artikel

Klimaatsystemen gebruiksvriendelijker maken

bouwbreed

Klimaatsystemen worden vaak niet goed begrepen door gebruikers en daardoor niet goed gebruikt. Er kan onnodig veel energie verloren gaan doordat gebruikers bijvoorbeeld de ramen open zetten om koelere lucht binnen te laten – terwijl de verwarming aanstaat. Dit kan veel beter. Nodig is dat producenten al vanaf de ontwerpfase rekening gaan houden met de behoeftes en het gedrag van de gebruikers en niet meer louter redeneren vanuit de technologie.

Dat veel gebruikers de verwarming-, koel- en ventilatiesystemen niet goed
begrijpen komt vooral door onduidelijkheid rond de bedieningspanelen van die
systemen: het display of de knoppen waarmee de gebruiker het systeem bedient.
Wat hij van het systeem wil, krijgt de gebruiker niet voor elkaar, of hij heeft
onjuiste verwachtingen over wat het systeem kan. Producenten doen wel pogingen
om hun bedieningspanelen te verduidelijken, maar gaan niet ver genoeg. Er staat
bijvoorbeeld dat er op een bepaald moment ‘recirculatielucht wordt rondgeblazen’
die gebruikt wordt om te koelen. De gebruiker die verkoeling wil begrijpt niet
dat ‘recirculatielucht’ daarvoor bedoeld is en zet misschien het raam open.
Beter is het om in dat geval recirculatielucht ‘verkoelende luchtstroom’ te
noemen. Directe en heldere bewoordingen die aansluiten bij de behoefte en
beleving van de gebruiker maken al een groot verschil. En natuurlijk heeft de
producent wel een lijstje met richtlijnen waarop staat wat hij moet doen om het
product gebruiksvriendelijk te maken. Daar staat dan bijvoorbeeld dat feedback
gegeven moet worden over de handeling. Een producent kan dit doen door middel
van een knipperend lampje. Maar de gebruiker vraagt zich vervolgens af wat dat
knipperende lampje betekent. Hij wil geen knipperend lampje zien, hij wil weten
dat de verwarming aan het stoppen is met verwarmen. Ontwerpen moeten dus zo
worden ontwikkeld dat de feedback wèl betekenisvol is voor de gebruiker. Goed en
wel beschouwd hoeft het bedieningspaneel de gebruiker maar over twee zaken te
informeren: wat is de staat van het systeem nu, en welke handeling(en) kan de
gebruiker uitvoeren om te bereiken wat hij wil. Dat de bedieningspanelen toch
niet erg helder zijn komt gedeeltelijk doordat de producent meestal niet al
vanaf de ontwerpfase de behoeften, ervaringen en gedragingen van de
eindgebruiker als uitgangspunt neemt. Als gebruikers meer eisen zouden stellen
aan de gebruiksvriendelijkheid van de systemen waarmee zij moeten omgaan, zetten
we al een stap in de goede richting. En als projectontwikkelaars en producenten
meer leren denken en communiceren vanuit de belangen van de eindgebruikers, dan
besparen we niet alleen een hoop energie, maar zorgen we ook voor tevreden
eindgebruikers.

Adviseur mens-techniek interactie TNO

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels