurder van woningcorporatie Ymere. Kirsten Feldbrugge filosofeert met hem over veranderingen die de bouw moet ondergaan. In dit tweede deel aandacht voor de (nieuwe) betekenis van opdrachtgeverschap bij co-makership.

Volgens Schuwer is goed opdrachtgeverschap “een van de meest onderschatte vaardigheden” in het bouwproces. “Je moet goed weten wat je wilt en wat je van de ander wilt, de ander uitdagen jou uit te vragen, ruimte laten in de uitwerking van de vraag en beoordelen op het resultaat.”

Traditioneel opdrachtgeverschap is vooral gericht op zenden. Bij co-makership gaat het om tweerichtingsverkeer, om echte communicatie tussen (beoogde) partners, om praten én luisteren. Een bouwer kan pas een partner zijn als ook de opdrachtgever zich als partner opstelt. De sturende partner wel te verstaan: hij geeft vanuit zijn visie de richting aan.

De visie van Ymere op co-makership is gebaseerd op vier overtuigingen: (1) het kan beter, (2) het kan goedkoper, (3) het kan sneller en (4) het kan leuker. De eerste drie – die gaan over efficiency – lijken het belangrijkst. Het tegendeel is waar, zegt directeur realisatie Schuitemaker: “De vierde pijler is belangrijker, want als het werk leuker is zijn de openheid en innovatiekracht het grootst.” Openheid, energie en innovatie zijn in de meeste bouwprojecten ver te zoeken en ontstaan pas als men elkaar kan vertrouwen. Schuitemaker: “Het is alleen maar vertrouwen.”

Het historisch gegroeide wantrouwen in bouwprojecten is moeilijk uit te roeien. De wantrouwende projectmanager, die een prijsopgave te hoog vindt, denkt dat de aannemer niet competent is of ergens in zijn begroting marge creëert voor zichzelf. De aannemer op zijn beurt vindt de projectmanager niet competent, of denkt dat hij voor een dubbeltje op de eerste rang wil zitten. Wat waar is, doet eigenlijk niet ter zake. Waar het om gaat is, dat deze interpretaties niet bijdragen aan de efficiency en het werk er zeker niet leuker van wordt.

Maar hoe creëert een opdrachtgever vertrouwen? Schuitemaker: “Begin met volledig open kaart spelen.” Dat lijkt een open deur, maar waarom is ‘open kaart spelen’ zo belangrijk? Eerlijk zijn over je eigen belangen helpt de ander om de betekenis van jouw handelen in te schatten. Je handelen wordt daarmee voorspelbaarder en begrijpelijk. Behalve door zelf transparant te zijn, creëer je ook vertrouwen door rekening te houden met de belangen van je partner. Ymere doet dat in de eerste plaats door het verdienmodel van het co-makership. Dit is niet gebaseerd op een vooraf gefixeerde prijs, maar op een variabele bouwsom met een maximaal budget, waarbij de bouwers zijn verzekerd van vaste percentages voor winst & risico en voor algemene kosten, plus 1 procent van de bouwkosten voor de extra apparaatskosten, die co-makership met zich meebrengt. Meevallers en inkoopvoordeel komen ten goede aan de opdrachtgever.

Door de duidelijke afspraken en door een referentiemodel voor de bouwkosten te hanteren (BudSys), kunnen discussies over kosten in alle openheid worden gevoerd, zodat het accent meer komt te liggen op de klantwaarde in plaats van op de kosten.

De stichtingskostenvoordelen, die met co-makership worden beoogd, zijn contractueel vastgelegd in targets: van 10 procent in het eerste, via 15 procent in het tweede naar 20 procent in het derde project. Het doel is door duurzame samenwerking uiteindelijk goede sociale huurwoningen te kunnen bouwen zonder onrendabele top. (Bij een woning van 200.000 euro bedraagt deze al snel 70.000 euro). Na bijna 4 jaar intensief co-makership lijkt men in één van de projecten nu al bijna 3 procent kostenbesparing te kunnen realiseren.

Schuitemaker is voorzichtig met al te juichende conclusies. Binnen zijn eigen organisatie bestaat nog veel scepsis. Waarom al die moeite als je in de huidige markt bij aanbestedingen met gemak 25 procent voordeel haalt? “Mensen denken dat je niet zakelijk bent, omdat de vechthouding gewoon is”, zegt Schuitemaker. Toch zou hij niet meer willen ruilen. Bouwen heeft een nieuwe betekenis gekregen, die duurzamer is dan inkoopvoordeel in crisistijd. Dat smaakt naar meer.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels