artikel

Stimulering en verduurzaming van de bouwopgave in crisistijd

bouwbreed

In zijn reactie op de crisismaatregelen van het kabinet belicht architect Han van Zwieten de factor duurzaamheid. Hij vraagt zich af of de maatregelen ervoor kunnen zorgen dat Nederland over een paar jaar weer tot de kopgroep in Europa behoort.

Het kabinet trekt de komende 2 jaar extra geld uit voor het bestrijden van de
kredietcrisis. In termen van duurzaamheidsmaatregelen: 400 miljoen voor het
isoleren van bestaande woningen, 300 miljoen voor onderhoud en isolatie van
scholen en ziekenhuizen en 160 miljoen voor windenergie op zee. Als je dit
pakket afzet tegen het vigerende kabinetsprogramma ‘Schoon en Zuinig’, waarbij
gestreefd wordt naar toename van het duurzame energieverbruik van 2 procent in
2009 naar 20 procent in 2020, dan zijn de nu aangekondigde extra maatregelen,
160 miljoen voor windenergie op zee, echt onvoldoende en een gemiste kans. Juist
nu zouden de crisisbestrijdende maatregelen een extra impuls kunnen geven aan
het meer opwekken van duurzame energie en onze enorme achterstand op dit gebied,
vergeleken met andere landen zoals onder andere Duitsland, zou kunnen worden
ingelopen. Het verduurzamen van de gebouwde omgeving zal veel sneller moeten. In
de eerste plaats door in de bestaande gebouwen- en woningvoorraad
energiebesparings- en isolatiemaatregelen versneld uit te voeren. De
aangekondigde maatregelen zullen hieraan een positieve bijdrage leveren. Voor
‘vergroening’ van de mobiliteit moet veel meer worden geëxperimenteerd met
collectief en individueel elektrisch vervoer, vooral bij het woon-werkverkeer.
In het ontwerp van infrastructuur voor nieuwe woongebieden zullen oplaadpunten
voor elektrische auto’s al standaard moeten worden meegenomen. In het vigerend
beleid trekt het kabinet in 2009 88 miljoen uit voor subsidie van zonnepanelen,
slechts 5 miljoen meer dan vorig jaar. Deze stimuleringsmaatregel had best een
tandje hoger gemogen en opgenomen moeten worden in het crisispakket. Omgerekend
betekent 88 miljoen euro in theorie duurzame energieopwekking voor circa 5700
wooneenheden met gemiddeld 35 vierkante meter PV op het dak. Verder doorrekenend
betekent dit bij een te verwachten woningbouwproductie van 40.000 woningen in
2009, dat theoretisch 14 procent hiervan kan worden belegd met PV-panelen. Dit
schiet niet echt op (ter verduidelijking; 35 vierkante meter PV levert 3400 kWh
op jaarbasis voor een gemiddelde woning, de investering hiervoor bedraagt 20.000
euro en de terugverdientijd is 11 jaar).

Zonne-energie

Bij stimuleringsmaatregelen voor zonne-energie moeten gemaakte fouten uit het
verleden, zoals slechts voorzien van stimulering voor maar één kabinetsperiode,
worden voorkomen. Langlopende stimuleringsprogramma’s hebben veel meer succes,
zie het PV-programma in Duitsland en Japan. In termen van zonne-energie moet ook
een opschaling plaatsvinden naar grotere PV-installaties. Tot nu toe heeft de
nadruk meer gelegen op de woningbouw. Het areaal aan platte daken wordt in
Nederland momenteel nauwelijks benut. Denk aan bedrijventerreinen,
onderwijsgebouwen, ziekenhuizen, sportvoorzieningen, kantoren, etc. Financiering
van grote PV-systemen is echter langetermijnwerk, terwijl het in de huidige
crisis toch al moeilijk is om aan geld te komen. De overheid kan hierin beter
faciliteren dan in de nu voorgestelde maatregelen, bijvoorbeeld als uitbreiding
voor het pakket onderhoud en isolatie van ziekenhuizen en schoolgebouwen.
Hetzelfde geldt voor grootschalige woongebouwen. Betrek PV bij het isoleren van
de bestaande woningvoorraad. Hiervoor is 400 miljoen uitgetrokken. Zo krijg je
een geïntegreerde aanpak. Zie in dit verband ook het Convenant Energiebesparing
Corporatiesector van oktober 2008, waarbij corporaties zich verplicht hebben om
het energieverbruik in 10 jaar met 20 procent te verminderen en bij ingrijpende
woningverbetering minimaal energielabel B te halen. In het pakket maatregelen om
de crisis te bestrijden is weinig gekeken naar de stimuleringssuggesties, zoals
verwoord in het ‘Green New Deal’-programma van Aedes, de koepelorganisatie van
de woningbouwverenigingen. Bijvoorbeeld garantstelling van financiering van
energiebesparende maatregelen, fiscale prikkels, stimuleringspremies en geld
voor planontwikkeling en huurdersparticipatie.

Bouwproces

Het kabinet spreekt verder over versnelling van het bouwproces door het naar
voren halen van infrastructuurprojecten. Andere mogelijkheden om meer tempo te
krijgen in de woningproductie zijn het verkorten van de vaak lange interne
besluitvormingsprocedures bij vooral de grotere corporaties
(verbureaucratiseringseffecten bij schaalvergroting) en eindeloze afhandeling en
regelgeving bij gemeentelijke bouwvergunningprocedures. Ook de kwaliteit en
capaciteit van stedenbouwkundige diensten van gemeenten zouden omhoog moeten.
Dit speelt vooral bij gecompliceerde binnenstedelijke opgaven en herontwikkeling
van naoorlogse woonwijken. Procedures kunnen dan professioneler versneld worden
uitgevoerd. Stagnatie bij de bouw van koopwoningen kan worden verminderd door
het bouwen van goedkope segmenten naar voren te halen en bij onverkoopbaarheid
van bepaalde locaties over te gaan tot tijdelijke verhuur. De komende jaren zal
moeten blijken of de verduurzaming van de bouwopgave echt van de grond komt.
Hiertoe moeten alle bij het bouwproces betrokken partijen gezamenlijk optrekken
om Nederland weer in de kopgroep van Europa te krijgen, zoals dat ook in het
begin van de jaren negentig het geval was.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels