artikel

Kiloknallers in de woningbouw

bouwbreed

Soms is het goed een kijkje te nemen bij wat er gebeurt in andere sectoren. De Fast Moving Consumer Goods zijn een rijke bron van inspiratie. Recent in het nieuws is het verzet van Wakker Dier tegen de zogenaamde kiloknallers.

Afgezien van het feit dat het boeiend is om te zien hoe de publicitaire
strijd door Wakker Dier en C1000 wordt gestreden, is het interessant om in te
gaan op onderliggende keteneffecten. Immers, de redenering van Wakker Dier is
dat zulke lage vleesprijzen in de supermarkt alleen mogelijk zijn doordat aan
het begin van de keten het dierenwelzijn geweld wordt aangedaan. Over de
keteneffecten van de kiloknallers valt heel veel te zeggen (Zijn de consumenten
de schuldigen of de supermarkten? Krijgen de boeren bij hogere prijzen dan wel
een “fair share”?), maar hier zouden we het willen hebben over het meer algemene
probleem van aanbesteden en inkopen tegen de laagste prijs. Er bestaat een
interessante paradox rond inkopen tegen de laagste prijs. Ons boerenverstand
zegt, kort samengevat: “Maar geen cent te veel hoor”. Economische modellen,
marktwerking en mededingingswetten centreren zich rond de voordelen van
prijsconcurrentie. Maar de kritiek op prijsdruk is ook van alle tijden. Net
zoals kiloknallers kunnen leiden tot dierenleed, kan marktwerking in de zorg
leiden tot ‘pyjamadagen’ en kan hevige concurrentie bij sportartikelen leiden
tot kinderarbeid. Helaas gebeurt iets dergelijks ook binnen de Nederlandse
woningbouwsector. Uit ons onderzoek over ketenmanagement in de woningbouw blijkt
overduidelijk dat juist het aanbesteden op basis van de laagste prijs leidt tot
een versnipperde keten met daarin bedrijven die als gevolg van de prijsdruk
uitsluitend voor het eigen belang gaan. Met als eindresultaat veel
opleverfouten, forse overschrijdingen van de afgesproken opleverdatum en
gigantische faalkosten. Samenvattend: aanbesteden of inkopen op basis van de
laagste prijs leidt onherroepelijk tot ketenongelukken. Ongelukken in de
voedselketen, in de zorgketen, in de sportartikelenketen en helaas ook in ook de
bouwketen. Natuurlijk zitten we in onze sector niet te wachten op een stichting
‘Wakker Huis’ die ons gaat inpeperen dat het zo niet langer gaat. We zullen nu
het nog kan het probleem zelf moeten oplossen. Waar te beginnen? Laten we eerst
het onderliggende probleem analyseren. Waarom speelt in de aanbestedingen de
prijs eigenlijk zo’n dominante rol? Waarom wordt als het puntje bij het paaltje
komt de kwaliteitsaspecten niet heel expliciet meegenomen? In onze ervaring is
misschien wel het belangrijkste probleem dat bij een aanbesteding of inkoop
‘kwaliteit’ vaak niet goed zichtbaar of meetbaar is. Hoe kan ik als consument
zien of een mooi stukje vlees ook daadwerkelijk van koeien uit de wei komt? Hier
ligt misschien ook wel een belangrijke oplossingsrichting. Voor wasmachines,
auto’s en huizen kennen we de zogenaamde energielabels. In de bouwsector wordt
inmiddels geëxperimenteerd met standaarden voor productkwaliteit en
leveranciers- en klanttevredenheid. Samenvattend: door kwaliteit heel expliciet
meetbaar en zichtbaar te maken en hierover standaarden af te spreken kunnen we
onze sector een grote stap voor uithelpen.

Marcel Noordhuis en Jack van der Veen
Respectievelijk directeur Deloitte Real Estate en hoogleraar supply
chain optimization, universiteit van Amsterdam.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels