artikel

Werk veilig met nanomaterialen

bouwbreed Premium

Alert op de risico’s met aandacht voor de praktijk. Volgens Jan Warning is dat een goede typering van de aanpak van de problematiek van nanotechnologie.

Wilt u niet in een huis wonen met zelfreinigende dakpannen? En wat vindt u van ruiten van waterafstotend glas? De geschiedenis van de bouwnijverheid wordt gekenmerkt door innovaties. Deze innovaties maken het werk van de bouwvakker lichter, het bouwwerk duurzamer of het leven van de gebruiker aangenamer. Maar er kleven ook nadelen aan innovaties. Zo kan een verbetering op het terrein van duurzaamheid leiden tot meer risico’s op het gebied van arbeidsveiligheid. Het is dus van belang om kansen en risico’s op verschillende terreinen in kaart te brengen.

Ultrakleine deeltjes

Veel recente innovaties komen voort uit de nanotechnologie. Het woord ‘nano’ staat voor ultrakleine deeltjes met een grootte tussen de 1 en de 100 nanometer (nm), ofwel deeltjes die een miljoen keer kleiner zijn dan een millimeter. Door de beperkte afmetingen kan een deeltje hele andere eigenschappen krijgen dan wanneer het groter was geweest. Voorbeelden van innovaties in de bouwnijverheid zijn raamcoatings voor een beter binnenklimaatbeheer of ultrasterk betonmateriaal voor dunnere en lichtere betonconstructies. Naast evidente voordelen van nanotechnologie is de afgelopen jaren door verschillende partijen gewaarschuwd voor de risico’s. Kunnen nanodeeltjes via de huid in het lichaam komen? Hebben sommige nanodeeltjes niet heel veel overeenkomsten met asbestvezels? Ondernemers in de bouw zijn verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkomgeving. Hiertoe moeten risico’s op het werk in kaart worden gebracht. In opdracht van Arbouw is door de Universiteit van Amsterdam onderzoek gedaan naar het gebruik van nanoproducten in de bouwnijverheid. Een conclusie van de onderzoekers is dat het gebruik van nanoproducten in de bouwnijverheid vooralsnog op kleine schaal plaatsvindt en zich vooral beperkt tot glascoatings, muurverven, parketlakken, hoogsterktebeton en betonreparatiemiddelen. Belangrijk is verder dat de koolstofnanobuisjes niet in de producten voor de bouwnijverheid zijn aangetroffen. Deze nanodeeltjes vertonen overeenkomsten met asbest en worden als zeer risicovol beschouwd. De blootstelling aan nanodeeltjes vindt vooral plaats bij het verwerken van nanomaterialen in poe-dervorm. Zodra de nanomaterialen zijn opgenomen in een vloeistof of een pasta of slurry vindt er nauwelijks nog verspreiding plaats van nanodeeltjes in de lucht. Volgens de onderzoekers is er maar een beperkt verschil in risico tussen of men werkt met conventionele producten of producten waar nanomaterialen aan zijn toegevoegd. Met andere woorden, de gebruikelijke beheersmaatregelen bij het mengen van poeders moeten worden toegepast: kortom blootstelling voorkomen! Daar waar onder ‘normale’ omstandigheden afgeschermd moet worden gemengd, uit de wind moet worden gewerkt of persoonlijke beschermingsmiddelen moeten worden gedragen is dat ook het geval als in deze producten nanomaterialen zijn verwerkt.

Handleiding

Het onderzoek door de Universiteit van Amsterdam geeft een geruststellend beeld van de risico’s in de bouwnijverheid. Tegelijkertijd zijn innovaties aan de orde van de dag. Het is belangrijk voor werkgevers en werknemers om ontwikkelingen te volgen en te beoordelen of gangbare beheersmaatregelen nog steeds de veiligheid garanderen. Met dat doel is door VNO-NCW, FNV en CNV een handleiding voor het veilig werken met nanomaterialen gemaakt. In acht stappen worden de risico’s in kaart gebracht en maatregelen gegeven. Met behulp van deze handleiding die op de websites van de betreffende organisaties is te vinden, kunnen bedrijven de risico’s beperken.

Alert op de risico’s met aandacht voor de praktijk, dat is een goede typering van de aanpak van de problematiek van nanotechnologie door werkgevers en werknemers in Nederland. Naar mijn idee is dat een goede manier van omgaan met onzekerheden bij innovaties. En zo vind ook ik het een vooruitgang dat ik mijn ramen thuis niet hoef te wassen.

Jan Warning

Directeur Arbouw

Reageer op dit artikel