artikel

Crisiswet heeft geen helende werking

bouwbreed

Vele kleine onderwerpen zijn onder het mom van ‘te controversieel’ doorgeschoven naar een volgende regering.

Merkwaardig is dat de Crisis- en herstelwet, toch alleszins een wet waarin
politieke kleuring is verweven, zonder veel tegenspraak door parlement en senaat
zijn aangenomen, meent Kester Wagenvoort. Kennelijk is de helende werking van de
Crisis- en herstelwet onomstreden en is het not-done om stelling te nemen tegen
een wet met een dergelijk potente naamgeving. Een ieder die vraagtekens zet bij
de Wet, wordt met een drogreden afgeserveerd: “U wilt dus de crisis niet
oplossen?” De maatregelen in de Crisis- en herstelwet beperken zich voor een
groot deel tot tijdelijke maatregelen die gelden tot 1 januari 2014. Wij weten
nu dat op die magische datum de crisis in Nederland is opgelost. Het
demissionaire kabinet Balkenende verwacht dan ook veel van de Crisis- en
herstelwet.

Tijdwinst

De wet is ingestoken vanuit twee denkrichtingen: een projectmatige en een
wetmatige. Enerzijds worden concrete projecten aangewezen waarvoor tijdelijk
andere (of minder) wetten en regels gelden dan voor andere projecten
(landsbelang). Anderzijds is de insteek de verschillende wet- en regelgeving
beter op elkaar te laten aansluiten, waardoor tijdwinst kan worden geboekt in
het (juridisch/planologische) voortraject. Hoe de tijdwinst soms bijna
demagogisch wordt geclaimd blijkt uit de winst bij de Raad van State. Gesteld
wordt dat de behandeling van een beroepszaak bij de Raad van State nu (maximaal)
een jaar duurt. De Crisis- en herstelwet stelt maximaal een half jaar. En zie
daar: tijdwinst een half jaar! Afgezien van het feit dat je bedenkingen kunt
hebben bij de proceduretijd bij rechtbanken en RvS, is het natuurlijk kolder om
te veronderstellen dat door de maximale termijn op papier te verkorten, de
werkdruk in ons bestuurlijk juridisch systeem is opgelost. Wanneer het sneller
kan, beslist de RvS uiteraard ook nu sneller. Een alternatief in het kader van
crisisherstel? Benoem meer rechters en vergroot het ambtelijk apparaat aldaar.
De werkdruk bij de RvS zal overigens vanzelf iets afnemen. Subtiel wordt het
gemeentelijke overheden onmogelijk gemaakt om nog langer namens hun bevolking
beroep in te stellen bij de RvS. Enkel burgers zelf, al dan niet buiten de
politiek om georganiseerd, mogen dit doen. En dat is natuurlijk lastig. Want wie
wel eens een cluster van besluiten in de krant heeft zien staan over
rijksprojecten, duizelt het al voor de ogen. Zie daar als burger maar eens wijs
uit te worden. Om nog maar te zwijgen van de slagingskans om als individuele
burger jouw belang af te laten wegen tegen het rijksbelang. Een lange adem en
een diepe buidel zijn in elk geval noodzakelijk.

Eigen belang

De Crisis- en herstelwet beperkt het begrip ‘belanghebbende’, door uit te
gaan van een ‘relativiteitsvereiste’. Een mooi voorbeeld noemt het Rijk zelf op
haar website: “Dit relativiteitsvereiste betekent dat een belanghebbende alleen
beroep kan doen op rechtsregels die betrekking hebben op zijn eigen belang. Zo
mag bijvoorbeeld een omwonende van een project die geen zicht heeft op het
project zich niet beroepen op welstandsbepalingen.” Een vrij arrogante conclusie
noem ik dat. Wellicht wordt er een flatgebouw naast uw huis gezet, maar u kijkt
er niet via uw raam op uit. Dan mag u dus ook niets meer vinden van de
uiterlijke kenmerkenvan de flat? De A4-wegverbreding gaat pal langs uw
achtertuin, maar omdat u geen auto heeft, mag u daar niets van vinden? De
werkelijke vraag die voorligt is: waarom lukt het ons in Nederland niet om snel
en doortastend grootschalige infrastructuur aan te leggen? Dat lukt ons al
decennia niet, of het nu hoogconjunctuur is of crisis. Het antwoord is even
simplistisch als onoplosbaar: Nederland is een dichtbevolkt land. De
A2-verbreding helpt Brabanders sneller naar hun werk in de Randstad. Maar wie in
Utrecht woont, wordt er niet blij van. Een oude strijd, die niet wordt opgelost
door tijdelijke crisismaatregelen. En naar mijn idee zeker niet door onder het
mom van crisis een bepaalde politieke denkrichting door te drukken.

Conflict

De Wet lijkt voornamelijk te zijn geschreven in de tijdgeest: minder regels,
een sneller en efficiëntere overheid en meer marktgericht opereren. Het blijft
echter een conflict: regels schrappen en procedures verkorten, maar vervolgens
constateren dat de nieuwe Wro nog dikker is dan de oude. En vervolgens een
Crisiswet schrijven om bestaande wetten weer in te korten. Bijna ironisch. Voor
je het weet is de crisis voorbij zonder nieuwe Wet. Dankzij u! Mocht u nu langs
de A4 wonen, tegen de wegverbreding zijn maar geen beroep kunnen instellen omdat
u geen auto bezit? Wees dan in elk geval trots: kunt u namelijk wel bij de
nieuwjaarsborrel op 2 januari vertellen dat u persoonlijk een offer heeft
gebracht aan het Wirtschaftswunder 2014!

Kester Wagenvoort,
Senior adviseur en projectmanager bij Metrum Gebiedsontwikkeling.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels