artikel

Focus niet alleen op standpunten

bouwbreed Premium

Hoe komt het dat ruimtelijke projecten zo moeizaam kunnen verlopen? Volgens Albert de Vries gaan wij niet goed om met onderhandelingen in situaties waarin partijen moeten samenwerken. De oplossing zit in het onderscheid tussen standpunt en belang.

Ik stel u een kleine vraag. Hoe komt het toch dat u soms – thuis, met uw partner aan de keukentafel – ruzie maakt over een onderwerp dat de moeite niet waard is. De dag begon zo goed, maar opeens vind je jezelf terug op een postzegelniveau van onbenulligheid. Je hoort jezelf redetwisten over de vraag wie de afwas moet doen. Of hoe laat we de wekker zullen zetten morgenochtend. Een achterliggende oorzaak ligt niet ver af van de reden waarom ruimtelijke projecten zo moeizaam kunnen verlopen. Wij gaan niet goed om met onderhandelingen in situaties waarin partijen moeten samenwerken. Waarin niemand echt de baas is en we wel samen tot een uitkomst moeten komen. Wij halen dan ingenomen standpunten en achterliggende partijbelangen door elkaar. Ik verklaar mij nader.

Belang

Iedere partij heeft een belang. Daarom zit hij bij jou aan tafel. Of dat nu je vrouw of je man is aan de keukentafel. Of het is een omwonende van een nieuwe weg – die langs zijn rustige groene wijk is getekend. Of de wethouder met zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid voor het verspreiden van de verkeersdrukte. Op het eerste gezicht lijken die belangen onverenigbaar. Je vrouw heeft al gekookt en jij hebt een vervelende dag achter de rug. De inwoners langs de huidige overbelaste weg hebben reden tot klagen. Maar de inwoners van de rustige wijk ook, met een nieuwe weg voor de deur.

Dilemma. Niemand is de baas. En een besluit, op voorstel van de wethouder in de gemeenteraad genomen, lijkt democratisch, maar hoeft niet het beste resultaat op te leveren. Of kan maatschappelijk toch zo weinig draagvlak hebben, dat het niet succesvol kan worden uitgevoerd. De oplossing zit in het onderscheid tussen standpunt en belang. Het standpunt is de mening die een partij op voorhand verkondigt. De wethouder van de overbelaste weg stelt dat de drukke weg verkeersluw moet worden, want de stank en het lawaai zijn ondraaglijk aan het worden. Terwijl de bewoner in de rustige wijk recht van spreken heeft, als hij de stilte in zijn wijk wil beschermen.

Als je je concentreert op standpunten alleen, dan krijg je het moeilijk. Dan is geruzie over de details onafwendbaar. Immers: wiens standpunt is van groter gewicht? Je daalt af naar het genoemde postzegelniveau, een wedstrijdje van expert opinions en tegenopinies. Vaak te onbenullig voor woorden. En al te vaak realiteit. Voor de bewoner is zijn rustige wijk geen detail. Maar als hij de cijfers uit het verkeersmodel gaat aanvechten, dan zit hij toch weer op het niveau waar de oplossing niet gevonden gaat worden. Je laat je verleiden om je met elkaar te concentreren op dat ene standpunt, dat ene puzzelstukje waar je ruzie over maakt.

Rustig

Onder de oppervlakte liggen de dieper liggende belangen vaak dichter bij elkaar dan je in eerste instantie denkt. Op dat niveau kun je de oplossing vinden. Je moet de taart vergroten, voordat je hem gaat verdelen. De man wil best afwassen, als hij daarna maar even rustig de krant mag lezen. Net als die inwoner langs de rustige wijk: die wil best meewerken aan een verdeling van de drukte, als de gemeente er maar voor zorgt dat de geluidsoverlast wordt beperkt door een verdiepte ligging of een groene wal langs de nieuwe weg. Vergelijk het met een ijsberg: boven de waterspiegel lijken de ijsschotsen van de standpunten lijnrecht tegenover elkaar te staan. Onder water zitten de werkelijke belangen, die wel degelijk te combineren zijn.

En als je er toch niet uitkomt, over die afwas? Bedenk je maar dat ieder mens een natuurlijke vorm van agressie in zich heeft. Die er soms even uit moet. Dat relativeert die ruzie over de postzegels weer.

AT Osborne BV

Baarn

Martin Hoogelander, coördinator opinie Cobouw, stelt uw reacties zeer op prijs.

U kunt e-mailen: m.hoogelander@sdu.nl of bellen: 070-3780274. Ook via twitter en op www.cobouw.nl/#Cobouw kunt u reageren. Columns en artikelen op deze pagina moeten gelezen worden als de mening van de auteur zelf.

Reageer op dit artikel