artikel

Moralistisch wangedrag

bouwbreed Premium

Tijdens mijn studie leerde ik over ‘moral hazard’ (vrij vertaald: moralistisch wangedrag). Het betreft het fenomeen dat een partij zich anders gaat gedragen wanneer deze niet direct het risico loopt voor zijn daden. Bij eenvoudige transacties zoals het kopen van een pak melk, speelt ’moral hazard’ amper een rol. De koper doorziet namelijk eenvoudig dat […]

Tijdens mijn studie leerde ik over ‘moral hazard’ (vrij vertaald: moralistisch wangedrag). Het betreft het fenomeen dat een partij zich anders gaat gedragen wanneer deze niet direct het risico loopt voor zijn daden. Bij eenvoudige transacties zoals het kopen van een pak melk, speelt ’moral hazard’ amper een rol. De koper doorziet namelijk eenvoudig dat een wanprestatie door de leverancier wordt geleverd en kan daar direct op reageren. In de bouwindustrie is sprake van een veel complexere transactie; de perfecte voedingsbodem voor ‘moral hazard’. In de praktijk zien we dit terugkomen. Naast de weinig transparante transacties, wordt het probleem in de bouw versterkt door de grote afhankelijkheid van de opdrachtgever ten aanzien van de opdrachtnemer. Al op het moment dat een aannemer de eerste paal in de grond slaat is het voor een opdrachtgever ondenkbaar om over te stappen naar een andere aannemer. Zo ook bij de inhuur van ingenieursdiensten. Naarmate de planstudie verstrijkt, neemt de kennisafhankelijkheid van het inge-nieursbureau toe en de kans om over te stappen naar een ander bureau af. Hierdoor zijn de kenmerkende scopewisselingen de krenten in de pap die planstudie heet. De opdrachtgever probeert de verleiding tot moralistisch wangedrag in de kiem te smoren door het opleggen van regeltjes; vaststellen van eenheidsprijzen, ingewikkelde handtekeningreeksen voor een wijziging etc. Kortom; methoden om te voorkomen dat het nastreven van eigen belang schade berokkent aan het project. Een cursusje filosofie bracht me tot een nieuw inzicht: moreel egoïsme, handelen in eigen belang, waarmee ook de maatschappij wordt gediend. Vertaald naar een contractfilosofie kom je tot een heel andere benadering. Zorg ervoor dat het nastreven van eigen belang door de opdrachtnemer juist bijdraagt aan het projectsucces. Dat moreel egoïsme werkt bewijst een evenement als Alpe d’HuZes. 8000 man die middels een persoonlijke sportieve uitdaging 30 miljoen euro (!) inzamelen voor de strijd tegen kanker. Ik heb de eer om hier aan deel te nemen (kijk hiervoor op: http://is.gd/AlpeD6) En jij? Gedraag jij je wel eens ontzettend moreel egoïstisch?

Reageer op dit artikel