artikel

Vruchten plukken van biodiversiteit

bouwbreed

De ruimtelijke ontwikkelingen zijn stilgevallen, terwijl de noodzaak om te bouwen aan een bestendige leefomgeving nu belangrijk is om onze welvaart te consolideren. Biodiversiteit biedt aanknopingspunten voor succesvolle investeringen en geweldige kansen voor het particuliere initiatief, meent Guido Zeck. Biodiversiteit omvat de verscheidenheid van al het leven op aarde: verscheidenheid aan soorten, natuurlijke systemen en genetische variatie (rassen). Biodiversiteit levert landbouwproducten, bouwmaterialen, gezondheid, schoon water, schone lucht, regulering in het klimaat. Kortom; alle ingrediënten voor een bestendige leefomgeving. Al deze biodiversiteit staat voor enorme economische waarde. We hebben allemaal invloed op biodiversiteit en kunnen zelf de ‘vruchten’ plukken.

Onzichtbaar

Onze afhankelijkheid van biodiversiteit is voor veel mensen onbekend en onzichtbaar. Ruimtelijke ontwikkelingen zijn ontkoppeld van natuurlijke beperkingen met behulp van onzichtbare technische oplossingen. Ter illustratie; droogmakerijen worden met behulp van buizen en pompen continu drooggehouden omdat de woningen in deze polders eigenlijk bedacht zijn voor droge gronden.

In de modernistische stad is iedere functie geordend, iedere gebruiker heeft een eigen afgebakende ruimte. Deze praktijk heeft schaalvergroting en welvaartsgroei voortgebracht. Keerzijde is dat relaties in natuurlijke systemen zijn verdwenen of onzichtbaar geworden. En mensen kunnen geen verantwoordelijkheid nemen voor datgene dat onzichtbaar is. Het goede nieuws is – paradoxaal, nu blijkt dat technische oplossingen te kostbaar worden of in sommige gevallen zelfs ontoereikend zijn – dat de weg nu open is om de kansen die de natuurlijke systemen bieden te gaan waarderen en benutten.

In natuurlijke systemen werken verschillende organismen samen omdat er sprake is van een wederzijdse afhankelijkheid. Zoals bijen afhankelijk zijn van het stuifmeel van de appelboom en de appelbloesem vraagt om bestuiving. Door in ruimtelijke opgaven juist te zoeken naar succesvolle relaties voor wederzijds profijt kunnen nieuwe aanknopingspunten voor investeringen komen bovendrijven. Ter illustratie en inspiratie twee projectvoorstellen.

De eigenaar van een leegstaand kantoor creëert een onderscheidende werkomgeving. Met behulp van zonnepanelen kunnen werknemers en bezoekers ‘gratis’ hun elektrische auto opladen; fuel-for-free-parkeerservice. In de vrijkomende parkeerplekken op straat kunnen weer bomen groeien. De gebruikers van het gebouw kijken dan uit op groen. Op het groendak wordt schoon regenwater opgevangen en vastgehouden. Een green canteenmet eigen kringloop van saladelunch, organisch afval compostering en saladetuin op het dak wordt het natuurlijk en zakelijk hart van het gebouw; een belevenisvolle, menselijke werkomgeving. Het gebouw heeft aantrekkingskracht op mensen en is zo van waarde.

Een groep buurtbewoners neemt initiatief om een monotoon, anoniem grasveld om te vormen tot een gemeenschappelijke tuin: Door samen te werken in de fysieke ruimte – het gezamenlijke object van zorg – kunnen sociale en economische netwerken opbloeien. Een bloemenweide met fruitbomen is een feest voor omwonenden. Schapen houden het gras bij. Een andere gemeenschap maakt een watertuin, voor de berging van schoon water en spannend spelen. Of een wilgenplantage voor brandstof. De mogelijkheden zijn eindeloos.

Mensen kunnen samenwerken in de groene ruimte en voelen zich gezonder, onderlinge overlast wordt gereduceerd. Er ontstaat ‘eigenaarschap’. Monotoon wordt specifiek, anonimiteit verdwijnt, waarde van vastgoed consolideert. Mensen krijgen de gelegenheid verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen omgeving en daar heeft iedereen profijt van.

Besparingen

Concrete producten en diensten van biodiversiteit renderen in besparingen. Maar belangrijker zijn de onderscheidende kwaliteiten voor woon- en werkomgevingen. In ruimtelijke concepten worden technische oplossingen en natuurlijke systemen geïntegreerd. Zo ontstaat een boeiende ruimtelijke beleving. Er ontstaat ruimte waar mensen graag willen zijn. Werken vanuit de biodiversiteitsagenda resulteert in verrassende en specifieke ruimte waarin economische én maatschappelijke waarde wordt gecreëerd. Een terugtredende overheid leidt tot versoepeling van bestemmingsplannen en welstandsnormen. Van bovenaf opgelegde eindbeelden worden losgelaten. De weg is nu vrij om het initiatief te nemen en de relaties van wederzijds profijt te realiseren.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels