artikel

Hoge boete op illegaal schiet doel voorbij

bouwbreed Premium

Nu de straf op het illegaal tewerkstellen van vreemdelingen flink is verhoogd, vraagt Sander Groen zich af of de straf niet voorbijgaat aan het doel van de wet. Een boete voorkomen is het adagium, én mogelijk.

Tewerkstelling van vreemdelingen in strijd met de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) werd al zwaar bestraft: 8000 euro per vreemdeling. De minister van SZW vond dit kennelijk niet hoog genoeg. Vanaf 1 januari 2013 is het boetebedrag verhoogd én zijn de boeteregels aangescherpt, waardoor de Wav-boetebedragen nog hoger zullen uitvallen.

De vraag kan worden gesteld of dit nog wel evenredig is aan het doel van de Wav. Hierover later meer. Eerst worden de nieuwe boeteregels geschetst en daarna volgt een advies om een boete te voorkomen.

Vooraf wordt nog opgemerkt dat de Wav uitgaat van een zeer ruim werkgeversbegrip. Dit houdt in dat in het kader van de Wav elke partij in de keten van opdrachtgever tot onderaannemer als werkgever wordt aangemerkt en een boete krijgt opgelegd indien bij de onderaannemer tewerkstelling van vreemdelingen in strijd met de Wav heeft plaatsgevonden.

De nieuwe boeteregels leiden tot hoge boetebedragen. Bij een eerste overtreding wordt een boete van 12.000 euro per vreemdeling opgelegd. Indien binnen 5 jaar de Wav opnieuw wordt overtreden, wordt de boete verhoogd naar 24.000 euro per vreemdeling en bij herhaalde recidive in deze 5 jaar, wordt de boete zelfs verdrievoudigd naar 36.000 euro per vreemdeling.

Zijn dit al heel fikse boetes, als sprake is van een ‘ernstige overtreding’ van de Wav, dan wordt bij een herhaalde overtreding meteen 36.000 euro, in plaats van 24.000 euro boete per vreemdeling opgelegd.

Vooral grote bouwondernemingen en projectontwikkelaars die betrokken zijn bij grote bouwprojecten, worden door deze aangescherpte regels getroffen. Een ‘ernstige overtreding’ is namelijk een overtreding waarbij tenminste twintig vreemdelingen zijn betrokken.

Stillegging

Bij grote bouwprojecten is dat in de regel al snel het geval. De Wav-boete komt dan bij recidive alleen al bij twintig vreemdelingen neer op 720.000 euro. Een boete van 720.000 euro of hoger zal dan ook niet meer uitzonderlijk zijn onder de nieuwe boeteregels. En bedenk, deze boete wordt aan elke ‘werkgever’ in de keten opgelegd.

Dit is echter nog niet alles. Bij herhaalde overtreding van de Wav kan ook worden besloten tot stillegging van de onderneming of van bedrijfsonderdelen, voor een maximale periode van 3 maanden. Deze sanctie wordt opgelegd naast de Wav-boete. Het behoeft geen betoog dat dit verstrekkende gevolgen kan hebben voor een onderneming.

Deze aangescherpte regeling betekent dat opdrachtgevers en (hoofd)aannemers van grote bouwprojecten alles in het werk moeten stellen om illegale tewerkstelling (bij onderaannemers) te voorkomen. Niet alleen wordt zo getracht een boete te voorkomen. Ook is dit volgens de rechtspraak van de Raad van State reden om een boete te matigen.

Zo matigde de Raad van State in een uitspraak van december 2012 een boete tot 0 euro, omdat de opdrachtgever in de aanneemovereenkomst een uitdrukkelijke bepaling had opgenomen waarin de opdrachtnemer wordt gehouden de bepalingen in de Wav na te leven. Ook beschikte de opdrachtgever over een VCA-keurmerk en werden namens de opdrachtgever op de bouwlocatie steekproefsgewijs controles verricht, onder meer op naleving van de Wav.

Bouwondernemingen doen er goed aan om navolging te geven aan deze drie punten, om zo, in geval van overtreding van de Wav, in elk geval een matiging te kunnen bewerkstelligen.

Resteert de vraag of deze zeer hoge boetes nog wel evenredig zijn aan het doel van de Wav. Een boete van 240.000 euro bij illegale tewerkstelling van twintig vreemdelingen, of zelfs 720.000 euro in geval van een herhaalde overtreding waarbij geen sprake is van het behalen van financieel voordeel door de opdrachtgever, geen sprake is van uitbuiting van vreemdelingen, en er geen facilitering is van de voortzetting van illegaal verblijf van de vreemdelingen, is niet proportioneel. Voor deze aspecten heeft de boeteoplegger echter weinig oog. Dat zou mijns inziens wel moeten. Juist omdat dit doelstellingen van de Wav zijn, en deze gevallen dus niet zijn overtreden.

Reageer op dit artikel