artikel

Laten we het in 2014 veiliger maken

bouwbreed

Laten we het in 2014 veiliger maken

Ongevallen in de bouwnijverheid blijven gebeuren. Na jarenlange daling was er vorig jaar sprake van een sterke stijging van het aantal bouwgerelateerde dodelijke slachtoffers. Zou een dergelijke stijging dit jaar weer optreden? Jos Schouten doet een poging het aantal dodelijke slachtoffers te achterhalen. Dat valt nog niet mee.

Ieder jaar worden de ongevallenstatistieken voor de bouw samengesteld. Dit gebeurt zowel door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid en de Stichting Arbouw als door andere branchegerelateerde organisaties. Het valt op dat de cijfers onderling steeds verschillen; dat heeft onder andere te maken met definities, bedrijfstakcodes en wie onder welke bedrijfstak wordt gerekend. Anderzijds is het maar de vraag of alle informatie goed wordt doorgegeven en verwerkt.

In 2011 was voor de bouwnijverheid sprake van een daling tot negen dodelijke slachtoffers. De trend van voorgaande jaren voorspelde deze daling al. In 2012 is er iets bijzonders gebeurd: het aantal dodelijke slachtoffers van arbeidsongevallen in de bouw liep op tot 28, bijna een verdrievoudiging! Het bleef stil in zowel de branche als de politiek. Je kunt stellen dat dit goed is, immers, paniekvoetbal spelen haalt niets uit, maar een onderzoek naar de oorzaken van de trendbreuk was op zijn minst op zijn plaats geweest.

2013 gaat koud van start, we hebben een lange winter en de bouw ligt voor een deel stil. Dat wil zeggen, de nieuwbouw, maar werkzaamheden in bestaande gebouwen kunnen onder omstandigheden wel doorgaan. Gezien de ontwikkeling van nieuwbouw naar vernieuwbouw en het steeds vaker herbestemmen van gebouwen kan dit gezien worden als het Nieuwe Bouwen.

Op 24 januari is het helaas zover: het eerste dodelijk slachtoffer valt in een leegstaand pand door een gat in de vloer circa 6 meter omlaag en overlijdt ter plaatse. Omdat het grote aantal slachtoffers in 2012 zo is opgevallen, besluit ik in 2013 de ongevallen te volgen. Zou het tempo ervan gelijke tred houden met 2012? Ik stel begin dit jaar in mijn artikel de hypothetische vraag of de crisis haar tol eist, dit zou kunnen worden gestaafd met een gelijke ontwikkeling in het aantal omgevallen met fatale afloop.

Een maand later, in februari, is het weer raak; iemand valt bij het aanbrengen van zonnepanelen van de ladder en komt op zijn hoofd terecht.

Op 6 maart komt een bouwvakker om het leven bij renovatiewerkzaamheden doordat hij wordt getroffen door een kozijn dat losschiet uit de kraan.

In april komt een werknemer om het leven op een sloopwerk doordat hij bekneld raakt door een shovel die door nog onbekende oorzaak in beweging is gekomen.

Bij een bouwproductenfabriek in Goor komt in dezelfde maand een werknemer om het leven die bekneld raakt in een machine.

In mei zijn er, voor zover bekend, geen bouwongevallen met dodelijke afloop geweest.

Heimachine

In juni tellen we één dodelijk slachtoffer door een omvallende heimachine waaraan hij onderhoudswerkzaamheden verrichtte. In juli 2 dodelijke ongevallen na een val van respectievelijk 40 meter en 9 verdiepingen.

In augustus komt in Barneveld een monteur om het leven tijdens een explosie bij het werken met elektriciteit en dezelfde maand valt in Amsterdam een dode na een val vanaf een steiger.

Vervolgens wordt in september een Belgische werknemer getroffen door een vallende stalen plaat en overlijdt ter plaatse.

In oktober tellen we vijf dodelijke slachtoffers, voornamelijk door vallen van hoogte of getroffen worden door vallende voorwerpen.

November kent er vier: twee door een val van een dak en één doordat het slachtoffer werd getroffen door de vallende lading tijdens het takelen op een steiger. Tijdens het uitvoeren van hijswerkzaamheden in Gouderak bezwijkt een kraan en komt de machinist om het leven.

December is nog maar net begonnen en op 6 december valt in Arnhem een man van de steiger en overlijdt ter plekke.

Als we de balans tot nu toe opmaken komen we uit op twintig doden. Er is een redelijke spreiding over het land. De oorzaken zijn vooral van mechanische aard, de meeste door een val van hoogte, de andere door vallende voorwerpen en/of beknelling. Wat wel opvalt is dat oktober en november veel ongevallen kenen. December is nog niet voorbij, het getal is gelukkig lager dan 2012 maar baart nog steeds grote zorgen, temeer omdat uit ongevallenonderzoek blijkt dat de ongevallen meestal voorkomen kunnen worden.

Ik ben benieuwd met welke cijfers de Inspectie SZW en het EIB komen en of de statistieken kloppend zullen zijn en, wat belangrijker is, of geconcludeerd kan worden dat in een tijd met een krimpende populatie bouwvakkers en een sterk afgenomen bouwproductie de bouw onveiliger is geworden.

Dat vraagt om nadenken en bezinning en juist in deze tijd: waar wereldwijd om één man gerouwd wordt, mogen we ook stilstaan bij de mensen die op een fatale dag naar hun werk gaan om niet meer thuis te komen.

Eist de crisis haar tol? Of is het toch het falen van een veiligheidscultuur die ons opbreekt?

Laten we het in 2014 écht veiliger maken.

Jos Schouten, veiligheidskundige bij Aboma, Ede

Reageer via Twitter op @abomabv

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels