artikel

Wachten op markt 
is er niet meer bij

bouwbreed

Optimisten hebben gelijk dat de woonbehoefte zal blijven, maar de vraag is drastisch veranderd. Is de bouwkolom klaar voor deze nieuwe werkelijkheid, vraagt Benno van Dam zich af. Wachten tot de markt aantrekt, is er niet meer bij.

Vanuit mijn passie voor zeilen neem ik u graag mee aan boord. Op de kade bij Medemblik waait een matige noordwestenbries. De boot ligt klaar voor vertrek. Vandaag heb ik het genoegen met het platform Ketensamenwerking te varen op het IJsselmeer. Een groot gezelschap, want welke (middel)grote aannemer durft hier weg te blijven?

Een half uur later gaan de trossen los en zetten we koers. De gesprekken gaan over hoe het hoofd boven water te houden. Vanuit m’n bedrijfskundige achtergrond heb ik weliswaar minder inhoudelijke kennis van de bouwsector, maar ik begrijp de zorgen van het gezelschap. De oplossing voor het probleem aan boord luidt: meer samenwerken. Maar bovenal, de markt moet aantrekken. Tot die tijd moeten we zien te overleven. Dat klinkt heftig, want wat houdt dit in? De kosten zoveel mogelijk drukken, creatief zijn in bestedingen en wachten tot de markt weer aantrekt? Bedrijven die voor de crisis solvabel en voldoende liquide zijn, houden het met deze strategie nog even vol. Alleen is deze strategie in mijn optiek niet de oplossing. Volgens mij is er een nieuwe werkelijkheid.

Realisten

Er zijn grofweg drie manieren om naar deze werkelijkheid te kijken. In zeiltermen: de pessimist klaagt over de wind, een optimist verwacht dat deze draait en de realist stelt de zeilen bij. Hoeveel pessimisten en optimisten zijn er in de markt? Ik moet hierbij denken aan Spencer Johnsons boek ‘Wie heeft mijn kaas gepikt?’ waarin vier personages verschillend reageren op dezelfde ingrijpende verandering: wanneer de kaas op is.

De verwachte bouwvolume van 90.000 woningen is in dit geval de kaas. Wat te doen nu de kaas is verdampt? Aan boord is men unaniem: “Woningen zijn er altijd geweest en zullen er altijd blijven”, ofwel de kaas komt wel weer terug. Maar is dat wel zo? Uiteraard zal de woonbehoefte blijven, alleen de vraag wordt anders. Consumenten worden kritischer, de behoefte aan eigen bezit zal afnemen en Vinex-locaties komen niet meer terug. Ik sluit mij deels aan bij Rudy Stroink die voorspelt “dat er de komende 10 tot 20 jaar, in deze doorgeschoten markt, weinig nieuw vastgoed gaat bijkomen. De aandacht zal uitgaan naar het beter benutten en vooral intensiveren van wat we hebben.”

Ik denk niet dat we als bouwkolom nu klaar zijn voor deze nieuwe werkelijkheid. De keten van opdrachtgever, adviseur, hoofdaannemer en leveranciers wordt top-down aangestuurd op basis van een enorme specificatiezucht. De focus op offerteprijs, gekenmerkt door suboptimalisaties en wantrouwen, past niet meer in deze tijd. Hoe de nieuwe bouwkolom er wel uitziet, weet niemand. Zie het als een gezamenlijke zoektocht om deze te gaan ontdekken. En wie gaat winnen, Ikea of het uitwerkbureau met modelleurs, hangt van de aannemer zelf af.

Kritisch

Mijn blik dwaalt naar de horizon, het weer is redelijk. Maar mijn zeilboot ligt er belabberd bij en het tuigage is hopeloos verouderd. Met diezelfde kritische houding kijk ik terug naar de bouw.

Zijn er functies en rollen ontstaan door wantrouwen en kortzichtige suboptimalisaties? Een value stream mapping van de hele keten is wenselijk: welke onderdelen zijn nu echt van toegevoegde waarde voor een tevreden eindgebruiker? Stop met het wijzen naar andere schakels en laten we als sector met een kritische blik naar onszelf kijken. Want om aan de vernieuwde consumentenvraag te kunnen voldoen is een geoptimaliseerde supply chainnoodzakelijk.

En we moeten strategische allianties vormen. Partijen die dit als eerste op orde hebben, zijn de winnaars van morgen. Want bestaande structuren te laten voor wat ze zijn en op zoek te gaan naar nieuwe verdienmodellen, is anders dan het wachten totdat de markt aantrekt. Wachten tot de kaas weer terugkomt. Met de wind van gisteren kun je immers vandaag niet meer zeilen, laat staan morgen! De wind is veranderd, de kaas is gepikt. Op zoek dus naar een nieuw stuk met een andere koers in de nieuwe werkelijkheid.

Goede vaart toegewenst!

Benno van Dam, supply chain bij ERA Contour

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels