artikel

Maak van beton geen rommelton

bouwbreed Premium

Maak van beton geen rommelton

Beton volgens de voorschriften is robuust en betrouwbaar. Daar moet je niet mee rommelen. Bewerkte avi-bodemas toevoegen om de kosten te drukken is geen goed idee, vindt André Burger.

Beton is een prachtig bouwmateriaal waarvan de toepassingsmogelijkheden nog lang niet zijn uitgeput en waarmee de samenleving van de toekomst wordt gebouwd. Daarom vraag ik uw aandacht voor de ontwikkelingsrichting die we met beton zijn ingeslagen. Want ik denk dat die richting verkeerd is.

Cement is de meest kostbare grondstof voor beton, als bindmiddel is het ook het meest waardevolle bestanddeel. Zonder cement hangt beton als los zand en grind aan elkaar. Maar mèt cement is het een onver gelijkbaar veelzijdig, veilig en economisch bouwmateriaal.

Afhankelijk van de gebruiksbehoefte zijn er verschillende cementen met specifieke eigenschappen op het gebied van sterkteontwikkeling, verwerkbaarheid, warmteontwikkeling, kleur, chemische bestandheid en nog veel meer. Productontwikkeling van een nieuw cement gebeurt altijd binnen de veilige prestatie- en samenstellingseisen van de cementnorm. Door gebruik van alternatieve grondstoffen als kalksteenmeel, hoogovenslak en poederkoolvliegas is het klinkeraandeel van cement optimaal aangepast voor de beoogde toepassing en is de invloed van cementproductie op het milieu tot een minimum beperkt. Op dat gebied zijn de cementen die we in Nederland gebruiken de beste van de wereld. Puur cement is een echt kwaliteitsproduct.

Met het doel de eigenschappen van beton te verbeteren worden sinds eind jaren tachtig de genoemde alternatieve grondstoffen ook toegepast als vulstof in beton. Een aantal van die vulstoffen heeft de gunstige eigenschap dat ze samen met cement een bijdrage leveren aan de sterkteontwikkeling. Door middel van de bindmiddelfactor (k-factor) wordt aangegeven in hoeverre de benodigde hoeveelheid cement hierdoor kan worden verlaagd. Een prima ontwikkeling die leidt tot een beter beton en een spaarzaam en doelmatig grondstoffengebruik.

Sinds 1996 wordt ook attestbeton geproduceerd. Bij de attestering van dergelijke betonmengsels wordt met combinaties van een of meer specifieke cementen en een of meer specifieke vulstoffen beton gemaakt. Daarvan wordt de sterkte vergeleken met een referentiebeton met puur cement. Als die niet slechter is wordt op basis daarvan verondersteld dat alle andere mechanische eigenschappen en de carbonatatiesnelheid eveneens vergelijkbaar zijn. Ook voor de relevante fysieke duurzaamheidsaspecten wordt beoordeeld of het attestbeton niet slechter presteert dan wanneer een puur cement zou zijn gebruikt. Niet verbetering van de betonkwaliteit is het doel, maar besparing op grondstofkosten; vaak gecamoufleerd met milieuargumenten.

Met kostenbesparing is niets mis, maar de suggestie van gelijkwaardige betonprestaties of verbeterde milieuprestaties is vals. De beproevingsmethoden en veronderstellingen waarop die gelijkwaardigheid wordt gebaseerd zijn ontwikkeld voor beton met puur cement en hebben zich nooit bewezen voor attestbeton.

Niet optimaal

Beton volgens de betonvoorschriften (NEN 8005) is robuust en betrouwbaar. Zelfs als bij productie, transport, verwerking of verharding de omstandigheden niet optimaal zijn is zulk beton voldoende robuust om dat op te vangen. Productontwikkeling waarbij die rek eruit gaat vormt een gevaar voor de betonkwaliteit. Daarvan beginnen we nu na ruim vijfiten jaar attestbeton de bewijzen te zien. En ook het milieu is het meest gediend met een robuust en duurzaam beton met een lange onderhoudsvrije levensduur. Met cement moet je dus niet rommelen.

Een vergelijkbaar gevaarlijke ontwikkeling is de tendens om onbestemde nieuwe grondstoffen toe te laten in beton. Ik bedoel afvalstoffen die milieu-hygiënisch verdacht zijn, met een slecht gedefinieerde, wisselende kwaliteit en een onbekende invloed op de cement-chemische reacties op korte en lange termijn. Stoffen die afbreuk doen aan de betonkwaliteit.

Een recent voorbeeld is de toepassing in beton van bewerkte avi-bodemas (dat zijn de slakken uit afvalverbrandingsinstallaties, marketingtechnisch opgesierd met de naam AEC-granulaat). Het vooronderzoek waarop regelgeving voor die toepassing is gebaseerd laat zien dat bij vervanging van 20 proent van het zand en 20 procent van het grind door AEC-granulaat de sterkte van het beton met circa 20 procent afneemt. Ik schrik daarvan en zou dan toch precies willen weten hoe dat komt en eerst maar eens vaststellen dat het niet zo’n goed idee is om deze afvalstroom in beton te verwerken. De onderzoekers concluderen echter dat onder voorwaarden tot 50 procent van het zand en grind door AEC-granulaat mag worden vervangen. Wie het snapt mag het zeggen.

Het zal u duidelijk zijn; de producent van zo’n afvalstof moet er gewoon op de meest voordelige manier vanaf. Vergezeld van krakkemikkige pré-normatieve regelgeving gaat het met een lage (of negatieve) prijs de betonmarkt op. Daar is vaak wel een ‘creatieve’ ondernemer te vinden die er brood in ziet. Dat heeft met milieuverantwoord hergebruik niets te maken.

Het zou niet zo erg zijn als zo’n ondernemer daarmee alleen zijn eigen klant benadeelde, maar de betonketen is langer en gelukkig sluit die zich meer en meer als een cirkel. Dat betekent dat wat nu beton in gaat ooit weer terug komt. Laten we daarom van beton geen rommelton maken.

Beton dat nu wordt gemaakt met puur cement en gecertificeerde pure toeslagmaterialen gaat een leven lang mee en vaak nog veel langer. Maar ooit krijgen we het weer terug als betongranulaat, als pure grondstof voor nieuw beton. Ik droom wel eens van een betonsector die al het beton wat eerder is geleverd terugneemt en opnieuw verwerkt in beton. Die de betoncirkel sluit en puur houdt.

Als dat onze toekomstdroom is moeten we nu beginnen die te realiseren. Dan moeten we dus stoppen met het verder verschralen van betonmengsels. Dan moeten we de verantwoorde toepassing van goed gedefinieerde alternatieve grondstoffen in cement en als bindmiddel in robuust en hoogwaardig beton stimuleren. Dan moeten we onze productontwikkeling niet richten op kostenbesparing ten koste van kwaliteit, maar juist op verdere verbetering van die kwaliteit en verbreding van het toepassingsgebied van beton. Dan moeten we beton maken met toeslagmaterialen waarvan we zeker weten dat ze bijdragen aan de betonkwaliteit en geen milieurisico vormen voor toekomstig hergebruik. Want puur beton is nooit weg!

Wilt u me wakker schudden of meewerken om die droom waar te maken? Reageer dan op mijn blog via www.cementenbeton.nl.

André Burger, directeur Cement&BetonCentrum

Reageer op dit artikel