artikel

‘Bouwval gezocht’ heeft de toekomst

bouwbreed Premium

Nieuwe strategieën voor binnenstedelijk bouwen worden succesvol uitgeprobeerd in Rotterdam. ‘Bouwval gezocht’ staat volgens Jan den Boer model voor de toekomst van het bouwen na de crisis. De aandacht in de bouw verschuift op allerlei manieren steeds meer naar de bewoner en de zelfbouwer. Terwijl de sterrenstatus van de architect aan het afnemen is, schitteren […]

Nieuwe strategieën voor binnenstedelijk bouwen worden succesvol uitgeprobeerd in Rotterdam. ‘Bouwval gezocht’ staat volgens Jan den Boer model voor de toekomst van het bouwen na de crisis.

De aandacht in de bouw verschuift op allerlei manieren steeds meer naar de bewoner en de zelfbouwer. Terwijl de sterrenstatus van de architect aan het afnemen is, schitteren de zelfbouwers in allerlei televisieprogramma’s zoals ‘Bouwval gezocht’. De dag van de architectuur, 25 en 26 juni, had het thema ‘zelfverzonnen.’ Adviseurs als Lenny Vulperhorst prediken een nieuw businessmodel, waarin de klant centraal staat en waarin kleinschaligheid, eigen creativiteit en eigen verantwoordelijkheid voor je bezit de belangrijkste elementen zijn. De subsidiestromen zijn aan het opdrogen, architecten en projectontwikkelaars gaan failliet, maar ondanks de crisis hebben de meeste Nederlanders die niet werkloos geworden zijn nog steeds veel geld te besteden. Het zoeken is dus naar nieuwe manieren om dit geld beschikbaar te krijgen voor de transformatie opgave van onze binnensteden.

ERA contour heeft in samenwerking met corporaties in Rotterdam en Amsterdam een methode ontwikkeld die voldoet aan bovengenoemde criteria en die zijn succes aan het bewijzen is. Job van Zomeren is directeur bij ERA contour en was, voor hij directeur werd, als ontwikkelaar betrokken bij het Rotterdamse Éen Blok Stad. Trots geeft hij een rondleiding door de Snellinckstraat en de Zwaerdecroonstraat in de Rotterdamse binnenstad. Blokken die eerst slooprijp werden werden, hebben nu weer prachtige gerestaureerde gevels. De ontwikkelaar heeft ze casco opgeleverd, vervolgens worden ze verkocht aan geïnteresseerde zelfbouwers die veel ruimte krijgen om hun eigen paleisje te bouwen. Soms worden vele tonnen verspijkerd aan prachtige interieurs.

Van Zomeren neemt ons mee in een casco woning. Veel ruimte van de benedenverdieping tot en met de zolder, maar elke etage ziet er nu nog kaal en onafgewerkt uit. Het vraagt veel fantasie om je te kunnen voorstellen hoe dit kan worden omgetoverd tot een of meer prachtige woningen of appartementen. De kopers kunnen zelf kiezen hoeveel verdiepingen ze willen kopen, het is bijvoorbeeld mogelijk om 300 vierkante meter te kopen voor 340.000 euro. Vervolgens heb je per verdieping nog zo’n 25.000 euro nodig voor de verbouwing, is becijferd.

Fantasie

Om de fantasie wat te prikkelen, zijn op de website eenblokstad.nl fotoseries opgenomen waarop de transformatie zichtbaar is naar prachtig ingerichte woningen. Iedereen kan zijn eigen creativiteit volledig uitleven en wordt daarin ondersteund door de ontwikkelaar. De verschillen zijn ook te zien in de tuinen. Vanuit de onafgewerkte casco woning zien we onder ons naast elkaar een tuin die volledig ingericht is met kunstgras, de volgende met betegeling en daarnaast met grind. Het lijkt te passen bij het verhaal van Van Zomeren: niet alles wordt in één keer perfect gebouwd of aangelegd, elke keer als er investeringswaarde is wordt weer iets bijgebouwd of wordt de tuin wat verbeterd.

Deze manier van bouwen vraagt creativiteit en flexibiliteit van alle partijen. Bouwregels moeten niet te strak worden gehanteerd, financiering wordt anders geregeld, er ontstaan heel nieuwe samenwerkingsvormen tussen ontwikkelaar, aannemer en zelfbouwer. Het idee dat de laatste decennia de bouw domineert, dat de woning volledig gereed opgeleverd wordt, moet je als bewoner ook loslaten. Kunnen leven in een huis dat groeit tijdens de bewoning is iets wat in veel culturen gebruikelijk is, maar wat wij in onze door ontwikkelaars beheerste bouwwereld zijn kwijtgeraakt.

Het zou mooi zijn als initiatieven zoals Een Blok Stad als proces zo worden uitgewerkt dat ze veel uitgebreider toepasbaar worden.

Deze manier van renoveren is ook van belang voor de identiteit van de stad. In de directe omgeving van de gerenoveerde woningen is duidelijk te zien welke gaten worden geslagen als oude blokken tegen de vlakte gaan en plaatsmaken voor identiteitsloze eigentijdse architectuur. Een of twee blokken maakt nog niet zoveel uit, maar op het moment dat twee complete straatwanden worden vervangen, sta je ineens in een straat die zich overal in Nederland en ook in een nieuwbouwwijk zou kunnen bevinden. De stadsvernieuwing uit jaren 70 en 80 heeft duidelijk gemaakt dat je op die manier de identiteit van hele stadswijken kapot kan maken.

Deze manier van creatieve renovatie is dus niet alleen van betekenis voor de nieuwe manier van bouwen, zoals verbeeld in Bouwval gezocht, maar ook voor herstel en behoud van de kostbare identiteit van onze binnensteden.

Stedenbouwkundige en filosoof

Reageer op dit artikel