artikel

Pas op met claim op duurzaamheid

bouwbreed

Afnemers kiezen voor prijs in plaats van duurzaamheid. Duurzame producten zijn immers duurder. Dat blijkt steevast uit de praktijk van aanbestedingen en wordt nog versterkt door gerede twijfels over de claims van duurzame producenten. Na lezing van de ‘Duurzaamheidskompas 2011’ concludeert Robbert Coops dat het geloof dat duurzame producten ook duurzaam zijn, daardoor tanende is. […]

Afnemers kiezen voor prijs in plaats van duurzaamheid. Duurzame producten zijn immers duurder. Dat blijkt steevast uit de praktijk van aanbestedingen en wordt nog versterkt door gerede twijfels over de claims van duurzame producenten. Na lezing van de ‘Duurzaamheidskompas 2011’ concludeert Robbert Coops dat het geloof dat duurzame producten ook duurzaam zijn, daardoor tanende is.

‘Duurzaamheid’ is het mode- en toverwoord voor alles en nog wat. Het vormt een dominant lemma voor de beoordeling en waardering voor de milieuvriendelijkheid van producten en productiemethoden. Duurzaamheid is achtereenvolgens trend, oplossing, norm, strategie en toekomst. Het vormt een – gedeeltelijk nog onbewezen – kwaliteitslabel en groene draad voor vele organisaties en activiteiten. Maar waar blijft de toetsbare bewijsvoering en concrete verantwoording?

Handvest

Misschien dat het Europese handvest duurzaamheid – onder initiatief van het European Network of Construction Companies for Research and Development – voldoende houvast biedt. Dat handvest, ondertekend door twintig grote bouworganisaties waaronder de Koninklijke BAM Groep en Ballast Nedam, geeft aan hoe de duurzaamheidprincipes in het bedrijfsproces worden geïntegreerd. Of dat de aanpak van de Dutch Green Building Council succesvol is. Maar of het daadwerkelijk en bewijsbaar helpt om op duurzame wijze te bouwen, moet nog blijken. Het streven op zich is niet voldoende en het ontbreekt de bouwsector nog te vaak aan duidelijkheid in begripsomschrijving of taakstelling.

Want of het nu gaat om duurzaam inkopen, bouw- en onderzoekprogramma’s, certificeringen, beleidsnota’s of convenanten, duurzaamheid speelt een opvallende, maar vaak ook wat diffuse rol. Soms blijkt het te gaan om duurzame energie, dan weer om beperking van bouw- en afvalmateriaal of de ecologische footprint.

Variaties

Het begrip wordt in vele variaties en verschillende contexten gebruikt, waardoor het de ware betekenis en beleidseffecten nogal eens versluiert. Dit vergroot de begripsverwarring, bij afnemers en eindgebruikers, maar ook bij inkopers of partners uit de bouwketen of toetsers en onderzoekers.

Dat is lastig, zeker in een economisch moeilijke tijd als duurzaamheid of kwaliteit niet altijd prevaleert. Onderzoek toont dat consumenten weliswaar bewust actief bezig zijn met duurzaam gedrag, maar ook dat dat ietwat wispelturig en niet al te consequent is. Zij willen er niet te veel voor inleveren. Want, hoewel consumenten weten dat (te) laag geprijsde producten gevolg zijn van kinderarbeid, lage lonen of intensieve veehouderij, kiest 71 procent toch voor het prijsvoordeel. Het zijn in moreel en ethisch opzicht voor een deel onacceptabele consequenties, maar uiteindelijk blijkt de prijs van doorslaggevende betekenis. Ook de bouw heeft met dit soort over- en afwegingen direct te maken.

Maar behalve de prijs speelt ook de twijfel over de claims van duurzame producenten een bepalende rol. Bijna 60 procent gelooft niet dat alle geclaimde producten echt duurzaam zijn. Wat is de bijdrage en het effect van duurzame producten? Zij die bewust wel voor duurzaamheid kiezen, doen dat overigens vooral met het oog op de toekomst. Zij zijn bereid een eerlijke prijs voor hun product te betalen, maar ze vormen nog een minderheid.

Dat bedrijven zich verantwoordelijk voelen voor duurzaamheid is een algemeen geaccepteerd, normatief uitgangspunt. Het bedrijfsmatig ontwikkelen van duurzaamheidprogramma’s en maatschappelijk verantwoorde activiteiten vormt echter nog een onderbelicht thema in het bouwbedrijfsleven.

Goedkoper

Het zijn zeker niet alleen meer voorlopers, maar ook middengroep en achterblijvers die zich in dat opzicht het bedrijfseconomisch belang en de gevolgen voor het eigen imago realiseren. Daar komt bij dat buitenwereld en regelgeving hen daartoe gewoon dwingen.

De tijd van pionieren en idealisme ligt in dat opzicht achter ons. Alleen al uit kostenoverweging lijkt duurzaamheid dan ook een must: duurzame productie wordt in de nabije toekomst goedkoper. Het resultaat is meer energiezuinige productiemethoden, hergebruik van grondstoffen of vermindering van bouwafval- en milieuproblemen. Nieuwe media en marketing spelen bij dit alles een vooraanstaande rol, waardoor opdrachtgevers, afnemers en eindgebruikers een beter beeld krijgen van milieuvriendelijke producten, merken en producenten. Dat alles moet dan weer bijdragen tot verduurzaming van de bouwketen.

De grote winst van alle aandacht voor duurzaamheid is in elk geval dat de discussies en bewijsvoering breder, feitelijker en relevanter zijn geworden. Er is sprake van een mentale ‘doorbraak’, die ook voor de duurzaamheidopties en -ambities van de bouwsector en opdrachtgevers van belang zijn.

Sociaal geograaf en strategisch adviseur bij Schuttelaar & Partners, Den Haag

rcoops@schuttelaar.nl

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels