artikel

Wacht corporaties nieuwe bureaucratie?

bouwbreed

Met het aannemen van de Herzieningswet toegelaten instellingen volkshuisvesting door de Tweede Kamer kunnen corporaties op het eerste gezicht gerust ademhalen. Er lijkt voldoende politiek draagvlak te zijn voor een brede rol van corporaties, maar hoe, vraagt Vincent Gruis zich af, zit het met de ruimte voor maatschappelijk ondernemerschap voor de corporaties?

In de Herzieningswet is enige ruimte om de discussie over de Europese richtlijn inzake de staatssteun verder in te voeren, Tegelijkertijd worden enkele procedures strakker geregeld. Dit is versterkt door de aanname van een aantal amendementen door de Tweede Kamer, waarbij de invloed van de vele incidenten rondom woningcorporaties zich zeker heeft doen gelden.

Huurders krijgen een expliciete rol in het overleg tussen corporaties en gemeenten, er moet vooraf toestemming worden gevraagd voor het aangaan van verbindingen en ook wordt nu centraal geregeld dat investeringen boven bepaalde bedragen vooraf moeten worden goedgekeurd door de Raad van Commissarissen en een externe autoriteit. Een opvallend amendement is dat van kamerlid Monasch, stellende dat “in het belang van het verminderen van risico’s bij het financiële beleid en beheer van toegelaten instellingen worden bij algemene maatregel van bestuur een of meer instellingen aangewezen, bij uitsluitend welke de toegelaten instelling financiële middelen kan aantrekken ter bekostiging van haar werkzaamheden”. De onderliggende doelstelling van dit amendement is volgens de indiener dat de treasuryvan corporaties voortaan (weer) centraal geregeld kan worden. Dat zou dan moeten gebeuren door “instellingen die specifiek Nederlandse overheden en organisaties met een maatschappelijke taak voorzien van financiering zoals de Bank Nederlandse Gemeenten of de Nederlandse Waterschapsbank” of zelfs via schatkistbankieren.

Afzonderlijke treasuryafdelingen van corporaties kunnen dan worden opgeheven, zodat corporaties zich weer beter kunnen richten op hun kerntaken. Hoewel er vanuit efficiencydoelstellingen zeker wat te zeggen valt voor het bundelen van bepaalde treasuryactiviteiten, hangt de financieringsbehoefte van corporaties sterk samen met de dynamiek in hun vastgoedportefeuille.

Het is precies op dit punt dat een algemeen centraal georganiseerde treasury snel kan leiden tot een flinke hoeveelheid extra bureaucratie. Iedere aanvraag voor financiering van elke corporatie moet dan weer beoordeeld worden door een instituut die daarvoor ook actueel inzicht zal moeten hebben in het financiële reilen en zeilen van alle woningcorporaties. Voor je het weet is er nog een instituut dat toezicht houdt op corporaties. Aan het rijtje Centraal Fonds Volkshuisvesting (straks de Financiële Autoriteit met toegenomen bevoegdheden), Waarborgfonds Sociale Woningbouw, BZK, raad van commissarissen, accountant en de verplichte visitatie, kan dan het Treasury Instituut Woningcorporaties worden toegevoegd (mijn werktitel, voor alle duidelijkheid).

Banken

Het is overigens de vraag of de regel zo extreem moet worden gevoerd als de indiener suggereert. Afgaande op de letter van het amendement, zou men ook kunnen volstaan met het aanwijzen van banken bij wie corporaties mogen lenen, met instandhouding van hun eigen treasuryafdeling.

Er blijven dan nog wel vragen over financiering van commerciële activiteiten. Moet dat dan ook worden geregeld via de aangewezen financiers? En als dat financiers zijn die juist vooral opgericht zijn voor publieke activiteiten, zijn zij daartoe dan bereid? Is het überhaupt wenselijk dat dergelijke financiers commerciële activiteiten gaan financieren? Of wordt hier via de achterdeur de weg naar financiering van commerciële activiteiten door corporaties afgesloten en het werkgebied alsnog sterk ingeperkt?

De roep om meer grip op de bedrijfsvoering van corporaties is te begrijpen na de reeks incidenten, maar het is de vraag of alle voorgestelde controlemaatregelen de oplossing zijn. Een alternatief is het werkdomein van corporaties juist wel expliciet af te bakenen, zodat er gewoon geen ‘gekke’ dingen gedaan kunnen worden en controlemechanismen juist kunnen worden afgebouwd. Ik kan mij bijna voorstellen dat corporaties hier straks zelf om gaan vragen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels