artikel

‘Eurojust’ bewijst onmacht overheid

bouwbreed

Naast het Spuiforum is er nog een omstreden nieuwbouwplan in Den Haag: het hoofdkwartier van Eurojust. De gemeente is voor, maar het volk mort. Waarom nieuw bouwen als er zoveel leegstand is, vraag Robbert Coops zich af.

et is redelijk cynisch te moeten constateren dat in een periode waarin veel gesproken wordt over de voorbeeldfunctie van de overheid waar het gaat om het herbestemmen en verduurzamen van kantoren, kazernes en bedrijfsterreinen, diezelfde overheid gewoon doorgaat met het vergroten van de leegstand en het financiële overheidstekort. In Den Haag wordt driftig geïnvesteerd in de nieuwbouw voor onder meer het Internationale Strafhof en Eurojust, terwijl in de directe omgeving adequate alternatieven in de vorm van publiek vastgoed aanwezig zijn. Een gemiste kans, die ook nog tot veel politiek en maatschappelijk gemor heeft geleid.

Internationale stad

De omstreden bouwplannen in de kleinschalige, groene en veilige Haagse wijk Zorgvliet met een fors volume van 18.515 vierkante meter, een bruto inhoud van 73.011 kuub, een bebouwd oppervlak van 2.868 vierkante meter en een maximale hoogte van 56 meter zijn nu in het stadium van de aanvraag voor de omgevingsvergunning beland. Het ziet er dus naar uit dat het door Eurojust, gemeente Den Haag en Rijksgebouwendienst zo gewenste gebouw annex conferentiecentrum zal worden gerealiseerd in een gemeente die zich graag profileert als internationale stad van vrede en recht. Dat dit alleen met grote politieke druk op de gemeenteraad, het volstrekt voorbijgaan aan belangen en opvattingen van stakeholders, het financieel uitkopen van belangen en het consequent weigeren om alternatieve locaties en oplossingen in overweging te willen nemen kon gebeuren is veelzeggend. Net zo veelzeggend is de geringe bereidheid inzage te geven in kosten, alternatieven, functies, volumes en details. Het Wijkoverleg Zorgvliet heeft weliswaar via de Wet openbaarheid van bestuur een deel van het programma van eisen boven water gehaald maar die informatie kwam meestal in een te laat stadium of in een te beperkte vorm naar buiten, zodat deze niet meer kon worden betrokken bij de verschillende bestuurlijke en juridische acties die het hele project hebben gekenmerkt. Zelfs nu – bij misschien wel de laatste juridische fase in de planvorming – blijken niet alle stukken aanwezig te zijn. Een zorgvuldige beoordeling van de omgevingsvergunning is daardoor niet mogelijk. Opnieuw faalt de gemeente opzichtig waar het gaat om openheid en het afleggen van verantwoordelijkheid. Er is kennelijk geen vertrouwen in serieus, zakelijk overleg met bewoners en belangengroepen.

Mede op grond van de uitgangspunten van het inmiddels nieuwe bestemmingsplan en het programma van eisen hebben Mecanoo en Royal Haskoning een winnend ontwerp gemaakt dat de basis vormt voor de vergunningaanvraag. Het college van B en W, de rijksoverheid en Eurojust vinden dit een goed plan, ondanks de niet aflatende kritiek van omwonenden, projectontwikkelaars, architecten en belangenorganisaties. Dat feitelijk is bewezen dat Eurojust niet past in het rijksbeschermde stadsgebied Zorgvliet deert in dit stadium kennelijk niemand echt meer. Niet alleen qua functie, infrastructuur, externe veiligheid, maar ook architectonisch, cultuurhistorisch en stedenbouwkundig blijkt evenwel dat zowel de hoogte als het volume van de nieuwbouw niet in de gemeentelijke stedenbouwkundige en bestemmingsplancontouren passen. Door vlak voor een beslissende Raad van State-zitting nog een kantoor (!) aan te kopen kon de veiligheidszone van dertig meter weliswaar alsnog gerealiseerd worden (en werd de eigenaar die ook een bezwaarmaker tegen de plannen was monddood gemaakt). Opnieuw is publiek geld onnodig uitgegeven en werd de oorspronkelijke planning opgerekt.

Onheilspellend beeld

Bij dat alles zou de vraag moeten zijn of in een periode van overheidsbezuinigingen en structurele leegstand van kantoren en kan- toorlocaties zo’n kostbare nieuwbouwoptie nog verantwoord is. Maar die vraag wordt noch gesteld noch beantwoord. En dat is in het licht van de tussen de Rijksgebouwendienst en de gemeente Den Haag in 2012 bereikte overeenstemming over de aanpak van de leegstand van de inmiddels meer dan 600.000 vierkante meter kantoren van overheidsorganisaties vreemd. Tel daar nog eens de leegstand van kantoren en kantoorlocaties van beleggers, projectontwikkelaars en andere organisaties bij en er ontstaat een onheilspellend beeld. De organisatie Eurojust laat bij verhuizing, net als het Internationaal Strafhof, trouwens een fors, sterk beveiligd kantoor in Den Haag achter waar ook nog geen bestemming voor is gevonden.

Tegen de nieuwbouwplannen van Eurojust bestaat nog steeds fundamentele en emotionele kritiek. Er zijn zowel informele, later politiek-bestuurlijke en uiteindelijke juridische wegen bewandeld, uiteindelijk uitmondend in een voor de wijk Zorgvliet vernietigend vonnis van de Raad van State dat in het kader van de gevoerde bodemprocedure werd uitgesproken. Er is niet alleen geprotesteerd en geprocedeerd, maar ook is samen met architect Peter Drijver (Scala) een alternatief ontwikkeld. Dit alternatief voldoet niet alleen aan alle eisen van Eurojust, maar ook nog eens een langslepend leegstandsprobleem aan het Verhulstplein/Conradkade oplost. De omwonenden daar zijn de langdurige leegstand van enkele kantoren spuugzat en zien met dit plan eindelijk een oplossing voor de verloedering in hun omgeving. Kortom, het drama Eurojust bewijst de onmacht van de overheid om samen met betrokken partijen tot een uitgebalanceerde en maatschappelijk acceptabele oplossing te komen. Dat kan overigens nog steeds, maar dat vergt dan wel even politieke moed en flexibiliteit.

Robbert Coops, voorzitter van de Stichting Wijkoverleg Zorgvliet

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels