artikel

Nederland stagneert zonder uitvinders

bouwbreed Premium

Meestal is een organisatie gericht op beheersing, op het perfectioneren van operationele processen. Maar deze tijd vraagt ook ook om nieuwe creatieve oplossingen voor de uitdagingen van morgen, meent Albert de Vries.

De Lekbrug bij Hagestein tijdens de spits op de A27: ik sta op een van de meest overbelaste bruggen van Nederland. Het verkeer raast aan alle kanten voorbij en toch wordt hier nu groot onderhoud gepleegd. Zonder dat het verkeer er last van heeft. Roland Angenent, uitvinder met een droom, heeft dit bedacht. Maak een geprefabriceerd betonnen wegdek en monteer die in de helft van de tijd dat het kost om ter plaatse te storten. Een creatieve oplossing, die tijdwinst oplevert. Volgens Albert de Vries hebben we daar behoefte aan in tijden van recessie. Hoe heeft hij dat bedacht? En waar loopt hij nu tegen aan?

Hoe gaat dat met creativiteit, met scheppende kracht?

1. Durven loslaten

Doorgaans krijgt iemand zelfvertrouwen als hij weet ‘hoe het moet’. Hij heeft het al eerder meegemaakt en vertrouwt erop dat zijn aanpak van destijds helpt. We vergeten dat die gestolde ervaring een open blik op nieuwe situaties hindert. Als zelfvertrouwen teveel zelfbewustzijn wordt, staat je ego een open blik in de weg. Mensen die iets nieuws uitvinden hebben het vermogen om die eerdere aanpak los te laten.

2. Aandacht

Iets scheppen vraagt aandacht, concentratie. Je moet de situatie kunnen analyseren, begrijpen. Je moet kunnen luisteren, zien – en de ervaring hebben om die indrukken een plaats te geven. Onafhankelijk kijken is niet aan velen gegeven. Mensen worden vaak afgeleid door emoties van secundaire aard: ambitie, persoonlijk gewin, sensatie. Aandachtig observeren is geen sensationele bezigheid, het vraagt geduld en wilskracht.

3. Visualiseren van je doel

In de topsport is dit inmiddels gemeengoed. Atleten hebben de wedstrijd al honderden keren in hun hoofd afgelegd, voordat het zover is. Ze hebben hem geoefend, van de start tot aan de finish. Als je een Ikeakastje in elkaar wilt zetten is het ook handig om eerst alle plaatjes te bekijken, voordat je met plaatje nummer 1 begint. In ons dagelijks werk gaat dat ook zo. Visualiseren van je doel en je daarop voorbereiden. Naar de wetten van Stephen Covey wordt alles twee keer gemaakt: een keer als voorstelling en een keer als feitelijke creatie.

4. Doorzetten

Een uitvinder moet doorzetten, keuzes maken. Het creatieve proces is kwetsbaar. Angenent weet dat het mogelijk is, maar niet iedereen is daar van overtuigd. Ongetwijfeld aarzelt hij zelf ook wel eens: gaat dit lukken, wie gaat de uitvinding adopteren? Einstein zei: uitvinden is 1 procent inspiratie en 99 procent transpiratie.

In een organisatie is creativiteit een paradoxaal ding. Meestal is de organisatie gericht op beheersing, op het perfectioneren van operationele processen. Procedures en systemen beknotten innovatieve medewerkers. Plannen en verantwoorden laten weinig ruimte voor experimenteren. In organisaties van de toekomst loopt de ontwikkeling van de mens in belangrijke mate synchroon met de ontwikkeling van de organisatie. De verandering –zeker in deze tijd – vraagt voortdurend om aanpassing, om het bedenken van nieuwe en creatieve oplossingen voor de uitdagingen van morgen. In mijn eigen bedrijf is het ook zoeken naar de balans: wie geven wij de ruimte om te innoveren, wie leveren meer waarde door hun dagelijkse werk degelijk te doen?

Optimum

Niet iedereen is het gegeven om te innoveren, niet iedereen kan steady stateelke dag weer gedegen presteren. Het zoeken van het optimum is een keuze, die ook nog eens geregeld aan verandering onderhevig kan zijn.

Angenent gelooft in zijn vinding. De wereld moet er nog aan wennen. Pilots worden langzaam opgezet, de eerste ervaringen moeten bewijzen of dit inderdaad een creatieve oplossing is voor minder hinder in een overvol land. De uitkomsten zijn niet zeker. Maar zonder uitvinders zou dit land stagneren. Juist in tijden van crisis ligt de uitdaging in het zoeken naar innovaties. En dan vertrouwen op een combinatie van inhoudelijk vakmanschap en intuïtie. Francine Houben, Mecanoo architect en hoogleraar aan de TU Delft zegt: “Voor mij begint elk project met een droom. Daarna gaat het om een combinatie van analyse en intuïtie. Naarmate je meer ervaring en vakmanschap hebt ontwikkeld, komt er meer ruimte voor intuïtie”. Mooie woorden, ter afsluiting.

Reageer op dit artikel