artikel

Geef aan burgersvoldoende ruimte

bouwbreed Premium

De overheid trekt zich terug. De ‘tussenheid’ die overblijft, moet volgens bestuurders worden opgevuld door burgers en bedrijfsleven. Dit proces raakt in een stroomversnelling dankzij de mogelijkheden van internet en internetapplicaties. De opkomst van de e-creatie is een feit, constateert Joost van Hoorn. Door economisch zware tijden, druk op de overheidsfinanciën en ideologische overwegingen krimpt […]

De overheid trekt zich terug. De ‘tussenheid’ die overblijft, moet volgens bestuurders worden opgevuld door burgers en bedrijfsleven. Dit proces raakt in een stroomversnelling dankzij de mogelijkheden van internet en internetapplicaties. De opkomst van de e-creatie is een feit, constateert Joost van Hoorn.

Door economisch zware tijden, druk op de overheidsfinanciën en ideologische overwegingen krimpt de rol van de overheid. (Semi)overheidstaken (energie, vervoer, sociale voorzieningen) zijn geprivatiseerd of op afstand geplaatst. Ruimtelijke en infrastructurele projecten worden in publiek-private samenwerking opgepakt terwijl in de zorg, welzijn en het onderwijs marktwerking zijn intrede doet. Zo schept de overheid ruimte voor zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid door burgers en ruimte voor ondernemerschap in voorheen publieke domeinen. Zowel burgers als bedrijven hebben nog moeite hieraan invulling te geven.

De terugtredende overheid heeft tot gevolg dat de overheidslogica niet langer leidend is in de oplossing van maatschappelijke vraagstukken. Er is een verschuiving gaande naar co-creatie van beleid, met bedrijven én met burgers. Burgers, bedrijfsleven en overheid geven gezamenlijk vorm aan de oplossing van vraagstukken op voet van gelijkwaardigheid, wederzijds respect en afhankelijkheid en werkelijke interactiviteit. De beleidsagenda wordt daarbij steeds zwaarder door burgers bepaald. Door te co-creëren met burgers en bedrijven vergroot de overheid de kwaliteit en legitimiteit van en het draagvlak voor haar handelen.

Deze ontwikkelingen hebben niet automatisch tot gevolg dat overheden daadwerkelijk zaken loslaten of dat burgers zelf verantwoordelijkheid oppakken. Zowel de houding van gemeenten als van burgers en bedrijven zelf, is nog ambivalent. Gemeenten durven nog onvoldoende ruimte te geven aan burgers, terwijl burgers wel zeggenschap opeisen maar dit nog onvoldoende koppelen aan daadkracht en verantwoordelijkheid. Hoe deze impasse te doorbreken?

De besproken ontwikkelingen worden (deels) gefaciliteerd en versneld door de mogelijkheden van nieuwe internetapplicaties en social media. Het verbindend vermogen hiervan leidt tot het ontstaan van de ultieme netwerksamenleving. De rol van instituties wordt steeds kleiner ten gunste van de bijdrage van kleine, los-vaste gemeenschappen die zich rondom ‘issues’ organiseren. Deze genetwerkte vorm van samenleven komt samen in het nieuwe begripe-creatie.

Verbindend vermogen

In de e-creatiemaken burgers, bedrijven en overheden gebruik van het verbindend vermogen van internet en social media om gezamenlijk maatschappelijke vraagstukken van een passend antwoord te voorzien. De instrumenten van de e-creatie zijn zeer divers: tussen burger en overheid gaat het om co-creatie van beleid met behulp van e-participatie, community cocreation en actief burgerschap; tussen burger en bedrijfsleven gaat het om open source productontwikkeling en user cocreation; tussen bedrijfsleven en overheid gaat het om publiek-private samenwerking enco-makership.

Dee-creatievraagt dus om een andere houding van alle betrokkenen. Openheid en transparantie lijken daarin sleutelbegrippen, aangevuld en mogelijk gemaakt door nieuwe internetapplicaties en social media.

Adviseur bij Inbo

Reageer op dit artikel