artikel

Samenwerking regio’s noodzakelijk en nuttig

bouwbreed Premium

Ondanks problemen op terreinen als werkgelegenheid, nieuwbouw en infrastructuur, kennen stadsgewesten de laatste vijftien jaar een opmerkelijk economisch herstel. Volgens Robbert Coops bepalen kennis, creativiteit en beleving steeds meer de economie van steden. Een economie die zich zowel op internationale als regionale schaal afspeelt. Er wordt al decennialang gediscussieerd over de bestuurlijke (her)indeling van ons land. Na de verschijning van de Structuurschets Infrastructuur en Ruimte en de afschaffing van de Wet gemeenschappelijke regio’s plus blijkt regionale samenwerking toch weer een urgent thema. Weliswaar gaat het dan niet zozeer om de al dan niet formele, bestuurlijke inbedding, maar veel meer over nut en noodzaak van een regionale overheid met coördinerende en faciliterende taken voor de ruimtelijke economie.

Stevige wortels

Er is – volgens prof.dr. Oedzge Atzema van de Universiteit Utrecht – meer dan ooit behoefte aan governancevan de economie door partijen die in de regio nauw samenwerken om (inter)nationale doelen te bereiken. Stadsgewestelijke besturen met stevige wortels in de regio en een helder perspectief op de buitenwereld zijn hiervoor in principe goed geëquipeerd. Voor een belangrijk deel voldoen de huidige (zeven) stadsgewesten daar ogenschijnlijk goed aan. Het ontbreekt hen echter vaak aan actuele en feitelijke data over de stand en ontwikkeling van hun regionale economie en aan een heldere beleidsvisie hierop. Ook het instrumentarium en de bevoegdheden van stadsgewesten en andere regionale samenwerkingsverbanden is onvoldoende toegespitst op de oplossing van problemen op terreinen als werkgelegenheid, nieuwbouw, investeringen, infrastructuur of welvaart. Stadsgewesten kennen desondanks de laatste vijftien jaar een opmerkelijk economisch herstel waarbij de centrale steden als belangrijke trekker fungeren. Het opleidingsniveau en de gelijktijdige economische structuurverandering naar een creatieve kenniseconomie vormen het belangrijkste vliegwiel van deze stedelijke revival. Kennis, creativiteit en beleving bepalen steeds meer de economie van steden. Dit is een economie die zich op zowel internationale als regionale schaal afspeelt. De koppeling van beide schalen is de crux van de ruimtelijk economische ontwikkelingsopgave van de stadsgewesten. “Samenwerking tussen overheid, ondernemers en onderwijs is geboden om een effectieve ruimtelijk economische strategie uit te stippelen en uit te voeren”, aldus Atzema, die zich daarbij onder meer baseerde op actueel onderzoek van Bureau Louter. Een grondige analyse van de regionale economie is een noodzakelijke voorwaarde om tot de gewenste visie te komen.

Uit de onderzoeksgegevens komt een duidelijk beeld naar voren van de huidige, forse verschillen tussen de economische posities van de stadsgewesten in Nederland. Deze verschillen zijn sterk afhankelijk van de toegepaste indicatoren. Interessant is dat de statistische relatie tussen regio’s wat hoogte en groei van de productiviteit en die van de werkgelegenheid betreft zo van elkaar verschillen. Bij productiviteit (bruto regionaal product (brp) per capita) bestaat een positief verband terwijl er bij werkgelegenheid (arbeidsvolume) juist een negatief verband is. Dat wijst erop dat binnen Nederland agglomeratievoordelen bestaan bij productiviteit en agglomeratienadelen bij werkgelegenheid. Een andere indicator, de welvaartsscore per regio. laat in grote lijnen een centrum-periferie verdeling in Nederland zien. “De stadsgewesten in de Randstad zijn de meest welvarende regio’s in Nederland, met uitzondering van het stadsgewest Rotterdam. Deze regio’s behoren tevens tot de in economisch opzicht best presterende regio’s van Nederland.” De regio’s aan de rand van Nederland scoren op beide indicatoren het slechtst. Maar er zijn ook stadsgewesten met enerzijds een hoge prestatie en een lage welvaart, en andersom.

Hoogst

De omvang en de ligging van de stadsgewesten doen er bij dit alles toe. Zo is de groei van de werkgelegenheid het hoogst in middelgrote stadsgewesten aan de rand of net buiten de Randstad. Daar is voldoende grond en arbeid om de regionale werkgelegenheid tegen relatief lage kosten te laten bloeien en bovendien gebruik te maken van stedelijke voorzieningen van voldoende niveau.

Stadsgewesten kunnen volgens Atzema in hun economische ontwikkelingsopgave het beste uitgaan van wat zij aan kansrijke bedrijvigheid in huis hebben. Zij moeten vooral oog hebben voor de gerelateerde variëteit aan bedrijvigheid in hun regio.

Reageer op dit artikel