artikel

Renoveer hele voorraad woningen doorlopend

bouwbreed

Echte innovatie komt alleen door een gezonde competitie tot stand. Die aanpak zou gekozen moeten om alle woningen doorlopend te verbeteren, vindt Hennes de Ridder.

Drie maanden geleden hebben zes woningbouwcorporaties en vier grote bouwers afgesproken om samen 110.000 woningen energieneutraal te maken. Ze gaan daarvoor eerst met zijn allen samenwerken, kennis delen en vooral zonder elke vorm van competitie aan een standaard concept werken dat uit moet komen op zo’n 60.000 euro per woning. Met dat concept kunnen de bouwers productie maken, samen het werk verdelen en wellicht nog meer samen doen in een gezellige samenwerking met de samenwerkende woningbouwcorporaties. De huurders betalen.

De vraag is wat we hiermee opschieten. Per slot van rekening zouden alle 7 miljoen woningen in Nederland op redelijke termijn energieneutraal gemaakt moeten worden. Als we dat doen op bovenbeschreven manier, kost dat 420 miljard euro. Dat is wel erg veel geld voor alleen het energieneutraal maken van het gebruik van woningen. Zou het niet beter zijn dat woningbouwcorporaties, in plaats van met aannemers te konkelen over het ambachtelijk energieneutraal maken van een beperkt aantal woningen in een eenmalig project, de bouwers eens in een frisse competitie zetten om de gehele huidige voorraad woningen doorlopend in alle opzichten te verbeteren? Iedereen (nou ja, bijna iedereen dus) weet toch zo langzamerhand dat echte innovatie alleen door een gezonde competitie tot stand komt. Met een competitie wordt renovatie veel goedkoper, integraler en vooral veel beter. Het eindbeeld is dat een woningeigenaar een integraal renovatiepakket kan kopen dat past bij de staat van zijn pand om dat vervolgens snel en zonder overlast tegen een zeer lage prijs te laten monteren, maar dat enige jaren later elders weer hergebruikt kan worden als het plaats moet maken voor een beter renovatiepakket.

Henry Ford

De uitdaging is om maatwerk te combineren met goedkope industriële productie, waarbij de kennis van het gedrag van het product centraal staat. Dat is tot op heden in de bouw niet gelukt. Maatwerk is nodig omdat elk gebouw uniek is. Industriële productie is begonnen bij Henry Ford die miljoenen identieke en goedkope auto’s aan de lopende band bouwde en ook verkocht. Toch wilden de consumenten dat op een gegeven moment niet meer. Daarom maken autofabrikanten veel verschillende modellen, die ze nog steeds industrieel op dezelfde lopende band kunnen produceren, omdat ze dezelfde structuur hebben. Zo produceert Volkswagen 43 modellen kleine auto’s met één en dezelfde bouwdoos. In de bouw kun je dit idee nog verder doorzetten. Een ‘bouwproducent’ heeft dan niet 43, maar een oneindig aantal modellen. Elk exemplaar dat van de lopende band komt, heeft dezelfde structuur als alle andere exemplaren, wordt gemaakt met dezelfde bouwdoos, maar het resultaat is uniek en ziet er totaal anders uit. De bouwproducent is daarmee niet de nieuwe stapelaar van bouwstenen die klikt in plaats van plakt. Integendeel, hij werkt evolutionair met versnelde kunstmatige doorontwikkeling. Ondersteund door r&d ontwikkelt hij steeds nieuwe producten. In elke nieuw product zit de geaccumuleerde kennis van alle vorige producten.

De kloof tussen maatwerk en industriële productie kan door de huidige digitale mogelijkheden worden gedicht. Het is mogelijk om woningen met een vaste structuur in verschillende opzichten te variëren zonder dat de kennis over het gedrag verloren gaat. Zo’n woning kan dan in elke omgeving worden gebouwd: in het open veld, in een klein stedelijk open gat of in een bestaand kantoorgebouw. Dat geldt ook voor delen van zo’n woning. Uiteindelijk leidt dat bij verschillende producenten tot hun eigen gestandaardiseerde, flexibele (de)monteerbare en zeer goedkope renovatiepakketten waarmee woningen bij de tijd kunnen blijven met het inbrengen van nieuwe technologie. Zo gaat bijvoorbeeld het gemiddeld energiegebruik heel snel naar beneden en na verloop van tijd komt energieneutraal tegen acceptabele kosten vanzelf in zicht. Maar dan praten we wel over miljoenen woningen en wellicht een knalhard exportproduct.

Deze LEGO-aanpak wordt nu al met groot succes geïmplementeerd bij de transformatie van kantoren door de corporatie Jutphaas/Wonen in Nieuwegein. De kosten daarvan waren bij de eerste klus 60 procent van de geraamde uitgaven bij een traditionele aanpak. De enige voorwaarde is dat de bouwers in een goede competitie worden gezet en er dus geen gelegenheid wordt gegeven voor gekonkel.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels